Czy zbiornik Racibórz Dolny jest bezpieczny? Wody Polskie raportują stan techniczny po zapytaniu poselskim

Zbiornik Racibórz Dolny odegrał kluczową rolę w ochronie województw śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego, zatrzymując w szczytowym momencie 80% swojej pojemności, czyli 148 mln m³ wody. Po przejściu wezbrania obiekt został poddany kontroli technicznej przez Centrum Technicznej Kontroli Zapór, co zaowocowało szeregiem zaleceń naprawczych.

Podjęte działania naprawcze i inwestycyjne

Wody Polskie informują, że część zaleceń pokontrolnych została zrealizowana już w 2025 roku. Wśród zakończonych prac znalazły się między innymi:

- naprawa wyboju na początku kanału odprowadzającego z Budowli Przelewowo-Spustowej (576 870,00 zł),
- uszczelnienie powierzchni betonowych na ścianach maszynowni Budowli Przelewowo-Spustowej (49 815,00 zł),
- przegląd i naprawa systemu ASTKZ zbiornika (674 544,30 zł).

W 2026 roku kontynuowane są kolejne intensywne działania mające na celu przywrócenie pełnej sprawności zbiornika. W trakcie realizacji są między innymi odmulanie kanału doprowadzającego (1 276 981,76 zł) oraz likwidacja odzyskowa w korycie rzeki Odry (1 576 245,09 zł).

W planach, na etapie przetargów, pozostają natomiast tak istotne zadania jak naprawa zabezpieczeń wycieków w dnie rowu Tworkowskiego czy przegląd mechaniczny i elektryczny zbiornika oraz polderu Buków, wyceniony na 3 000 000,00 zł.

Czy obiekt jest bezpieczny?

Ważną informacją dla mieszkańców regionu jest fakt, że do czasu ostatecznej weryfikacji ustaleń eksperckich dotyczących między innymi zjawisk gejzerów powstałych przy ujęciu kanału rybackiego oraz zagęszczenia podłoża utrzymywane jest ograniczenie piętrzenia wody w zbiorniku do rzędnej 193,80 m n.p.m. Jest to poziom, który odpowiadał fali powodziowej z września 2024 roku.

Wody Polskie podkreślają, że obiekt może być bezpiecznie użytkowany zgodnie z obowiązującymi pozwoleniami i instrukcjami eksploatacyjnymi, przy uwzględnieniu wskazanych zaleceń pokontrolnych.

Pełny wykaz zrealizowanych i planowanych prac, obejmujący dziesiątki pozycji – od napraw wałów, przez modernizację systemów zasilania, aż po prace geofizyczne – pokazuje skalę działań niezbędnych do utrzymania pełnej gotowości operacyjnej tak ważnej infrastruktury.

Oto treść pisma z dnia 10 lipca 2026 r.:

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
Gliwice, 10.07.2026 r.

C.RPI.0144.35.2026

Gabriela Lenartowicz
Posłanka na Sejm RP
Biuro Poselskie
ul. Opawska 13
47-400 Racibórz

Dot.: informacji dotyczącej zbiornika Racibórz Dolny

W odpowiedzi na pismo Pani Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Gabrieli Lenartowicz z dnia 17 czerwca 2026 r., dotyczące stanu zaawansowania prac na Zbiorniku Przeciwpowodziowym Racibórz Dolny oraz gotowości obiektu do pełnienia jego strategicznej funkcji przeciwpowodziowej, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach przedstawia poniższe informacje.

Zbiornik Racibórz Dolny we wrześniu 2024 roku przyczynił się do obniżenia fali powodziowej na rzece Odrze, piętrząc wodę w czaszy zbiornika. Został wypełniony w 80%, magazynując 148 mln m³ wody. Po przejściu wezbrania został poddany kontroli technicznej przez Centrum Technicznej Kontroli Zapór, w wyniku której zalecono:

- odżwirowanie i odmulenie kanału dopływowego do BPS, likwidację odspiska na dolnym stanowisku budowli do końca 2026 r.;
- doprowadzenie do sprawności sieci piezometrycznej (POK i POP) do końca 2026 r.;
- zaktualizowanie wartości przepływów przez BPS w relacji z odpowiadającymi im stanami wody dolnej, a następnie uwzględnienie ich w instrukcji eksploatacyjnej do końca 2026 r.;
- zaprzestanie ornego użytkowania bezpośrednio poniżej drogi serwisowej na dolnym stanowisku zapory czołowej, utrudniającego obserwację przedpola zapory w kontekście ewentualnych przebić hydraulicznych, oraz utworzenie w tym miejscu 50-metrowego pasa trwałego użytku zielonego do końca 2025 r.;
- sukcesywne uzupełnianie zadarnienia skarpy odwodnej zapory czołowej i skarp przejazdów drogowych;
- doprowadzenie do właściwego stanu koryta cieku Psina i obniżenie niwelety drogi serwisowej wzdłuż przełożonego koryta Psiny na odcinku km 2+200 do 2+250;
- wyremontowanie dylatacji pionowych oraz poziomych pomiędzy filarami a płytami przelewów na Budowli Przelewowo-Spustowej;
- likwidację bąbelkowania na krawędzi materacy elastycznych i skarpy rowu opaskowego wzdłuż zapory czołowej (km 1+670 ÷ 1+840).

