#Racibórz2030. Miasto ludzi do prostych prac!

W grudniu Rada Miasta przyjęła nową strategię dla Raciborza. Uchwaleniu dokumentu towarzyszyła długa dyskusja, a jednym z najważniejszych wątków była depopulacja, czyli notowany od trzech dekad spadek liczby mieszkańców i wyjazdy młodych. Racibórz staje się miastem seniorów. To nie jedyny problem. Będziemy prezentować fragmenty strategii. Na początek demografia.

- Według danych GUS w Raciborzu w 2020 roku mieszkało 54 259 osób, o prawie 6 tys. osób mniej niż przed 20 laty. Jak zostało to wskazane powyżej, miasto nie ma formalnie zatwierdzonego podziału na dzielnice. W układzie tradycyjnie stosowanego przez samorząd lokalny wydzielenia, wg danych Urzędu Miasta, w 2020 r. najwięcej osób mieszkało w Centrum (10 392 osób), w obszarze Nowe Zagrody (6 869 osób), na Ostrogu (6 048 osób), w obszarze określanym mianem Łąkowa/Wandy/1-Maja (5 908 osób) i w obszarze Polna/Pomnikowa/Opawska (5 210 osób). Tereny te – zaznaczone na rycinie 4. kolorem granatowym i czarnym grupują 45,5% zamieszkujących miasto. Mniejsze obszary, takie jak: Markowice, Miedonia, Ocice, Sudoł, Studzienna czy Dębicz i Brzezie zamieszkuje po nieco ponad 2 tys. osób.

Racibórz, podobnie jak większość gmin w Polsce, posiada niekorzystną piramidę wieku. Dominującą grupą populacyjną są kobiety w wieku od 55 do 65 lat, których udział w populacji jest zdecydowanie wyższy niż płci przeciwnej (w tej grupie wiekowej). Prawie tyle samo kobiet co mężczyzn jest w przedziale wiekowym od 30 do 39 lat. Wśród osób do 19 roku życia dominują mężczyźni. Miasto ma podobną strukturę wiekową do całości województwa śląskiego. Cechuje się bardzo niskim udziałem osób do 19 roku życia w strukturze wiekowej ogółem. W horyzoncie czasowym 10 lat należy się więc spodziewać kontynuacji zmniejszania populacji miasta oraz wzrostu średniej i mediany wieku. Już obecnie Racibórz znajduje się w grupie gmin o największym obciążeniu demograficznym w swoim układzie funkcjonalnym. Natomiast nie różni się znacząco od miast stanowiących grupę porównawczą.

W ostatnim dwudziestoleciu radykalnie zmieniła się struktura demograficzna miasta. Znacząco zmalała grupa osób w wieku przedprodukcyjnym, a od pewnego czasu gwałtownie maleje także grupa mieszkańców w wieku produkcyjnym. Miasto traci mieszkańców nie tylko na skutek niekorzystnego bilansu naturalnego, ale również poprzez odpływ jego mieszkańców do innych lokalizacji w kraju i zagranicą. Pod względem migracji wewnętrznych (w kraju) – Racibórz jest podobny do swojego otoczenia funkcjonalnego; natomiast w grupie porównawczej wypada nieco lepiej od pozostałych miast. W ostatnich latach nieznacznie zmniejszyła się skłonność do migracji zewnętrznych (za granicę) z Raciborza. Nie zmienia to jednak faktu, że w tym obszarze Racibórz wypada niekorzystnie zarówno na tle obszaru funkcjonalnego jak i grupy porównawczej. Negatywne salda migracji mogą być powodem z jednej strony wzrostu wyjazdów na skutek subiektywnych negatywnych ocen jakości i perspektyw życia w mieście, a z drugiej braku odpowiedniej oferty osiedleńczej oraz promocji walorów życia w Raciborzu.

Niwelacja pojawiającej się luki pokoleniowej jest trudnym zadaniem, ale może być oparta o wykorzystanie marki szkolnictwa średniego oraz pozycji szkolnictwa branżowego i technicznego, kształcącego na lokalny rynek pracy oraz zapewniającego obsługę infrastruktury komunalnej i mieszkaniowej. Symptomatycznym jest to, iż na tle porównywanych jednostek, miasto cechuje się relatywnie niewielkim udziałem absolwentów
szkół średnich technicznych (w gronie wszystkich absolwentów), za to największy jest odsetek absolwentów szkół zawodowych. Oznacza to, że Racibórz jest miastem, w którym istotne są podstawowe umiejętności zawodowe, w dość prostych pracach. A to może być istotnym obciążeniem na przyszłość, w świetle przyciągania inwestorów i dywersyfikacji lokalnej gospodarki. Z drugiej jednak strony, Racibórz jest jedynym w gronie analizowanych miast, w którym funkcjonuje samodzielna szkoła wyższa – Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu. Gdzie indziej funkcjonują filie uczelni posiadających siedzibę w innych miastach.