Miliardy na czyste powietrze, magazyny energii i edukację. Raport z działań WFOŚiGW w Katowicach

Czyste Powietrze z nowymi zasadami

Jednym z najważniejszych obszarów działalności Funduszu pozostaje poprawa jakości powietrza. Program „Czyste Powietrze” ma ułatwiać właścicielom domów jednorodzinnych przeprowadzanie termomodernizacji i wymianę źródeł ciepła. Zgodnie z informacją Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej od 20 lipca 2026 r. obowiązują zmiany, które mają zwiększyć dostępność wsparcia i ułatwić realizację inwestycji.

Wśród wprowadzonych rozwiązań znalazły się nowe wyjątki od zasady trzyletniego okresu własności nieruchomości, dodatkowe 10 proc. dofinansowania na wybrane prace termomodernizacyjne oraz wydłużenie czasu na realizację prac objętych zaliczką ze 120 do 180 dni. Rozszerzono również krąg osób uprawnionych do potwierdzania wykonania prac.

Zmiany obejmują także zasady wspierania źródeł ciepła. Po 2026 r. nie będzie już wsparcia dla ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła.

Skala programu jest znacząca również w województwie śląskim. WFOŚiGW w Katowicach wypłacił już ponad 2,4 mld zł w ramach „Czystego Powietrza”. O znaczeniu programu i jego dalszym rozwoju mówi prezes Funduszu Mateusz Pindel.

Miliard złotych na przydomowe magazyny energii

Kolejnym kierunkiem działań jest wspieranie energetyki rozproszonej i zwiększanie możliwości wykorzystywania energii produkowanej przez instalacje fotowoltaiczne. 20 października 2026 r. rozpoczął się nabór wniosków w nowym programie „Przydomowe Magazyny Energii”, realizowanym przez NFOŚiGW ze środków Funduszu Modernizacyjnego. Na jego realizację przeznaczono 1 mld zł.

Program przewiduje dofinansowanie w wysokości do 16 tys. zł na magazyn energii elektrycznej dla prosumentów rozliczających się w systemie net-billing oraz do 8 tys. zł w systemie net-metering. Można również uzyskać do 1 tys. zł na magazyn ciepła oraz dodatkową premię w wysokości do 2 tys. zł za magazyn energii wraz z falownikiem wyprodukowanymi w Unii Europejskiej.

Łączne wsparcie może wynieść do 19 tys. zł na jeden punkt poboru energii. Nabór potrwa do 1 października 2027 r. lub do wyczerpania dostępnych środków. Wnioski należy składać elektronicznie za pośrednictwem Generatora Wniosków o Dofinansowanie.

Przydomowe magazyny energii pozwalają zwiększyć poziom autokonsumpcji, czyli wykorzystywania na własne potrzeby prądu wyprodukowanego przez instalację fotowoltaiczną. Mogą tym samym pomóc w ograniczeniu rachunków i zwiększeniu niezależności energetycznej gospodarstw domowych.

Szczegółowe informacje o programie, jego regulamin i dokumentacja naboru są dostępne na stronie przydomowemagazyny.gov.pl. 

Samorządy szukają źródeł finansowania inwestycji

Fundusz wspiera również samorządy, które przygotowują inwestycje związane z ochroną powietrza, transformacją energetyczną i ochroną zasobów wodnych. Temu zagadnieniu poświęcono konferencję „Nowe perspektywy dla samorządów: Programy i źródła finansowania wspierające rozwój lokalny”, która odbyła się w Starostwie Powiatowym w Bielsku-Białej.

Celem spotkania było przedstawienie dostępnych możliwości finansowania przedsięwzięć oraz zachęcenie przedstawicieli samorządów do aktywnego udziału w naborach i korzystania z oferowanych środków.

Dofinansowanie może umożliwić realizację inwestycji, które przekładają się na poprawę jakości życia mieszkańców, zwiększają bezpieczeństwo energetyczne i pomagają lokalnym społecznościom przygotować się na skutki zmian klimatu. Istotne jest więc nie tylko udostępnianie pieniędzy, ale również przekazywanie samorządom informacji pozwalających dobrze przygotować projekty i skutecznie ubiegać się o wsparcie.

95 nowych ekopracowni pod chmurką

Ważnym elementem działalności Funduszu jest edukacja ekologiczna. Pod koniec września podsumowano IV edycję konkursu „Ekopracownia pod chmurką 2026”, organizowanego przez WFOŚiGW w Katowicach.

