Co dalej z Rudą? Jest odpowiedź ministerstwa na interpelację Gabrieli Lenartowicz

Interpelacja Gabrieli Lenartowicz była odpowiedzią na obawy mieszkańców i samorządowców z terenu gminy Kuźnia Raciborska dotyczące przyszłości rzeki Rudy. Obecnie znacząca część jej przepływu jest związana z wodami odprowadzanymi z kopalń, a dodatkowe znaczenie ma zrzut wód ze zbiornika Rybnickiego.

Posłanka pytała m.in., czy w związku z transformacją sektora górniczego i energetycznego państwo przygotowuje rozwiązania, które zabezpieczą odpowiedni przepływ Rudy, szczególnie po ograniczeniu dopływu wód kopalnianych i zmianach w funkcjonowaniu Elektrowni Rybnik.

Pozwolenie obowiązuje do 2028 roku

W odpowiedzi ministerstwo wskazuje, że warunki odpływu ze zbiornika Rybnik do rzeki Rudy reguluje obecnie decyzja Marszałka Województwa Śląskiego z 3 listopada 2008 roku. Pozwolenia wodnoprawne dla Elektrowni Rybnik obowiązują do 3 listopada 2028 roku.

Decyzja określa m.in. wielkość zrzutów wód ze zbiornika do koryta Rudy, uzależniając je od dopływów do zbiornika w poszczególnych okresach roku oraz podczas sytuacji powodziowych. Zatwierdzona została również instrukcja gospodarowania wodą dla zbiornika Rybnik.

Ministerstwo podkreśla, że obowiązujące pozwolenie zostało wydane na podstawie przepisów, które przewidywały konieczność zachowania przepływu nienaruszalnego, czyli przepływu niezbędnego do zachowania życia biologicznego w cieku.

Nowego wniosku jeszcze nie ma

Istotna informacja pojawia się w odniesieniu do przyszłego pozwolenia. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach, nie otrzymało dotychczas wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki Rudy.

Jeżeli taki wniosek zostanie złożony, postępowanie będzie prowadzone na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Ministerstwo przypomina przy tym, że w przypadku pozwoleń mających wpływ na przepływy w cieku ustalenie przepływu nienaruszalnego jest obowiązkowe, a jego zachowanie przez korzystającego z wód jest bezwzględnym obowiązkiem.

Co z wodami kopalnianymi?

Najważniejsza część odpowiedzi dotyczy jednak przyszłości systemu odwadniania kopalń. Ministerstwo informuje, że pod nadzorem Ministerstwa Energii prowadzone są obecnie prace nad opracowaniem Programu dla docelowego systemu odwadniania kopalń podziemnych węgla kamiennego na obszarze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.

W pracach uczestniczą przedstawiciele spółek górniczych, instytucji branżowych, instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska oraz Wód Polskich.

Ministerstwo nie przedstawia jednak obecnie konkretnego rozwiązania dla Rudy. Z odpowiedzi wynika, że kolejne strategie i analizy będą mogły zostać przygotowane dopiero po uzyskaniu wstępnych wyników prac, ustaleniu docelowego modelu odwadniania terenów górniczych oraz sposobu funkcjonowania systemu zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu działalności kopalń.

Przyszłość Rudy nadal wymaga odpowiedzi

Odpowiedź ministerstwa potwierdza więc, że kwestia przyszłego bilansu wodnego Rudy jest dostrzegana na poziomie administracji rządowej, ale konkretne rozwiązania nie zostały jeszcze przedstawione.

Dla rzeki Rudy kluczowe znaczenie będzie miało to, jak w przyszłości zostanie zorganizowane odwadnianie likwidowanych kopalń oraz jak zmieni się funkcjonowanie zbiornika Rybnickiego. Od tych decyzji może zależeć nie tylko przepływ rzeki, ale również stan jej ekosystemu i funkcjonowanie terenów przyrodniczych położonych w dolinie Rudy.

Na razie wiadomo przede wszystkim, że obecne pozwolenie wodnoprawne dla zbiornika Rybnik obowiązuje do listopada 2028 roku, a państwowy program dotyczący przyszłego systemu odwadniania kopalń jest dopiero opracowywany.

