Ach biada, biada, poszłam za dziada! W Muzeum w Raciborzu otwarto wystawę o dawnych weselach

W Muzeum w Raciborzu otwarto nową wystawę czasową poświęconą dawnej obrzędowości weselnej na Górnym Śląsku. Jej tytuł „Ach biada, biada, poszłam za dziada!” pochodzi z XIX-wiecznego zbioru pieśni ludowych dr. Juliusza Rogera „Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku”.

Ekspozycja zabiera zwiedzających w podróż przez jeden z najbardziej rozbudowanych i pełnych emocji obrzędów w życiu dawnej lokalnej społeczności. Pokazuje nie tylko sam dzień ślubu i wesela, ale cały ciąg zwyczajów związanych z zawieraniem małżeństwa.

Na wystawie można prześledzić kolejne etapy dawnej obyczajowości weselnej – od kojarzenia małżeństw i okresu narzeczeńskiego, zwanego zolytami, przez przygotowania do uroczystości, roznoszenie kołocza weselnego i chodzenie z kołoczem do pana młodego i pani młodej, określane jako komedyje. Są także przestrojki, wykup, ślub, wesele, oczepiny i poprawiny.

Z zawieraniem małżeństwa wiązało się wiele wierzeń oraz zachowań o charakterze magicznym. Miały one zapewnić młodej parze szczęście, pomyślność i trwałość związku. Ważną częścią obrzędowości był również folklor słowny – wiersze, oracje weselne i pieśni, które towarzyszyły poszczególnym etapom uroczystości.

Wśród prezentowanych eksponatów znalazły się tradycyjne stroje ślubne, w tym dawne ubiory par młodych i druhen. Zwiedzający mogą zobaczyć również ślubne pamiątki, ozdobne gabloty ze ślubnymi wieńcami z pierwszej połowy XX wieku, monidła, portrety oraz historyczne dokumenty.

Ekspozycję uzupełniają tradycyjne skrzynie wianne i elementy posagu. Pokazano także prezenty, jakie otrzymywali nowożeńcy od początku do końca XX wieku. Wśród materiałów dokumentujących dawną obyczajowość znalazły się ponadto poradniki dla starostów, zbiory powinszowań, oracje oraz liczne fotografie archiwalne.

Jedno ze zdjęć prezentowanych w kontekście wystawy przedstawia wesele Stroka-Adamczyk w Płoni, w Villa Nova, w 1935 roku.

Większość eksponatów pochodzi ze zbiorów Muzeum w Raciborzu. Dzięki nim można zobaczyć, jak na przestrzeni XX wieku zmieniały się zarówno zwyczaje związane z zawieraniem małżeństwa, jak i sposób organizowania wesel.

Wystawa „Ach biada, biada, poszłam za dziada!” jest więc nie tylko prezentacją zabytków materialnych. To również opowieść o języku, muzyce, wierzeniach i obyczajach, które przez dziesięciolecia towarzyszyły mieszkańcom Górnego Śląska w jednym z najważniejszych momentów życia.