Słowo raciborskiego inkwizytora na Wigilię

Peregryn z Raciborza, zwany również Peregrynem z Opola, to jeden ze sławniejszych dominikanów raciborskich. W studium generalnym przy raciborskim konwencie p.w. Św. Jakuba zdobył podstawowe wykształcenie potrzebne do rozpoczęcia kariery w zakonie. Tak jak o. Wincenty z Kielczy, autor pierwszego polskiego zdania, pełnił w Raciborzu funkcję przeora. Zaskarbił sobie zaufanie władcy, księcia Przemysła. Był jego spowiednikiem a także wygłaszał kazania w zamkowej kaplicy kolegiackiej p.w. Św. Tomasza z Canterbury. Swoją karierę kontynuował we Wrocławiu. Od 1305 r. był przeorem wrocławskiego konwentu p.w. Św. Wojciecha. W tym samym roku, obejmując godność prowincjała polskiej prowincji zakonu dominikanów, osiągnął swój szczyt zakonnej hierarchii. Funkcję tę sprawował do 1313 r. (pod koniec kadencji przebywał w klasztorach francuskich). W 1318 r. został inkwizytorem w diecezjach wrocławskiej i krakowskiej. W 1322 r. znów obrano go prowincjałem. Był nim do 1327 r. Po 1333 r. zmarł we Wrocławiu.

Do historii Kościoła Peregryn przeszedł dzięki swemu słynnemu w całej Europie zbiorowi kazań Sermones de tempore et de sanctis. Zawarte tu 64 kazania o świętych i 57 kazań na niedzielę zostały spisane, w latach 1297-1304, w raciborskim klasztorze. Teksty te miały aż do XVI w. charakter wręcz podręcznikowy. W wielu bibliotekach klasztornych i uniwersyteckich zachowały się zawierające je XIV-wieczne inkunabuły. W 1474 r., już po wynalezieniu przez Gutenberga czcionki, Sermones ukazały się drukiem w Kolonii. Odpisy kazań Peregryna zawierają XV-wieczne Kazania Gnieźnieńskie.

W galerii kopia kazania na Wigilię Bożego Narodzenia, źródło: Peregryn z Opola, Kazania de tempore i de sanctis, red. naukowa ks. Jerzy Wolny, Kraków-Opole 2011.

Na zdjęciu św. Dominik, obraz z 1515 r.