Zainteresowanie konkursem było duże. Do Funduszu wpłynęło 170 wniosków, spośród których wybrano 95 placówek oświatowych. Łączna kwota przyznanych dotacji wyniosła 6 611 784,52 zł.

Dzięki dofinansowaniu przy szkołach powstaną plenerowe przestrzenie edukacyjne, umożliwiające prowadzenie zajęć z przyrody, biologii, ekologii, geografii czy geologii. Uczniowie będą mogli obserwować przyrodę, przeprowadzać doświadczenia i poznawać otaczający świat poza szkolnymi murami.

Po realizacji projektów wyłonionych w tegorocznej edycji w województwie śląskim będzie działać łącznie 355 ekopracowni pod chmurką. To inwestycja nie tylko w szkolną infrastrukturę, ale przede wszystkim w nowoczesne nauczanie i rozwijanie świadomości ekologicznej od najmłodszych lat.

Ochrona parków krajobrazowych i bioróżnorodności

Działania Funduszu obejmują również ochronę przyrody i krajobrazu. 13 października 2026 r. w Katowicach odbyło się inauguracyjne posiedzenie Rady Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego na kadencję 2026–2031.

W skład Rady powołano Ewę Cofałę, kierownik Zespołu Ochrony Przyrody, Edukacji Ekologicznej i Profilaktyki Zdrowotnej WFOŚiGW w Katowicach. Podczas spotkania wicemarszałek województwa śląskiego Joanna Bojczuk wręczyła akty powołania członkom nowej kadencji. Uchwalono również regulamin Rady oraz wybrano jej przewodniczącego i zastępcę.

Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego zarządza ośmioma parkami krajobrazowymi regionu. Do jego zadań należy ochrona najcenniejszych walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych, prowadzenie edukacji ekologicznej oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju tych obszarów.

Współpraca z Funduszem pozwala realizować kampanie edukacyjno-informacyjne i projekty służące ochronie bioróżnorodności. To działania, które łączą ochronę środowiska z upowszechnianiem wiedzy o przyrodniczym dziedzictwie regionu.

Młodzieżowe drużyny pożarnicze inwestycją w bezpieczeństwo

WFOŚiGW w Katowicach zwraca uwagę również na znaczenie młodego pokolenia w budowaniu bezpieczeństwa lokalnych społeczności. Przykładem był IV Kongres Rozwojowy Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych Województwa Śląskiego, który odbył się na Stadionie Śląskim w Chorzowie.

Wydarzenie stało się okazją do spotkania młodych pasjonatów pożarnictwa, wymiany doświadczeń i podkreślenia roli wychowania kolejnych pokoleń strażaków. Młodzieżowe i dziecięce drużyny pożarnicze uczą odpowiedzialności, współpracy oraz gotowości do niesienia pomocy. Pozwalają także rozwijać zainteresowania i zdobywać umiejętności przydatne w przyszłej służbie.

Skala tego zaangażowania jest znacząca. W województwie śląskim działa 948 młodzieżowych i dziecięcych drużyn pożarniczych, skupiających ponad 12,5 tys. młodych osób.

– Tak dorasta odpowiedzialność i przyszłość naszego bezpieczeństwa. Dziś młodzi strażacy, jutro bohaterowie naszej codzienności. Dlatego jako Fundusz wspieramy ten niegasnący zapał do niesienia pomocy innym – podkreślił Mateusz Pindel, prezes Zarządu WFOŚiGW w Katowicach.

Środowisko, energia i edukacja

Przedstawione przedsięwzięcia pokazują szeroki zakres działań WFOŚiGW w Katowicach. Fundusz wspiera właścicieli domów w poprawie efektywności energetycznej, rozwój magazynowania energii, inwestycje samorządowe, edukację ekologiczną, ochronę przyrody oraz inicjatywy służące kształceniu młodych strażaków.

Wspólnym mianownikiem tych działań jest dążenie do poprawy jakości środowiska i warunków życia mieszkańców województwa śląskiego. Dostępne programy mają umożliwiać realizację konkretnych inwestycji, a jednocześnie wspierać długofalowe zmiany w sposobie korzystania z energii, ochronie zasobów naturalnych i budowaniu odpowiedzialności za lokalne społeczności.

Za treści zawarte w materiale dofinansowanym ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.