Materiały źródłowe

Interpelacja nr 18917

do ministra infrastruktury

w sprawie przyszłości rzeki Rudy oraz działań podejmowanych przez administrację rządową w celu zabezpieczenia jej funkcji środowiskowych i hydrologicznych

Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz

Data wpływu: 28-07-2026

Racibórz, dnia 20 lipca 2026 r.

Do mojego biura poselskiego wpłynęły sygnały od mieszkańców oraz przedstawicieli samorządu gminy Kuźnia Raciborska wskazujące na poważne obawy dotyczące przyszłego stanu rzeki Rudy. Obecnie znaczna część przepływu tej rzeki jest zasilana wodami dołowymi odprowadzanymi z kopalń Polskiej Grupy Górniczej, w szczególności KWK Chwałowice należącej do ruchu ROW. W perspektywie kolejnych lat planowane jest wygaszanie działalności górniczej, co może skutkować znacznym ograniczeniem dopływu tych wód.

Jednocześnie proces transformacji energetycznej oraz planowane ograniczenie pracy bloków węglowych Elektrowni Rybnik mogą doprowadzić do zmniejszenia ilości wód odprowadzanych ze zbiornika Rybnickiego do rzeki Rudy. W konsekwencji istnieje ryzyko znacznego obniżenia przepływów, pogorszenia stanu ekologicznego cieku, a nawet wystąpienia negatywnych skutków dla cennych przyrodniczo obszarów położonych w dolinie Rudy.

Mając na uwadze konieczność prowadzenia odpowiedzialnej polityki wodnej w okresie transformacji regionów górniczych, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Czy w postępowaniu dotyczącym wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego dla zrzutu wód ze zbiornika Rybnickiego uwzględniono warunki gwarantujące zachowanie właściwego stanu ekologicznego rzeki Rudy poniżej miejsca zrzutu?

Czy obowiązujące lub projektowane pozwolenie wodnoprawne nakłada obowiązek utrzymania przepływu nienaruszalnego (środowiskowego), zapewniającego zachowanie życia biologicznego w rzece również w okresach suszy oraz po ograniczeniu dopływu wód kopalnianych?

Czy Ministerstwo Infrastruktury, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz właściwe resorty opracowały strategię zabezpieczenia bilansu wodnego dorzecza Rudy po zakończeniu działalności kopalń ROW? Jeśli tak, proszę o przedstawienie jej głównych założeń.

Jakie działania planowane są w celu przeciwdziałania degradacji środowiska wodnego rzeki Rudy w związku z transformacją sektora górniczego i energetycznego?

Który podmiot będzie odpowiedzialny za utrzymanie koryta rzeki Rudy oraz znajdujących się na niej urządzeń wodnych po zakończeniu działalności kopalń odprowadzających obecnie wody dołowe?

Czy ministerstwo przewiduje wykonanie analiz hydrologicznych i środowiskowych dotyczących wpływu likwidacji kopalń oraz zmian funkcjonowania Elektrowni Rybnik na przepływy w rzece Rudzie? Jeżeli tak, kiedy analizy te zostaną wykonane i czy będą publicznie dostępne?

Z uwagi na znaczenie przedmiotowej sprawy dla bezpieczeństwa wodnego mieszkańców oraz zachowania walorów przyrodniczych regionu, proszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi.

Z poważaniem

Gabriela Lenartowicz
Posłanka na Sejm RP

Szanowny Panie Marszałku,

odpowiadając na interpelację nr 18917 z dnia 31 lipca br. Poseł na Sejm RP pani Gabrieli Lenartowicz, przedstawiam informacje pozostające we właściwości ministra do spraw gospodarki wodnej.

Na wstępie, w odniesieniu do nowego pozwolenia wodnoprawnego dla zrzutu wód ze zbiornika Rybnickiego wyjaśniam, iż zgodnie z informacjami przekazanymi przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej jako: PGW Wody Polskie) warunki odpływu nienaruszalnego ze zbiornika Rybnik do rzeki Rudy reguluje obowiązująca decyzja Marszałka Województwa Śląskiego z 3 listopada 2008 r.¹, udzielająca Elektrowni Rybnik pozwoleń wodnoprawnych na:

– piętrzenie wód rzeki Ruda i retencjonowanie tych wód w zbiorniku wodnym Rybnik,

– piętrzenie wód zaporą boczną w zbiorniku Grabownia,

– piętrzenie wód zaporą boczną w zbiorniku Gzel,

– piętrzenie wód zaporą boczną w zbiorniku Pniowice,

– piętrzenie wód rzeki Nacyny.

