Odnawialne źródła energii szansą dla pogranicza

Miasto Racibórz od wielu lat znane jest z nowatorskich rozwiązań stosowanych w zakresie ochrony środowiska, a w szczególności: gospodarki odpadami, edukacji ekologicznej, ochrony przyrody oraz promocji proekologicznych przedsięwzięć w mieście. Racibórz jako pierwsze miasto w Polsce i Europie w 2001 roku otrzymało certyfikat ISO 14001, wprowadzając tym samym w gminie System Zarządzania Środowiskowego, który co roku podlega audytowi nadzoru, a co trzy lata audytowi certyfikującemu. To tu siedzibę ma Raciborska Spółdzielnia Mieszkaniowa, która jako pierwsza w Polsce zainstalowała i w dalszym ciągu instaluje w swoich blokach mieszkalnych systemy solarne wraz z wysokotemperaturowymi pompami ciepła, zmniejszając tym samym w mieście emisję zanieczyszczeń pyłowo-gazowych, zwłaszcza pyłu, dwutlenku siarki i tlenków węgla oraz produkując rocznie ok. 1500 GJ energii ze źródeł odnawialnych. To w Raciborzu siedziby swoje mają spółki giełdowe RAFAKO S.A, SGL CARBON Polska S.A znane na całym świecie z proekologicznych rozwiązań technologicznych oraz dwaj wiodący krajowi producenci z branży techniki solarnej.

Naturalną zatem konsekwencją proekologicznych działań promocyjnych Raciborza była organizacja dwudniowego spotkania przedstawicieli nauki i branży energetyki słonecznej, wiatrowej, geotermalnej, fotowoltaiki oraz biomasy z przedstawicielami samorządów oraz instytucji otoczenia biznesu. Znawcy tematu z całego kraju oraz z zagranicy prezentowali najnowsze osiągnięcia naukowe w dziedzinie fotowoltaiki. Mówiono o stanie obecnym a również przyszłości inwestowania w odnawialne źródła energii.

Gospodarz konferencji, Mirosław Lenk - prezydent Raciborza prezentował działania podejmowane na rzecz ograniczania niskiej emisji w mieście oraz inwestowania w odnawialne źródła energii. Zakres przedsięwzięć podejmowanych przez Miasto w tej dziedzinie jest bardzo szeroki m.in. od 1998 roku prowadzone są systemowe działania w kierunku ograniczania tzw. niskiej emisji. Emisja ta z uwagi na specyficzne położenie miasta w kotlinie jest wyjątkowo uciążliwa i nasila się w sezonie grzewczym, przyczyniając się do przekraczania dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń w powietrzu, zwłaszcza pyłu zawieszonego PM10 oraz benzoalfapirenu.

Racibórz dostrzegając ten problem zdecydował wprowadzić system dopłat do modernizacji nieekologicznych źródeł opalanych paliwem stałym, wymuszający likwidację starych niskosprawnych kotłów w których zazwyczaj spalane są najgorsze gatunki węgla.

Od 1998 środkami Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a po jego likwidacji środkami budżetu gminy pochodzącymi z opłat i kar za korzystanie ze środowiska, wsparto modernizację 675 źródeł opartych o paliwo stałe, zastępując je źródłami zasilanymi paliwem gazowym, olejowym, energią elektryczną lub też przyłączem do sieci cieplnej. O dofinansowanie mogły się ubiegać osoby fizyczne, przedsiębiorcy, osoby prawne i instytucje. Środki wydatkowane na ten cel wyniosły prawie 1 700 000 zł.

Od 2007r. dodatkowo, w oparciu o środki pożyczki uzyskanej z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, do właścicieli budynków jednorodzinnych skierowano dodatkowy system dotacji ujęty w ramy „Programu ograniczania niskiej emisji na terenie gminy Racibórz”. Zakładał on wsparcie likwidacji źródeł nieekologicznych w przypadku zastąpienia ich nowoczesnymi wysokosprawnymi kotłami opalanymi paliwem stały, uniemożliwiającymi spalanie odpadów. Miasto zrealizowało dwie edycje tego programu - w latach 2007-2009 i 2010-2012. Pozwoliło to, w okresie sześciu lat, na eliminację kolejnych 282 starych, nieekologicznych źródeł w budynkach jednorodzinnych. Zainstalowano 214 kotłów retortowych opalanych ekogroszkiem, 64 kotły gazowe, 2 kotły opalane drewnem, 2 obiekty włączono do sieci cieplnej. Środki zaangażowane w realizację tych działań wyniosły prawie 3 500 000 zł.

