Czy można skutecznie rządzić bez większości w radzie?

W październiku 2018 r., przed II turą wyborów, ówczesny kandydat Dariusz Polowy wskazywał, że koalicja z ugrupowaniem M. Fity to „stabilna większość w Radzie Miejskiej. Przyszła współpraca będzie przebiegać w zgodzie i zrozumieniu”. Dziś przekonuje, że większość nie jest mu potrzebna do skutecznego rządzenia, jeśli wygra niedzielne wybory. - Raciborzanom próbuje się narzucić narrację, że prezydent bez większości w Radzie Miasta będzie miał gorszą sytuację do rządzenia. Jest to teza nonsensowna i nie poparta żadnymi dowodami – przekonuje. Jego kontrkandydat Jacek Wojciechowicz uważa ten pogląd za kuriozalny. Posiadanie większości w organie uchwałodawczym to jego zdaniem komfort rządzenia i zgoda.

Przepisy od 2018 r. się nie zmieniły. To Rada Miasta wciąż decyduje o wydatkach budżetowych, stawkach podatku, zapisach planu przestrzennego czy kształcie sieci placówek oświatowych.

To ostatnie było powodem rozpadu wspomnianej koalicji Polowy-Fita. Poszło o SP 15. Radni Fity nie zgodzili się na proponowaną likwidację szkoły przy Słowackiego, wskazując, że zmiany sieci placówek musi poprzedzić szeroka dyskusja zainteresowanych środowisk, której Polowy nie przeprowadził, zaskakując nie tylko koalicyjnych rajców, ale i rodziców.

Po odwołaniu Fity (jako powód podano niewywiązanie się z zadania przygotowania lodowiska) obecny prezydent wszedł w fazę tzw. rządów technicznych, czyli bez poparcia większości, która była w rękach klubów Razem dla Raciborza i Radnych Niezależnych M. Fity. Czym to może się skończyć, pokazuje na przykład sprawa lodowiska. Fita i większość w Radzie Miasta chcieli obiektu z normalnym dachem, pełnowymiarowego. Polowy mniejszego, z dachem z powłoki namiotowej. Spór wydawał się zażegnany, kiedy prezydent zaakceptował wolę większości, ale wybuchł na nowo, kiedy postanowił jednak realizować swoją wizję. W odpowiedzi rządzącą w Radzie Miasta większość cofnęła finansowanie. Lodowiska do dziś nie ma. Budowa stanęła.

Rządzącą w Radzie Miasta większość zgodziła się na utworzenie piłkarskiej spółki Unia Racibórz, ale kiedy ta zaczęła przynosić straty i wymagała coraz większych transferów pieniędzy z miejskiej kasy (w 2023 r. to ok. 1,3 mln zł) radni wezwali prezydenta do likwidacji spółki i znalezienia innej formuły funkcjonowania zasłużonego klubu. Polowy nie podjął takich działań, oskarżając opozycję, że chce likwidacji Unii. Klub nadal wymaga dużego dofinansowania, plasując się w dole tabeli ligi okręgowej, choć ambicje sięgały znacznie wyżej.

Radni wzywali też prezydenta, by przestał wydawać publiczne pieniądze na kampanie informacyjne z jego wizerunkiem. Ograniczono nawet środki na promocję, licząc, że to zatamuje propagandę, ale D. Polowy znajdował je w innych działach budżetu.

Nagrania z sesji (można je przejrzeć na https://raciborz.esesja.pl/) pokazują, że od października 2020 r., kiedy Polowy odwołał Fitę i stracił większość w Radzie Miasta, raciborski samorząd stał się areną sporów i wzajemnych oskarżeń. Prezydent nieraz opuszczał posiedzenia Rady Miasta, nie przychodził na komisje rady. Kiedy z mównic padały pytania, z reguły nie odpowiadał, kazał je składać na piśmie. W poprzednich kadencjach takie sytuacje nie miały miejsca.

- Przez brak zdolności zarządczych oraz umiejętności współpracy skłócił samorządowców – to opinia nt. D. Polowego posła Michała Wosia z czasów kampanii. Parlamentarzysta poparł wtedy M. Fitę i grupę jego radnych, w mijającej kadencji w opozycji do prezydenta.

Faktem jest, że radni akceptowali miejskie dofinansowania do zadań, które zyskały rządowe wsparcie, ale – jak podkreślali – robili to po to, by nie utracić środków z Warszawy. Wskazywali, że prezydent samodzielnie decydował o co aplikować np. do programu Polski Ład, pomijając zdanie większości. Zrodziło to kolejne napięcia, co widać na przykładzie Bosackiej, której kolejny remont poseł Woś nazwał ekstrawagancją. – Serio, to są Pana priorytety Dariuszu Polowy? Nic pilniejszego do remontu Pan nie znalazł. Aż bije po oczach i boli kieszeń podatnika – pisał na swoim FB parlamentarzysta, wskazując, że na remont czekają ulice w dzielnicach, a PKP planuje przebudowę wiaduktu na styku Bosackiej z Rybnicką.

W sytuacji, kiedy prezydent będzie planował inwestycje w oparciu o środki budżetowe miasta, realizowanie tego bez akceptacji radnych jest praktycznie niemożliwe. Gminy muszą przygotować nowe plany przestrzenne. Inicjatywa jest po stronie prezydenta, akceptacja Rady Miasta. Bez ścisłej współpracy trudno liczyć na szybkie przyjęcie nowego dokumentu.

Nowa Rada Miasta ma 21 radnych. Komitet Dariusza Polowego, z którego list startowali kandydaci PiS, ma 5 mandatów. Wspiera go radny R. Wałach z Oblicz – Zjednoczonych dla Raciborza. Razem to 6 głosów.

Większość 12 głosów jest po stronie Razem dla Raciborza i Koalicji 15 Października (PO, Polska 2050, Lewica, PSL).

3 mandaty ma KWW Michała Fity dla Raciborza, w mijającej kadencji w opozycji do D. Polowego.