Ww. pozwolenia wodnoprawne obowiązują do 3 listopada 2028 r. W przedmiotowej decyzji są wskazane m.in. wielkości zrzutów wód ze zbiornika do koryta Rudy, uzależnione od dopływów do zbiornika występujących w poszczególnych okresach roku oraz w okresach powodziowych. Ponadto jest określony sposób postępowania przeciwpowodziowego.

Należy wskazać, iż obowiązujące do dnia 3 listopada 2028 r. ww. pozwolenia wodnoprawne zostały udzielone w oparciu o obowiązujące w dniu wydania przepisy ówczesnej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne², w której w art. 128 wskazano, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się m.in. sposób gospodarowania wodą, w tym charakterystyczne rzędne piętrzenia oraz przepływy (ust. 1 pkt 1a ww. ustawy), a także ograniczenia wynikające z konieczności zachowania przepływu nienaruszalnego (ust. 1 pkt 2 ww. ustawy).

Jednocześnie, zgodnie z art. 128 ust. 3 ww. ustawy, instrukcja gospodarowania wodą dla zbiornika „Rybnik”, opracowana w sierpniu 2008 r., została zatwierdzona w pozwoleniu wodnoprawnym.

Zgodnie z obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 17 sierpnia 2006 r. w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą³ pod pojęciem przepływu nienaruszalnego należało rozumieć przepływ poniżej budowli piętrzącej niezbędny do zachowania życia biologicznego w cieku (§ 1 pkt 16 ww. rozporządzenia), a część opisowa instrukcji dla zbiorników i stopni wodnych powinna zawierać m.in. podstawowe informacje dotyczące urządzenia wodnego, odnoszące się do przepływów, w tym przepływu nienaruszalnego (§ 6 ust. 1 pkt 4 lit. c rozporządzenia).

Jednocześnie informuję, że do PGW Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach nie wpłynął wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki Ruda. W przypadku złożenia nowego wniosku postępowanie zostanie przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Ponadto należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 403 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne⁴, w dostosowaniu do rodzaju działalności, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne, ustala się w pozwoleniu wodnoprawnym wielkość przepływu nienaruszalnego, ograniczenia wynikające z konieczności jego zachowania oraz sposób odczytywania jego wartości w miejscu korzystania z wód.

Tym samym obowiązek ustalenia przepływu nienaruszalnego dotyczy tych pozwoleń wodnoprawnych, które mają wpływ na przepływy w cieku (np. pobór wód powierzchniowych, piętrzenie i retencjonowanie wód). W ww. przypadkach zachowanie przepływu nienaruszalnego przez korzystającego z wód jest jego bezwzględnym obowiązkiem.

W zakresie działań planowanych w celu przeciwdziałania degradacji środowiska wodnego rzeki Rudy w związku z transformacją sektora górniczego i energetycznego informuję, iż aktualnie są prowadzone prace pod nadzorem Ministerstwa Energii, w zakresie opracowania Programu dla docelowego systemu odwadniania kopalń podziemnych węgla kamiennego na obszarze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. W pracach uczestniczą m.in. przedstawiciele spółek górniczych, instytucji branżowych, instytucji właściwych dla ochrony środowiska, a także PGW Wody Polskie.

Dalsze strategie i analizy mogą zostać przeprowadzone po uzyskaniu wstępnych wyników, ustaleniu modelu odwadniania terenów oraz sposobu funkcjonowania systemu w trakcie i po zakończeniu działalności kopalń.

Należy podkreślić, iż wszystkie działania (zarówno obecne, jak i planowane) realizuje się w koordynacji z instytucjami, których dotyczą, a także z uwzględnieniem bezpieczeństwa publicznego, ochrony zasobów wodnych oraz środowiska.

Z poważaniem,

Dokument podpisany elektronicznie przez:

z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu