Johann August Kelch – zapomniany raciborski botanik

Tam też Kelch trafił do miejscowego rzeźnika, u którego pilnował bydła i uczył się zawodu. W roku 1807 ojciec otrzymał posadę w Prochowicach (Parchwitz), wobec czego Kelch poszedł do tamtejszej szkoły prowadzonej przez kantora Postela. Gdy w roku 1813 zmarła matka Kelcha, ojciec stwierdził, że nie może dłużej utrzymywać syna, w związku, z czym chłopiec zatrudnił się jako pisarz sądowy i szkolny w Gościszowie (Giesmannsdorf) koło Kamiennej Góry (Landeshut). Ponieważ tamtejszy kantor, Knittel, często chorował, Kelch nieraz przez wiele tygodni musiał go sam jeden zastępować.
W wolnych chwilach studiował dzieła muzyczne, a o pogłębienie jego wiedzy troszczył się pastor Leupold, który udzielał mu lekcji łaciny, botaniki i mineralogii. Od tego okresu ulubionym zajęciem Kelcha przez całe życie pozostawało studiowanie dzieł pedagogicznych, historycznych i przyrodniczych. Zainteresowanie pedagogiką przyczyniło się do tego, że za zgodą władz szkolnych próbował różnych metod nauczania, by w końcu opowiedzieć się po stronie metod Harnischa i Pestalozziego.

Wiosną 1816 roku objął szkołę w sąsiednim Jaczkowie (Hartmannsdorf), gdzie szybko zyskał sobie sympatię zarówno dzieci, jak i dorosłych mieszkańców gminy. Gdy w krótkim czasie przeniesiono go z powrotem do Gościszowa, większość mieszkańców Jaczkowa przeniosła tam swoje dzieci. Kelch jednak chciał kształcić się dalej, a ponieważ ostatnie przeniesienie nie odpowiadało jego życzeniom, jesienią 1816 roku zrezygnował z posady i z 25 talarami ofiarowanymi mu przez mieszkańców obu wspomnianych wyżej wsi wyjechał do Wrocławia.

Podczas kursu seminaryjnego we Wrocławiu duży wpływ na jego rozwój wywarł Harnisch oraz nauczyciele muzyki, Berner i Winterfeld. Dzięki ich poparciu otrzymał mieszkanie w seminarium, a po 4 miesiącach nauki zgodę na udzielanie korepetycji. W drugim roku nauki w seminarium przejął w zastępstwie prowadzenie szkoły w szpitalu św. Ducha i pewną liczbę godzin w Latzelschen Institut. W roku 1818 został pomocniczym nauczycielem seminaryjnym, prowadził zajęcia w Latzelschen Institut oraz Johnschen Louisen Institut, a ponadto udzielał korepetycji, dzięki czemu mógł wspomagać swojego starego ojca.

W czerwcu 1819 roku został nauczycielem nowo powstałego gimnazjum w Raciborzu (Ratibor), w którym powierzono mu nauczanie języka niemieckiego, historii, geografii, kaligrafii i śpiewu. W Raciborzu znalazł Kelch nie tylko pole dla wszechstronnej działalności, ale i okazję do dalszego kształcenia się. Uczył się francuskiego, łaciny i greki, później zaś zaczął studiować botanikę.

Dzięki pomocy H. R. Goepperta i J. Ch. Gnthera z Wrocławia oraz senatora Franka z Raciborza, który oddał mu część swego ogrodu, by hodował tam rośliny i udzielał uczniom wskazówek w dziedzinie ogrodnictwa, już w 1821 roku Kelch nie tylko zaczął prowadzić lekcje botaniki, ale rozpoczął też badania flory okolic Raciborza. Odkryte przez niego nieznane dotąd z obszaru Śląska rośliny sprawiły, że przyjęto go w poczet członków Sekcji Botanicznej Śląskiego Towarzystwa Kultury Ojczystej. Zachęcony przez F. Rendschmidta zajął się również entomologią, a jego studia w tej dziedzinie wspierali S. Schilling, J. E. Klopsch i E. Schummel.

Dzięki licznym odkryciom 85 i pionierskim badaniom entomologicznym w roku 1829 został członkiem Sekcji Entomologicznej Śląskiego Towarzystwa Kultury Ojczystej, zaś w roku 1839 członkiem Towarzystwa Entomologicznego w Szczecinie. W listopadzie 1825 założył w Raciborzu Schullehrer Verein, na czele którego stał przez szereg lat. W roku 1830 dzięki wsparciu i pomocy prof. Glockera zaczął prowadzić w gimnazjum lekcje mineralogii.

Jego staraniem powstała w raciborskim gimnazjum okazała i stale rozbudowywana kolekcja przyrodnicza. W uznaniu zasług, w styczniu 1839 roku, mianowany został starszym nauczycielem. Zmarł w Raciborzu 26 sierpnia 1859 roku.

Opracował GN