Część zaleceń pokontrolnych została zrealizowana już w 2025 r. W szczególności obejmowała ona następujące zadania:

- naprawa wyboju na początkowym odcinku kanału odprowadzającego do Budowli Przelewowo-Spustowej, zbiornik Racibórz Dolny, m. Racibórz – 576 870,00 zł;
- zabudowa wyrwy w rejonie drogi wewnętrznej wraz z zabezpieczeniem przepustu odprowadzającego wodę z wyrobisk z czaszy zbiornika Racibórz do rzeki Odry, m. Lubomia – 134 172,95 zł;
- uszczelnienie powierzchni betonowych na ścianach maszynowni Budowli Przelewowo-Spustowej – 49 815,00 zł;
- naprawa połączenia kołnierzowego w pompie nr 4 na przepompowni Lubomia – 45 829,80 zł;
- wykonanie i zamontowanie nowych łat wodowskazowych na jazie wpustowo-spustowym polderu Buków oraz przy przepompowni Roszków – 24 389,67 zł;
- naprawa asfaltowej drogi przejazdowej w km 8+750 zapory lewobrzeżnej zbiornika Racibórz Dolny – 145 895,61 zł;
- zabudowa wyrwy i wyboju w rejonie przelewu stałego polderu Buków – 943 117,69 zł;
- zabudowa wyrwy pomiędzy rzeką Odrą a stawem Srebrniok, lewy brzeg rzeki Odry – 271 809,58 zł;
- naprawa drogi serwisowej od strony odwodnej km 7+200 do 8+500 zapory prawobrzeżnej zbiornika Racibórz Dolny – 286 882,31 zł;
- remont przepustu drogowego w czaszy polderu Buków – 29 314,11 zł;
- zabudowa wyrwy pomiędzy wyrobiskami wraz z wykonaniem przepustu na polderze Buków – 174 299,45 zł.

W roku 2026 podjęto kolejne zadania w celu przywrócenia pełnej sprawności zbiornika:

Odmulenie kanału doprowadzającego do Budowli Przelewowo-Spustowej (zbiornik Racibórz Dolny) – 1 276 981,76 zł (realizacja).

Likwidacja odspiska w korycie rzeki Odry wraz z odcinkowym zabezpieczeniem wyderowanych skarp poniżej mostu kolejowego relacji Rybnik–Chałupki – 1 576 245,09 zł (realizacja).

Wykonanie naprawy/zabezpieczenia wysięków wody w dnie rowu Tworkowskiego, w czaszy zbiornika wyrównawczego pompowni Buków i zaniżenia drogi na zaporze lewobrzeżnej, zgodnie z wykonaną ekspertyzą – 1 500 000,00 zł (przetarg w przygotowaniu).

Wykonanie naprawy/zabezpieczenia ławki i rowu opaskowego na zaporze czołowej oraz poprawy odwodnienia na drodze serwisowej na zaporze lewobrzeżnej, zgodnie z wykonaną ekspertyzą – zbiornik Racibórz – 1 000 000,00 zł (przetarg w przygotowaniu).

Wprowadzenie zmian w dokumentacji zbiornika Racibórz dotyczących przepływu przez budowlę BPS, wynikających z ekspertyzy – 84 870,00 zł.

Wykonanie pomiarów kontrolnych w technice lidar zbiornika Racibórz i polderu Buków, wynikających z ekspertyzy – 48 708,00 zł (realizacja).

Wykonanie przeglądu mechanicznego i elektrycznego wraz z wykonaniem napraw na zbiorniku Racibórz i polderze Buków po przejściu wezbrania – 3 000 000,00 zł (przetarg w przygotowaniu).

Naprawa dróg serwisowych zbiornika Racibórz i polderu Buków – 198 178,81 zł (zakończono).

Wykonywanie badań oleju hydraulicznego napędów hydraulicznych Budowli. Utrzymanie systemu ASTKZ piezometrów zbiornika Racibórz Dolny (utrzymanie komunikacji – 525 kart SIM) – 29 480,39 zł (realizacja).

Przegląd pogwarancyjny agregatów prądotwórczych – zbiornik Racibórz Dolny i polder Buków (8 agregatów) – 50 061,00 zł (zakończono).

Serwis stacji transformatorowych – zbiornik Racibórz i polder Buków (6 stacji transformatorowych) oraz serwis stacji trafo Stopień Wodny Koźle (1 stacja transformatorowa) – 38 920,00 zł (realizacja).

Serwis baterii kondensatorów na obiektach hydrotechnicznych zbiornika Racibórz Dolny – 9 900,00 zł (zakończono).

