Dochody własne Raciborza mogą w przyszłym roku zmaleć

- W roku 2021 szacuje się, że dochody z tytułu PIT i CIT minimalnie spadną, zaplanowano spadek o 422.872zł., widoczna jest tendencja do nakładania na gminy nowych zadań obowiązkowych bądź przejmowania zadań JST wyższego szczebla, może to oznaczać ograniczenie wydatków na inwestycje i remonty kwotowo i udziałami. W rezultacie gminy będą musiały realizować często liczniejsze zadania z porównywalnych bądź mniejszych środków finansowych - czytamy w przedstawionym właśnie przez prezydenta projekcie uchwały budżetowej na 2021 r.

- Zmiana systemu dochodów wprowadzona ustawą z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zapewniła - jak czytamy w dokumencie - w 2004 r. wzrost dochodów własnych gmin o 14%, dla Raciborza wzrost wynosił 26%. Dla porównania dochody własne m.st. Warszawy wzrosły o 37%. Po tak zasadniczej zmianie systemowej dynamika podstawowych dochodów JST w następnych latach kształtowała się w wyniku zmian w zakresie realizowanych zadań, poziomu ich dofinansowania, zmian koniunkturalnych oraz upowszechniającej się w kraju zasady prawnego uporządkowania spraw majątkowych, skutkującej wzrostem dochodów z podatków od spadków i darowizn oraz od czynności cywilnoprawnych. Wpływ na poziom wykonania tych dochodów miały wprowadzone w wymienionym okresie liczne zwolnienia dotyczące m. in. I grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Wykonanie tych kategorii w poszczególnych latach dla gminy Racibórz przedstawia się następująco: 

- 2004r. – 1.150.738zł. 
- 2005r. – 1.219.050zł. 
- 2006r. – 1.200.732zł. 
- 2007r. – 2.173.518zł. 
- 2008r. – 1.955.767zł.
- 2009r. – 1.768.320zł.
- 2010r. – 1.845.596zł.
- 2011r. – 1.981.870zł. 
- 2012r. – 1.999.714zł. 
- 2013r. – 1.491.294zł. 
- 2014r. –.1.535.099zł. 
- 2015r. – 1.974.239zł. 
- 2016r. – 1.848.770zł. 
- 2017r. - 2.469.786zł. 
- 2018r. – 2.075.406zł. 
- 2019r. – 2.651.304,zł.

Na podstawie analizy należy ocenić, że wskutek nowelizacji ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wzrosły realne dochody Miasta Racibórz, co wiąże się z możliwością realizacji wyższych wydatków często wymuszanych przez zmiany przepisów prawa i nakładanie na samorządy nowych obowiązków. W kolejnych latach w stosunku do 2004r. wzrosły dochody ogółem na jednego mieszkańca: 

- 2004r. – 1.550zł. 
- 2005r. – 1.932zł.
- 2006r. – 1.906zł.
- 2007r. – 2.215zł.
- 2008r. – 2.697zł.
- 2009r. – 3.031zł. 
- 2010r. – 2.809zł. 
- 2011r. – 2.640zł. 
- 2012r. – 2.763zł. 
- 2013r. – 2.907zł. 
- 2014r. – 3.241zł. 
- 2015r. – 3.072zł. 
- 2016r. – 3.598zł. 
- 2017r. – 3.893zł. 
- 2018r. – 4.145zł. 
- 2019r. – 4.640zł. 
- 2020r. – (uchwała) – 5.079zł.,
- 2021r. – (projekt) – 5.152zł.

W 2021r. wielkość udziału gmin we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych wynosić będzie 38,23%. W 2009r. wyniosła 36,72%, w 2010r. 36,94%, w 2011r. 37,12%, w 2012r. 37,26%, w 2013r. 37,42%, w 2014r. 37,53%, w 2015 37,67%, w 2016r. 37,79% w 2017 roku 37,89%, w 2018r. 37,98%, w 2019r. 38,08%, w 2020r. 38,16%.

Przekazana przez Ministerstwo Finansów informacja o planowanych dochodach z tytułu udziału gmin we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych nie ma charakteru dyrektywnego a jedynie informacyjno-szacunkowy, ponieważ dochody podatkowe planowane są w budżecie państwa na podstawie szacunków i prognoz. Realizacja tych dochodów może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, w porównaniu z planem określonym w ustawie budżetowej. Jest to więc niestabilne źródło finansowania.

W uchwałach budżetowych dotyczących planowanych dochodów dla Miasta zakładano rosnące kwoty dochodów z tytułu udziałów w podatkach od osób fizycznych i prawnych, łączny dochód planowano odpowiednio na poziomie:

- 2004r. – 19.185.332zł.
- 2005r. – 19.706.000zł. 
- 2006r. – 22.819.002zł. 
- 2007r. – 26.201.421zł.
- 2008r. – 30.865.000zł.
- 2009r. – 34.202.684zł.
- 2010r. – 32.000.000zł. 
- 2011r. – 30.900.000zł.
- 2012r. – 32.230.531zł. 
- 2013r. – 35.500.000zł. 
- 2014r. – 35.500.000zł. 
- 2015r. – 38.000.000zł. 
- 2016r. – 39.500.000zł. 
- 2017r. – 40.800.000zł. 
- 2018r. – 46.518.356zł. 
- 2019r. – 52.000.000zł. 
- 2020r. – 55.255.397zł. 
- 2021r. – 54.832.525zł.

- Od 2016 roku widocznie maleje udział dochodów własnych gminy na rzecz dotacji z budżetu państwa, co ma ujemny wpływ na samodzielność finansową Miasta Racibórz. Ustawa z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zwiększyła samodzielność ekonomiczną JST podnosząc w dochodach udział dochodów własnych, w tym w gminie Racibórz z 65% w 2003 r. do 70% w 2004 r.

Tendencja ta utrzymywała się do 2015 roku. W 2021r. planowany udział wynosi 59%, zmiany dotyczące sposobu finansowania zadań zniwelowały wpływ ustawy na strukturę dochodów gmin. Silniejsze uzależnienie dochodów gmin w latach 2004 – 2019 od poziomu rozwoju swojego terenu w wyniku podniesienia udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych i osób prawnych zaostrzyło różnice w poziomach osiągniętych przez nie dochodów. Uzależniło też silniej poziom dochodów od wahań koniunktury. Pogłębione zostały różnice w zamożności gmin. Wprowadzone programy rządowe o charakterze prorodzinnym i proinwestycyjnym niwelują różnice w poziomie dochodów gmin ograniczając jednak ich samodzielność wydatkową - czytamy w uzasadnieniu do projektu budżetu na 2021.