#Racibórz2030. Gospodarka i rynek pracy - eksperci o smutnej prawdzie

W naszym cyklu poświęconym przyjętej przez Radę Miasta strategii dla Raciborza do 2030 r. tym razem przytaczamy zapisy diagnozy dotyczące gospodarki oraz rynku pracy. Rafako, Tokai Cobex (dawny ZEW), Henkel, Mieszko, niegdyś też Rameta - te nazwy firm padały najczęściej, kiedy mówiło się o raciborskim przemyśle. Jaki dziś jest jego obraz?

- Rozmieszczenie funkcji gospodarczych na terenie miasta wskazuje na ich koncentrację w dzielnicach centralnych. Dominujące są tereny przeznaczone pod funkcje przemysłowe. Na obszarach tych znajdują się największe przedsiębiorstwa zlokalizowane w mieście. Zdecydowanie mniej jest obszarów przeznaczonych pod inne funkcje gospodarcze. Poza obszarem centralnym miasta zlokalizowane są one także w ciągu rozbudowywanych szlaków komunikacyjnych, tworząc wyspowy krajobraz handlu na przedmieściach (Obora) oraz mało- i średnio powierzchniowy handel śródmiejski, wtopiony w średniowieczny układ ulic Starówki oraz najważniejszych ulic osiedli mieszkaniowych - piszą autorzy strategii, eksperci Marcin Baron i Luk Palmen z firmy InnoCo.

- W ostatnich latach miasto przygotowywało i z powodzeniem sprzedawało tereny inwestycyjne. Do najważniejszych działań w tym zakresie należały przedsięwzięcia związane z utworzeniem obszarów inwestycyjnych na terenach po byłej Cukrowni Racibórz oraz przy ul. Bartka Lasoty, a także przy ul. Cecylii / Gospodarczej, z wykorzystaniem mechanizmu strefowego z udziałem Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej). Aktualnie pula dostępnych terenów inwestycyjnych jest niewielka, stąd realizowane są prace koncepcyjne związane z przygotowaniem kolejnych terenów lub alternatywnym wykorzystaniem istniejących, w tym zwalnianych w przyszłości terenów przemysłowych - dodają.

- Miastu zależy także na zagospodarowaniu dużego terenu inwestycyjnego (38 ha) pod działalność sportową i rekreacyjną. Są to dawne wyrobiska żwiru i gliny wraz z kompleksem niedokończonych basenów otwartych (z lat 80-tych XX w.). W Raciborzu dostępne są również tereny inwestycyjne pod zabudowę mieszkaniową - czytamy w dokumencie. Dodajmy, że Rada Miasta wpisała do budżetu na 2022 r. sprzedaż dawnej żwirowni.

- Wraz ze zmianami na rynku pracy, które cechują się zwiększeniem udziału zatrudnienia tzw. kontraktowego, maleje znaczenie wskaźnika poziomu przedsiębiorczości, obliczanego jako liczba zarejestrowanych w systemie REGON przedsiębiorstw na 1000 mieszkańców. Niemniej warto mieć na uwadze, że na tle porównywanych miast i gmin wskaźnik ten był w Raciborzu w ostatnich latach relatywnie wysoki. Natomiast niski był wskaźnik przyrostu nowych firm, a dość wysoki był odsetek firm wyrejestrowywanych - wskazano.

- Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie aktywnych płatników składek w ubezpieczeniu zdrowotnym na ostatni dzień roku 2019, w Raciborzu najwięcej osób zawodowo związanych jest z firmami z sekcji C, tj. przetwórstwa przemysłowego (5 149 os.) z czego połowa pracuje w podmiotach dużych (zatrudniających powyżej 250 osób). Kolejnymi pracodawcami są podmioty handlowe, edukacyjne, opieki zdrowotnej i pomocy społecznej oraz administracji publicznej. Ponad 30% zatrudnionych w Raciborzu pracuje w firmach średnich, a kolejne niecałe 30% w firmach dużych. W przemyśle dominujące jest zatrudnienie przy produkcji metalowych wyrobów gotowych, w podmiotach dużych i średnich.

