Reklama

Najnowsze wiadomości

Styl życia12 lutego 202215:10

Między pamięcią a zapomnieniem, rzecz o Żołnierzach Wyklętych w Raciborzu

Między pamięcią a zapomnieniem, rzecz o Żołnierzach Wyklętych w Raciborzu - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Reklama
Racibórz:

W czasie, gdy w Polsce rozpoczęto przywracanie pamięci o ludziach powojennej konspiracji, nikt nie przypuszczał, że żołnierze niezłomni byli związani z naszym miastem. W czasach III Rzeszy istniała u nas Armia Krajowa, choć był to swoisty ewenement. Wiemy przecież, że od początku XX wieku Niemcom skutecznie udało się wypchnąć polskie elity z terenu ziemi raciborskiej, a mimo to w czasach hitlerowskich zaistniał zorganizowany opór.

Konspiracja

Tutejsze struktury konspiracyjne w czasie wojny podlegały inspektoratowi rybnickiemu AK, był to obwód zewnętrzny Racibórz dowodzony przez Serafina Myśliwca ps. „Krwawnik”. Po zajęciu Śląska w 1945 roku przez Armię Czerwoną rozpoczęły się represje i wprowadzanie komunizmu. Po wypełnieniu ustaleń Stalina ze zwycięskimi państwami zachodu Racibórz włączono do utworzonej przez Moskwę Polski Ludowej. Drugi agresor Rzeczpospolitej z września 1939 zastosował bezwzględną politykę zwłaszcza wobec polskich patriotów.

Czerwone więzienie

Od samego początku ważnym miejscem na mapie czerwonego terroru stało się raciborskie więzienie. Najpierw było wykorzystywane przez Sowietów, między innymi do najważniejszych super tajnych operacji prowadzonych na terenie Czechosłowacji. To właśnie pod Raciborzem lądowały samoloty z czeskiej Pragi, z których to konwojowano „wrogów ludu” wprost za mury więzienia, by następnie również drogą lotniczą przerzucić ich do Moskwy.

Gdy Sowieci w 1946 przekazali w końcu więzienie przedstawicielom rządu lubelskiego, stało się ono miejscem, o którym mówiono ze zgrozą. Szybko zapełniło się skazanymi. Umieszczano tu dwie kategorie skazanych, byli to Niemcy odpowiadający za zbrodnie wojenne oraz polscy patrioci, którzy stanęli na drodze wprowadzenia w Polsce „demokracji”. Jak wówczas mówiono byli: „zaplutymi karłami reakcji”, „faszystami” „współpracownikami Gestapo” itp. W Centralnym Więzieniu w Raciborzu przeważali dawni hitlerowcy, którzy narzucili swoje więzienne, nieformalne prawa pozostałym, co było na rękę strażnikom. Sytuacja więźniów politycznych była tragiczna. Stworzono warunki przypominające sowieckie kolonie karne: niedożywienie, przemoc, bród oraz szereg chorób wyniszczały skazanych. Dodajmy, że jednym z ówczesnych naczelników więzienia był Salomon Morel oskarżony w III RP o zbrodnie przeciw ludzkości. Zarzucano mu doprowadzenie do masowych zgonów Niemców w obozie „Zgoda” w Świętochłowicach. Uniknął odpowiedzialności uciekając z kraju i dożył sędziwego wieku w Tel Awiwie.

Tajemnica cmentarza Jeruzalem

Okrutne warunki w raciborskim więzieniu doprowadzały do licznych zgonów osadzonych. Wśród zmarłych znaleźli się także członkowie powojennej konspiracji. Chowano ich w dołach na tyłach XIX wiecznej nekropoli Jeruzalem. Polaków (także Niemców) grzebano w grobach zbiorowych oraz pojedynczych jamach grobowych. Była to powszechna praktyka w stosunku do osób uznanych za wrogów komunizmu. Z jednej strony propaganda miała narzucić ich widzenie jako bandytów i zdrajców, z drugiej stosowano taktykę zamilczenia i wymazania, jakbyśmy to dziś określili “cancel culture” – wycięcia, usunięcia z rzeczywistości. W grupie tych licznych ofiar było wielu polskich więźniów.

