Śląska ekologia - kompleksowo i zdeterminowanie o czyste powietrze

Jak podkreślała na początku tej ekologicznej debaty Anna Wrześniak – śląski inspektor ochrony środowiska - emisja toksyn z domowych pieców i lokalnych kotłowni to jedno z największych i najbardziej wstydliwych wyzwań ekologicznych stojących dziś przed samorządami województwa śląskiego. Mimo bowiem wdrażania od lat obszarowych programów likwidacji niskiej emisji i wydania na ten cel setek milionów złotych, nadal ok. 40 procent zanieczyszczeń powietrza w całym kraju koncentruje się właśnie w woj. śląskim. Także na tle innych państw Europy Polska jawi się jako epicentrum zanieczyszczenia atmosfery.

Tomasz Tomczykiewicz – sekretarz stanu w resorcie gospodarki prezentując kierunki działania rządu w zakresie wdrażania gospodarki niskoemisyjnej mówił, że realne efekty związane z poprawą stanu powietrza wykorzystując np. odnawialne źródła energii, zależeć będą nie tylko od zmiany przepisów i coraz ostrzejszych norm europejskich,lecz przede wszystkim od naszej rodzimej inicjatywności i determinacji do życia w czystym i zdrowym środowisku – powiedział wiceminister Tomczykiewicz.

Właśnie dlatego wspólnie z resortami gospodarki, rozwoju regionalnego i środowiska Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, przygotowuje pilotażowy kompleksowy program likwidacji niskiej emisji na terenie konurbacji śląsko-dąbrowskiej", wart ponad 2 mld zł. Został on zgłoszony do tzw. Kontraktu Terytorialnego - w tej formule mają być realizowane ważne dla poszczególnych regionów przedsięwzięcia, przy wsparciu unijnych środków.

- Chcemy zastąpić pojedyncze, oderwane od siebie działania kompleksowym programem, polegającym nie tylko na dofinansowaniu wymiany źródeł ciepła na nieemisyjne, ale także na poprawie efektywności energetycznej, ograniczeniu ilości zużywanego paliwa, pełnej termomodernizacji obiektów, przyłączeniach kolejnych budynków do sieci ciepłowniczej czy szerokiemu wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii poinformowała podczas konferencji prezes WFOŚiGW w Katowicach Gabriela Lenartowicz.

Jeżeli uda się pozyskać środki krajowe i zagraniczne na taki kompleksowy program, w perspektywie 2020 roku, problem niskiej emisji w aglomeracji śląsko-zagłębiowskiej powinien zostać wydatnie zmniejszony. Katowicki Fundusz gotowy jest do przejęcia roli koordynatora takiego pilotażowego regionalnego programu, dzięki któremu nie tylko będą wydawane pieniądze na likwidację skażenia powietrza spowodowanego niską emisją, ale przede wszystkim osiągnięty zostanie cel ekologiczny – stwierdziła prezes Lenartowicz

Specjalne programy, z których mogą korzystać osoby i instytucje w całej Polsce, uruchamia także Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Prezes Małgorzata Skucha poinformowała, że w ramach swoich programów w różnych obszarach dotyczących niskoemisyjnej gospodarki Fundusz udostępnił w sumie ok. 10 mld zł.

Środki dostępne są m.in. w programie „Kawka,” dofinansowującym likwidację niskiej emisji, wspierającym wzrost efektywności energetycznej i rozwój rozproszonych odnawialnych źródeł energii. Jak powiedziała Małgorzata Skucha, w tym programie Narodowy Fundusz stawia do dyspozycji beneficjentów 400 mln zł, a drugie tyle dołożą fundusze wojewódzkie. To środki na programy poprawiające jakość powietrza w tych aglomeracjach, gdzie notowane są przekroczenia norm zanieczyszczeń, głównie pyłowych.

Prezentując możliwości wykorzystania środków WFOŚiGW w Katowicach Ewa Maniecka – kierownik zespołu Ochrony Atmosfery WFOŚiGW podkreślała, że faktyczna poprawa stanu powietrza w regionie uzależniona jest od podjęcia przez samorządy działań kompleksowych w walce o czyste powietrze w najbliższym otoczeniu. Wciąż jednak w wielu gminach, zwłaszcza w sezonie grzewczym, rośnie emisja z domowych palenisk toksycznych substancji do atmosfery. Dzieje się tak mimo, że w minionych sześciu latach katowicki WFOŚiGW wydał na zadania związane z ochroną atmosfery ponad 1 mld zł, wspierając przedsięwzięcia warte w sumie prawie 1,7 mld zł. Środki te przeznaczono m.in. na budowę i modernizację źródeł ciepła, likwidację lokalnych źródeł i podłączenie obiektów do sieci cieplnej, wspieranie odnawialnych źródeł energii (na ten cel Fundusz przeznaczył blisko 90 mln zł w formie pożyczek i dotacji) oraz na realizację programów ograniczania niskiej emisji i termomodernizację budynków.

Zdaniem uczestników katowickiej konferencji, to właśnie teraz, na przełomie sezonów i przed konstruowaniem regionalnych oraz krajowych programów operacyjnych, jest najlepszy czas na podjęcie radykalnych, systemowych działań aby poprawa jakości powietrza kojarzyła się z poprawą jakości życia mieszkańców regionu. Jak stwierdzili eksperci z ekologicznych funduszy środków finansowych na ten cel na pewno nie zabraknie. Aby jednak naprawdę trwale poprawiła się jakość powietrza, niezbędne będą systemowe działania prawne, organizacyjne i edukacyjne podejmowane zarówno na szczeblach całego regionu i w każdej gminie.

eco