W chwili obecnej Miasto uzyskało z WFOŚ i GW kolejną pożyczkę na realizację I etapu trzeciej edycji Programu, którego realizacja przewidziana jest na lata 2013-2015.

Sukcesywnie modernizowano też źródła ciepła i termomodernizowano obiekty własności miasta w tym szkoły, przedszkola, ośrodki kultury, sportu i inne. W tych zasobach tych na dzień dzisiejszy stan źródeł jest zadowalający, a emisja zanieczyszczeń nie jest uciążliwa.

Od 2009r. Miasto zaangażowało się w działania związane z energią odnawialną. Wprowadzono pilotażowy program wspierania wykorzystania energii odnawialnej poprzez dotacje do montażu kolektorów słonecznych oraz pomp ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej. Działania te prowadzone do dzisiaj przynoszą podwójny efekt ekologiczny - ograniczenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz wzrost wykorzystania energii odnawialnej.

Od 2009r. na terenie Miasta wsparto instalację 182 instalacji kolektorów słonecznych o łącznej powierzchni czynnej prawie 1 090 m2 oraz 4 pomp ciepła na potrzeby ciepłej wody użytkowej. Wydatkowano na ten cel ponad 610 000 zł pochodzących z opłat i kar za korzystanie ze środowiska, a prawie 1 280 000 zł w montaż instalacji solarnych zaangażowano w ramach Programu ograniczenia niskiej emisji.

Instalacje solarne montowane są również w obiektach gminnych - w 2009r. została zrealizowana modernizacja systemu przygotowania c. w. u. na Miejskich Składowiskach Odpadów przy ul. Rybnickiej 125. W 2010 r. na obiekcie Areny Rafako - hali widowiskowo-sportowej Ośrodka Sportu i Rekreacji w Raciborzu przy ul. Łąkowej 31.

W 2011r. instalacja solarna na potrzeby szatni sportowych Ośrodka Sportu i Rekreacji w Raciborzu przy ul. Zamkowej 4. W 2012r. instalacja w budynku Centrum Matki z Dzieckiem MAJA przy ul. Sempołowskiej 5. W trakcie realizacji jest obiekt Aquaparku przy ul. Zamkowej, który także wyposażony zostanie w instalacje kolektorów słonecznych.

Patron honorowy konferencji m.in. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej prezentował się jako instytucja wspierająca OZE w województwie śląskim. W podobnym tonie brzmiał list wiceministra Adama Zdziebły odczytany przez Teresę Marcinów z Wydziału Współpracy Transnarodowej i Międzyregionalnej MRR. Wiceminister przekonywał, że szansą dla firm inwestujących w odnawialne źródła energii są unijne dotacje, które będzie można pozyskać na rozwój takiej działalności.

Za pomocą nowoczesnych technologii wirtualne powitanie i życzenia owocnych obrad przesłał uczestnikom konferencji były premier, eurodeputowany Jerzy Buzek, który z powodu ważnych spraw, jakie zatrzymały go w Brukseli nie mógł uczestniczyć w konferencji. Gratulował raciborskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „Nowoczesna”, że jako pierwsza w Polsce zdecydowała się zainstalować na należących do niej budynkach wielorodzinnych kolektory słoneczne.

Konferencja dała odpowiedź na możliwości zastosowania energii odnawialnej w gospodarce komunalnej, rolnictwie i przemyśle. Na podstawie zrealizowanych licznie inwestycji o skuteczności OZE przekonywali Krzysztof Burek - wiceprezes Zarządu Rafako SA, Andrzej Hotloś – prezes Zarządu SGL Carbon Group SA, Tadeusz Wojnar – prezes SM Nowoczesna oraz Roman Majnusz – prezes Zarządu Ensol sp. z o.o.

17 kwietnia konferencji towarzyszyła wystawa. Można było tu zapoznać się z ofertą kotłów kondensacyjnych, gruntowych pomp ciepła, mobilnych stacji, kolektorów słonecznych oraz instalacji fotowoltaicznych wszelkiego typu.

Dla miłośników motoryzacji firma Toyota zaprezentowała samochody hybrydowe: Yaris HSD, Auris HSD oraz Prius HSD. Samochody prezentowane były na kolektorach słonecznych raciborskiej firmy Energetyka Solarna ENSOL.

Zainteresowani ideą oszczędzania energii we współczesnym budownictwie mieli szansę zapoznać się z technologią budowy domów pasywnych, w tym możliwości pozyskania dofinansowania do budownictwa energooszczędnego.

Konferencja „Odnawialne źródła energii szansą rozwoju polsko-czeskiego pogranicza” dofinansowana była z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Partnerem przy organizacji konferencji było miasto Opava. Konferencja odbyła się pod patronatem Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

um