Na innych cmentarzach w Polsce żołnierze konspiracji byli chowani w tajemnicy, często szybko, bez powiadamiania o tym fakcie rodziny. Na miejscach ich pochówków grzebano z premedytacją kolejnych zmarłych, by „zatrzeć” ślady. Na Jeruzalem jest inaczej, kwatery pozostały w niemal nienaruszonym stanie. Dało to rzadką sposobność odnalezienia szczątków ofiar w niezakłóconym położeniu ciał. Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN próbuje odkryć miejsca pochówków tych, którym „nie udało się odsiedzieć” wyroków za swoją patriotyczną postawę. Często „zbrodnią” było tylko udzielenie schronienia partyzantom. Rolnik Tomasz Piątek za pomoc organizacji Władysława Pezdy w Słupcu w powiecie buskim był represjonowany i zmarł za kratkami w Raciborzu. Przyjmował w swoim gospodarstwie ludzi znanych mu jeszcze w czasach okupacji hitlerowskiej z Batalionów Chłopskich, byli to ci, którzy nie złożyli broni przed czerwonymi „wyzwolicielami”. Bez pomocy takich ludzi opór wobec komunistów nie mógłby długo się utrzymać.

Czas na upamiętnienie

W raciborskiej ziemi spoczęli także partyzanci plutonu KWP Narodowych Sił Zbrojnych „Wędrowiec”, uczestnicy słynnych akcji zbrojnych: ataku na więzienie w Kielcach w sierpniu 1945, czy w Radomsku. Na Jeruzalem spoczywa także Henryk Filipecki z organizacji Pawła Cierpioła ps. „Makopol” z powiatu rybnickiego. To właśnie jego podkomendny Paweł Sosna był wtyczką w raciborskim UB i przekazywał cenne informacje dla podziemia. Są tu również pochowani: podkomendny kpt. Antoniego Hedy, bliski współpracownik st. sierż. Dziemieszkiewicza słynnego „Roja”, ale też ofiary komunizmu z Lubelszczyzny, Kielecczyzny, Mazowsza, Podlasia, Ziemi Sandomierskiej i Górnego Śląska. Warto w tym miejscu wymienić przynajmniej kilku z nich: Antoni Tkocz ps. „Antoś”, kapral Ryszard Chranowski ps. „Kos”, plutonowy Bogusław Prawdziński ps. „Sęk”, Józef Jankowski ps. „Płaza”.

Do tej pory biuro poszukiwań IPN podjęło szczątki dziewięciu osób, teraz są poddawane oględzinom oraz dalszym badaniom, w tym próbie identyfikacji genetycznej, a wyniki prac zostaną podane do publicznej wiadomości, na ten moment z niecierpliwością czekamy.

Zapomnieć czy pamiętać?

Przez długi czas temat niezłomnych, czy podziemia antykomunistycznego był w Raciborzu pomijany, od 2015 roku, na początku z inicjatywy społecznej, zaczęto uroczyście obchodzić Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Spektakularnym wydarzeniem była choćby rekonstrukcja historyczna z udziałem czołgu prezentująca odbicie więźniów z rąk UB w centralnym miejscu miasta na placu Jana Długosza. Było kilka mniejszych wydarzeń, koncerty, spotkania, projekcje, konkursy. Najciekawszy projekt to włączenie się w światową inicjatywę „Tropem Wilczym - Bieg Pamięci Żołnierzy Wyklętych”, którego X edycja przypada na ten rok.
Jeśli chodzi o trwałe akcenty, to za wyjątkiem ronda Żołnierzy Niezłomnych, po prostu ich brak. Na zamku mieliśmy wystawę poświęconą więziennictwu i więzieniu w Raciborzu, na której nie padło ani słowo o roli w powojennym terrorze samego więzienia, jak i jego funkcjonariuszy. Za to bezkrytycznie przedstawiono więzienne artefakty. Trudna powojenna historia ziemi raciborskiej jest również pomijana w muzeum. Wydaje się, że nie uczyniono niczego, by zachować pamięć o tamtych ludziach i wydarzeniach.

