Strażnicy pamięci. W Muzeum w Raciborzu opowiedzą o losach Polaków deportowanych do Kazachstanu

Wystawa powstała w 90. rocznicę pierwszej masowej deportacji Polaków i Niemców z przygranicznych terenów sowieckiej Ukrainy do Kazachstanu. W 1936 roku z dnia na dzień wysiedlono blisko 70 tysięcy osób. Rodziny otrzymywały zaledwie od kilku godzin do jednej doby na spakowanie najpotrzebniejszych rzeczy. Pozostawione domy i inwentarz były konfiskowane.

Deportowanych przewożono przez kilka tygodni w wagonach bydlęcych, a następnie pozostawiano na bezludnych stepach. W ekstremalnych warunkach, przy temperaturach spadających nawet do minus 50 stopni Celsjusza, zesłańcy musieli od podstaw organizować sobie życie, budować ziemianki i tworzyć osady.

Ekspozycja przybliża losy mieszkańców wsi Oziornoje w północnym Kazachstanie – od tragicznych wydarzeń 1936 roku aż po czasy współczesne. Jednym z ważnych wątków jest tzw. „Cud ryb” z 25 marca 1941 roku. W czasie dotkliwego głodu nagła odwilż doprowadziła do powstania jeziora pełnego ryb, co uratowało lokalną społeczność przed śmiercią. Dziś w tym miejscu znajduje się Narodowe Sanktuarium Matki Bożej Królowej Pokoju.

Wernisażowi towarzyszyć będzie wykład autorek ekspozycji, prof. UJD Beaty Urbanowicz i prof. UJD Julii Dziwoki, zatytułowany „Daleka droga do domu. Z dziejów Polaków na stepach Kazachstanu 1936–2026”.

Wystawę przygotowano we współpracy Muzeum w Raciborzu, Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, Stowarzyszenia Świętego Andrzeja Apostoła, Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego oraz Stowarzyszenia Archiwistów Polskich – Oddział w Częstochowie.

Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających do 6 stycznia 2027 roku. Wstęp na wernisaż jest wolny.