Przegląd głównego złącza GLY AY84 w rozdzielnicy SN 20 kV ZK-SN Racibórz Zapora na zapleczu eksploatacyjnym zbiornika Racibórz Dolny oraz pomiary kabli SN (rezystancja izolacji) na przepompowniach Lubomia i Buków – 27 921,00 zł (realizacja).

Przegląd zasilaczy/UPS na obiektach hydrotechnicznych zbiornika Racibórz Dolny i polderu Buków – 19 800,00 zł (realizacja).

Koszenie kanału dopływowego i odpływowego do Budowli Przelewowo-Spustowej (BPS) zbiornika Racibórz Dolny – 61 500,00 zł (przetarg).

Przegląd pogwarancyjny 4 szt. pomp BBA BA 300K użyczonych jednostkom OSP pow. raciborski oraz pompy dużej wydajności BBA BA 700G – serwis pogwarancyjny wraz z usunięciem stwierdzonych usterek – 33 935,70 zł (realizacja).

Przegląd gruntowny (6-letni) pomp zatapialnych na przepompowniach Buków i Lubomia (10 pomp Xylem Flygt) – 550 000,00 zł (przetarg w przygotowaniu).

Uporządkowanie terenu z dzikich wysypisk śmieci z czaszy zbiornika Racibórz Dolny – 7 500,00 zł (realizacja).

Naprawa lamp (opraw oświetleniowych) na drodze dojazdowej do polderu Buków – 12 177,00 zł (realizacja).

Usprawnienie systemu alarmowego na polderze Buków wraz z opracowaniem dokumentacji – 35 000,00 zł (przetarg w przygotowaniu).

Utrzymanie systemu ASTKZ piezometrów zbiornika Racibórz Dolny (przegląd, wymiana baterii, kalibracja, diagnostyka) – 57 072,00 zł (realizacja).

Naprawa uszkodzonych reperów na zbiorniku Racibórz i polderze Buków wraz z pomiarami geodezyjnymi – 15 448,80 zł (realizacja).

Demontaż nieczynnego fragmentu linii średniego napięcia w czaszy polderu Buków, m. Roszków – 29 520,00 zł (realizacja).

Montaż 2 słupów z oświetleniem i kamerą na rozdziale wód rzeki Psiny, zasilanych przez akumulator i panel PV – zbiornik Racibórz – 22 140,00 zł (realizacja).

Naprawa i konserwacja sieci piezometrów w sąsiedztwie zbiornika Racibórz i polderu Buków – 61 500,00 zł (przetarg w przygotowaniu).

Naprawa drogi z płyt ażurowych na polderze Buków – droga przy stopie skarpy odpowietrznej zapory prawobrzeżnej w km 8+050 do 8+700 – 97 785,02 zł (zakończono).

Naprawa drogi serwisowej na koronie wału działowego polderu Buków – 10 875,05 zł (realizacja).

Wymiana łat wodowskazowych na obiektach zbiornika Racibórz Dolny w związku ze zmianą układu odniesienia z PL-KRON86-NH na PL-EVRF 2007-NH – 110 700,00 zł (realizacja).

Wykonanie badań geofizycznych dla zadania „Doszczelnienie przesłony przeciwfiltracyjnej zapory czołowej wraz z robotami towarzyszącymi na terenie Zbiornika Racibórz Dolny” – 46 198,80 zł (zakończono).

Przegląd pogwarancyjny sprzętu mobilnego spalinowego typu pompa, silniki zaburtowe, rębak, maszt oświetleniowy – będącego na wyposażeniu zbiornika Racibórz Dolny – 20 000,00 zł (realizacja).

Konserwacja (odmulenie) rowu opaskowego wzdłuż zapory prawobrzeżnej zbiornika Racibórz – 120 000,00 zł (przygotowanie przetargu).

Naprawa sterownika Siemens S7400 na przepompowni Lubomia – 25 000,00 zł (przygotowanie przetargu).

Do czasu ostatecznej weryfikacji ustaleń ekspertyz w sprawie warunków gruntowych w obrębie uszkodzeń koryta rowu Tworkowskiego, gejzerów powstałych przy ujściu kanału rybackiego oraz w czaszy zbiornika wyrównawczego pompowni Buków, a ponadto w sprawie zagęszczenia podłoża pod ławką i rowem opaskowym zapory czołowej na długości bąbelkowania km 1+670 ÷ 1+840, a następnie wdrożenia przyjętych rozwiązań, ograniczono piętrzenie w zbiorniku do rzędnej 193,80 m n.p.m., która odpowiada rzędnej piętrzenia z września 2024 r.

Podsumowując, obiekt może być bezpiecznie użytkowany zgodnie z obowiązującymi pozwoleniami i instrukcjami eksploatacyjnymi, z uwzględnieniem zaleceń pokontrolnych oraz obowiązujących ograniczeń w zakresie jego funkcjonowania.

Z poważaniem,

Łukasz Obrusznik