Najwyższy już czas, by upamiętnić i uhonorować ludzi drugiej konspiracji i przywrócić pamięć o nich, a tym samym o naszym losie i przeszłości, która wciąż ma silny wpływ na naszą teraźniejszość.

Czytaj także:

IPN zakończył prace na Jeruzalem. Podjęto szczątki 9 osób

IPN Katowice poszukuje na Jeruzalem ofiar raciborskiego więzienia komunistycznego

Autor: Beno Benczew, fot. lotnicze Adrian Szczypiński, redakcja@naszraciborz.pl

Bądź na bieżąco z nowymi wiadomościami. Obserwuj portal naszraciborz.pl w Google News.

Reklama
Reklama

Komentarze (0)

Komentarze pod tym artykułem zostały zablokowane.

Reklama
Reklama

Najczęściej czytane artykuły

Aktualności26 maja 202212:02

Sobota na bulwarach. Godziny poszczególnych atrakcji

Sobota na bulwarach. Godziny poszczególnych atrakcji - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
8
Racibórz:

O 15.30 z rynku na lewobrzeżne bulwary przejdzie korowód bębniarzy. Po zmierzchu laserowe show nad Odrą.

red.
Reklama
Aktualności26 maja 202212:14

Oferty na przebudowę dworca w Raciborzu droższe niż zakładano

Oferty na przebudowę dworca w Raciborzu droższe niż zakładano - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
24
Racibórz:

Chcąc rozstrzygnąć przetarg PKP będzie musiała zwiększyć budżet planowanej inwestycji, szacowanej na 24,74 mln zł brutto. Najtańsza oferta opiewa na ponad 30 mln zł. - Podjąłem działania, by zarząd PKP zwiększył budżet inwestycji - zapewnia wiceminister Michał Woś.

(waw)
Aktualności27 maja 202208:25

Unibep SA otworzył biuro w Raciborzu

Unibep SA otworzył biuro w Raciborzu - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Unibep S.A. - jeden z największych generalnych wykonawców w kraju - świętowała wczoraj oficjalne otwarcie biura w Raciborzu. W spotkaniu wzięło udział kilkudziesięciu prezesów firm, które już dziś współpracują z Unibep S.A. Była to dobra okazja do szerszego przedstawienia oferty spółki oraz do wymiany doświadczeń związanych z budownictwem energetyczno-przemysłowym. 


 

 

Unibep SA
Reklama
Reklama
Aktualności26 maja 202210:44

Śląscy pogranicznicy z Raciborza świętowali 31. rocznicę powstania formacji

Śląscy pogranicznicy z Raciborza świętowali 31. rocznicę powstania formacji - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

25 maja funkcjonariusze Śląskiego Oddziału Straży Granicznej im. nadkom. Józefa Bocheńskiego w Raciborzu uroczyście obchodzili 31. rocznicę powstania Straży Granicznej.

ŚOSG Racibórz
Reklama
Aktualności27 maja 202213:20

Cisi aniołowe drugiego człowieka. Dzień Strażaka na Zamku Piastowskim [FOTO i WIDEO]

Cisi aniołowe drugiego człowieka. Dzień Strażaka na Zamku Piastowskim [FOTO i WIDEO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

O godzinie 10.00 w zamkowej kaplicy św. Tomasza Becketa została odprawiona została Msza Święta w intencji pracowników Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Raciborzu, ich rodzin oraz emerytów. Po Mszy św., na zamkowym dziedzińcu odbył się uroczysty apel.

red., fot. (greh), Katarzyna Kubik, wideo: (greh)
Aktualności27 maja 202212:08

Nowoczesna wyznaczyła nowe terminy walnego zgromadzenia członków

Nowoczesna wyznaczyła nowe terminy walnego zgromadzenia członków - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
15
Racibórz:

Formalne zniesienie epidemii otworzyło drogę do walnego zgromadzenia członków.