Czytaj także: Rok 2021 w Raciborzu. Liczba mieszkańców, urodzenia, zgony, małżeństwa

Pochodną struktury gospodarki oraz jej zyskowności jest wielkość podatku od osób prawnych, który powraca do budżetu miasta w ramach systemu redystrybucji podatkowej. Udział podatku CIT w dochodach budżetu miasta jest zbliżony do wartości uzyskiwanych w gminach wiejskich w otoczeniu funkcjonalnym i przeciętny na tle miejskiej grupy porównawczej. Po części może to być konsekwencją stosowania instrumentu podatkowych zwolnień strefowych przez część inwestorów, ale również nie zawsze stabilnej sytuacji podmiotów dużych - zapisano w diagnozie.

- Racibórz ma jeden z najniższych poziomów odsetka osób w wieku produkcyjnym na swoim obszarze funkcjonalnym. Natomiast już w miejskim układzie porównawczym współczynnik ten w przypadku Raciborza jest najwyższy. Jednak następuje jego duży spadek. Oznacza to, że miasto szybciej traci potencjalnych pracowników niż zarówno sąsiedzi, jak i miasta rywalizujące o potencjalnych inwestorów - ten zapis dotyczący rynku pracy pokazuje poważny problem, wpływający na depopulację.

Stopa bezrobocia w powiecie raciborskim w ostatnich latach była najniższa wśród sąsiadujących powiatów ziemskich zlokalizowanych zarówno w województwie śląskim jak i województwie opolskim, a także wśród powiatów związanych z miastami tworzącymi grupę porównawczą wybraną na potrzeby diagnostyczne. Sytuacja pandemiczna nie zmieniła pozycji powiatu w tym zakresie. W maju 2021 r. stopa bezrobocia w powiecie raciborskim wynosiła 5,0%. Dane uzyskane z Urzędów Skarbowych właściwych terytorialnie dla powiatów województwa śląskiego wskazują, że Racibórz jest istotnym miejscem pracy głównie dla mieszkańców powiatu raciborskiego. Oddziaływanie na powiaty sąsiadujące jest już niewielkie i dotyczy wyłącznie gmin położonych blisko miasta, tj. Lubomi oraz Lysek. Niestety, nie można było pozyskać analogicznych danych z Urzędów Skarbowych w województwie opolskim - napisano.

- W układzie wewnętrznym miasta, m.in. w kontekście przeciwdziałania wykluczeniu, ważne jest monitorowanie miejsc, gdzie koncentrują się osoby bezrobotne. W Raciborzu największe zagęszczenie osób bezrobotnych miało miejsce na Ostrogu. Stosunkowo wysokie odsetki osób zamieszkujących dane ulice pozostawały bez pracy także w Brzeziu i w Miedoni. W układzie całego miasta, duża część zarejestrowanych bezrobotnych uznawana jest za osoby długotrwale bezrobotne. Pytaniem bez odpowiedzi pozostaje, czy oznacza to tendencję do występowania długotrwałego bezrobocia w mieście, lub raczej jest to pochodna wykonywania pracy w szarej strefie - to pytanie stawiają eksperci InnoCo.

- Pracujący mieszkańcy są dla miasta źródłem dochodów pośrednich i bezpośrednich. Jednym z ważniejszych są udziały w podatku od osób fizycznych (PIT), które budżet miasta otrzymuje w formie transferów z budżetu centralnego. Racibórz osiąga dochody z PIT typowe dla porównywanych obszarów, jednak cechuje się również niskim poziomem dochodów z PIT na jednego mieszkańca w wieku produkcyjnym. To drugie zjawisko może wynikać z przeciętnie niskich wynagrodzeń w Raciborzu, ale również z występowania szarej strefy oraz pracy za granicą - dodano.

Źródło: Strategia Rozwoju Miasta Racibórz do roku 2030, Urząd Miasta