red.
Reklama
Reklama
Aktualności26 maja 202209:32

Raport 998. Nieostrożność mieszkańców kosztowała 15 tys. złotych [FOTO]

Raport 998. Nieostrożność mieszkańców kosztowała 15 tys. złotych [FOTO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

W trakcie minionej służby strażacy odnotowali pięć interwencji. Dwie z nich związane były ze środowymi opadami deszczu. Doszło także do pożaru piwnicy w Markowicach, w wyniku którego straty oszacowano na 15 tys. złotych. Sprawdź szczegóły.

red., fot. Samuel Markiewka
Reklama
Aktualności27 maja 202205:16

Co? Gdzie? Kiedy? Nawigator weekendowy

Co? Gdzie? Kiedy? Nawigator weekendowy - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
red., fot. arch. portalu
Aktualności26 maja 202209:15

Na zamku odbędą się raciborskie Dni Urody

Na zamku odbędą się raciborskie Dni Urody - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Na wydarzenie, 27 maja, zaprasza Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Raciborzu. Patronem medialnym jest naszraciborz.pl. W naszej galerii zdjęcia z edycji 2020.

materiał partnera
Reklama
Reklama
Aktualności27 maja 202208:00

Grupa przestępcza oszukała bank na 2,5 mln zł

Grupa przestępcza oszukała bank na 2,5 mln zł - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Na trop przestępczej działalności w 2015 roku wpadli policjanci z Wydziału do walki z Cyberprzestępczością KWP w Katowicach. Sprawa dotyczy naszego regionu. Trafiła na wokandę rybnickiego Sądu Okręgowego.

KWP Katowice
Reklama
Aktualności26 maja 202209:39

Pływadło, bitwy, wyścigi i Dni Raciborza [KALENDARIUM CZERWIEC]

Pływadło, bitwy, wyścigi i Dni Raciborza [KALENDARIUM CZERWIEC] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
3
Racibórz:

W czerwcowym kalendarzu doroczne imprezy - Pływadło, Dni Raciborza oraz Festiwal Średniowieczny, ale nie tylko. Sprawdźcie co jeszcze się wydarzy

red.
Aktualności26 maja 202220:18

Przewodniczący Czerner do prezydenta: proszę o konkretach, a nie o imprezach i eventach!

Przewodniczący Czerner do prezydenta: proszę o konkretach, a nie o imprezach i eventach! - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
3
Racibórz:

Przewodniczący Rady Miasta Marian Czerner ma nadzieję, że od przyszłej sesji w swoim sprawozdaniu prezydent Dariusz Polowy będzie mówił o swoich pracach, a nie imprezach i eventach, na które był zaproszony.

(waw)
Reklama
Reklama
Aktualności27 maja 202212:28

Mumia pokazała twarz. Racibórz w TVN

Mumia pokazała twarz. Racibórz w TVN - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Za sprawą liczącej sobie 2800 lat mumii Egipcjanki z naszego Muzeum, Racibórz zagościł dziś w programie Dzień Dobry TVN.

fot. raciborz.pl
Kultura i edukacja26 maja 202218:54

Kasprowicz z serca - koncert w Raciborskim Centrum Kultury [FOTO i WIDEO]

Kasprowicz z serca - koncert w Raciborskim Centrum Kultury [FOTO i WIDEO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Na deskach sceny Raciborskiego Centrum Kultury, przy pełnej sali, odbył się koncert "Kasprowicz z serca". Wystąpili uczniowie Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Raciborzu oraz Szkoły Podstawowej nr 4 w Raciborzu.

fot. Katarzyna Kubik
Reklama
Aktualności26 maja 202212:45

Druhowie z OSP Miedonia przesiądą się do mercedesa

Druhowie z OSP Miedonia przesiądą się do mercedesa - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
1
Racibórz:

Pod koniec września do remizy OSP Racibórz Miedonia przyjedzie nowy średni wóz bojowy. Będzie to Mercedes Atego. Zastąpi ciężkiego jelcza, którego ochotnicy z tej dzielnicy przejęli od OSP Brzezie.

red., fot. bonex.pl
Reklama
Reklama
Aktualności27 maja 202218:37

Rudnickie Jabłonki na Tropie. KGW dostanie 156 tys. zł

Rudnickie Jabłonki na Tropie. KGW dostanie 156 tys. zł - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Rudnik:

„Rudnickie Jabłonki” z Koła Gospodyń Wiejskich w Rudniku nie dają o sobie zapomnieć. Tym razem „spektakularny sukces” to mało powiedziane! Dlaczego? Otóż 156 tysięcy złotych wpłynie na konto Rudnickiego Koła Gospodyń Wiejskich na realizację przygotowanego przez panie projektu pt. „Nie marnuję – Wykorzystuję! Rudniczanki na Tropie”.

materiał nadesłany
Biznes26 maja 202222:38

Program Bloki 200+. Szansa dla polskiej energetyki, konsumentów i Rafako

Program Bloki 200+. Szansa dla polskiej energetyki, konsumentów i Rafako - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
1
materiał nadesłany/biuro posła Adama Gawędy (PiS)
Reklama
Sport27 maja 202205:22

Weekendowy Niezbędnik Kibica

Weekendowy Niezbędnik Kibica - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
(greh)
Aktualności27 maja 202218:05

Dzień Matki w Warsztacie Terapii Zajęciowej w Raciborzu

Dzień Matki w Warsztacie Terapii Zajęciowej w Raciborzu - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Z okazji Dnia Matki uczestnicy Warsztatu Terapii Zajęciowej w Raciborzu, przy współorganizacji Raciborskiego Centrum Kultury, zaprosili 26 kwietnia swoje mamy i opiekunów na występ artystyczny do Raciborskiego Centrum Kultury.

materiał nadesłany WTZ
Reklama

Partnerzy portalu

Fundusz Górnośląski
Dentica 24
ostrog.net
Szpital Rejonowy w Raciborzu
Spółdzielnia Mieszkaniowa
Ochrona Partner Security
PGL DOM Sp. z o.o.
PWSZ w Raciborzu
Zajazd Biskupi
Kampka
Nasz Racibórz - Nasza ekologia
Materiały RTK
Nieruchomości powiatu raciborskiego
Nasze Nieruchomości
Fototapeta.shop sklep z tapetami i fototapetami na zamówienie
Aktualności26 maja 202217:38

Jak sprawdzić czy mąż Cię zdradza?

Jak sprawdzić czy mąż Cię zdradza? - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
materiał partnerski
Aktualności26 maja 202208:43

PTTK Racibórz zaprasza na wyprawę w Bieszczady

PTTK Racibórz zaprasza na wyprawę w Bieszczady - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Materiał nadesłany, fot. pixabay.com/jarekgrafik
Reklama
Aktualności27 maja 202218:49

Kasprowicz z SERCA - wspomnijmy to jeszcze raz

Kasprowicz z SERCA - wspomnijmy to jeszcze raz - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Powiat:

Wczorajsze (26.05.) wydarzenie w obiektywie Jana Ptaka i reportażu Raciborskiej Telewizji Kablowej.

fot. Jan Ptak, wideo RTK
Sport26 maja 202223:00

Młodzi zapaśnicy z Raciborza najlepsi w kraju!

Młodzi zapaśnicy z Raciborza najlepsi w kraju! - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Młodzicy reprezentujący Miejski Klub Zapaśniczy i ZSOMS w Raciborzu okazali się bezkonkurencyjni w Mistrzostwach Polski w Zapasach u 15.

materiał nadesłany/MKZ Unia Racibórz
Reklama
Reklama

Najnowsze wydania gazety

Nasz Racibórz 13.05.2022
17 maja 202211:53

Nasz Racibórz 13.05.2022

Nasz Racibórz 06.05.2022
17 maja 202211:52

Nasz Racibórz 06.05.2022

Nasz Racibórz 22.04.2022
23 kwietnia 202210:50

Nasz Racibórz 22.04.2022

Zobacz wszystkie
© 2022 Studio Margomedia Sp. z o.o.