W Krzanowicach odnaleziono studnię z końca XVIII wieku

Krzanowice posiadają prawa miejskie od 1265 roku. Zostały one nadane przez króla Czech Otokara II. O bogatej historii miasta świadczy zachowana śródmiejska zabudowa z centralnie położonym Rynkiem, z Kolumną Najświętszej Marii Panny, kaplicą św. Jana Nepomucena z XVIII wieku i otoczonym, częściowo odrestaurowanym ceglanym murem kościołem parafialnym p.w. św. Wacława (wybudowany w latach 1914-1915 według projektu Józefa Seyfrieda). Z przekazu najstarszych mieszkańców Krzanowic wynika, że na terenie Rynku (dawniej zwanym Placem Wolności) istniały dwie publiczne studnie z wodą pitną.

Pierwsza studnia została wybudowana na krzanowickim rynku przy miejscowym przystanku PKS, obok kolumny Najświętszej Marii Panny. Z publicznych studni korzystali okoliczni mieszkańcy oraz osoby przybywające do Krzanowic. Wodą, która jest źródłem życia, pojono krowy, konie oraz inne zwierzęta domowe. Obecny rynek był targowiskiem, czyli miejscem postoju dla licznych konnych zaprzęgów. Na początku wodę ze studni wydobywano przy użyciu tradycyjnego kołowrotu lub żurawia, później zamontowano wewnątrz rurę i przerobiono studnię na abisynkę. Studnia przestała być używana z chwilą podłączenia miejscowości do wodociągu.

Do dziś zachowała się studnia na rynku obok kaplicy pw. św. Jana Nepomucena z XVIII wieku. Kolejna istniała przy ul. Zawadzkiego 5, przy obecnym budynku gminnym, w którym mieści się Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej i Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji. Została wybudowana w XVIII wieku, zaraz za dawną bramą wjazdową do miasta, na skrzyżowaniu z ulicą Krótką. O fakcie takim świadczy plan miasta Krzanowice z XVIII wieku.

Studnia przy ul. Zawadzkiego 5 została otwarta w związku z prowadzonymi pracami przy budowie kanalizacji sanitarnej. Jest kopana i wyłożona murem z kamienia (łupek bazaltowy) o średnicy 95 cm. Ma 6 metrów głębokości, a odległość do lustra wody to 4 metry. Lustro wody utrzymuje się na poziomie 2 metrów, co może świadczyć o bardzo dobrym źródle zasilającym. Studnia wygląda tak, jakby jeszcze wczoraj czerpano z niej wodę.

Wewnątrz, około 100 cm od powierzchni, drogi znajduje się pamiątkowy kamień z wykutą datą 1778 r. Kamień kształtem przypomina trapez i świadczy o wybudowaniu w tym miejscu publicznej studni z wodą pitną dla mieszkańców Krzanowic. Około 60 cm od powierzchni drogi znajduje się wykuta w kamieniu kolejna data 1838 r. oraz inicjały J.R. co może upamiętniać kolejnego budowniczego. Prawdopodobnie był nim Jacob Restel zamieszkały w mieście Krzanowice, płatnik dziesięciny. Miał on za zadanie podwyższyć studnię do góry w związku z podniesieniem się terenu. Ponad warstwą kamienia bazaltowego dobudowano kolejne sześć warstw z czerwonej cegły klinkierowej, co na pewno świadczy o ponownym podniesieniu się gruntu względem studni, prawdopodobnie podczas budowy drogi z kamienia w stronę rynku.

Z czasem ręczne studnie w Krzanowicach zastępowano mechanicznymi, z pompami napędzanymi silnikami na prąd. Woda czerpana przy użyciu ukrytych pod ziemią mechanizmów z tej studni była dostarczana do dawnego budynku Gminnej Spółdzielni ,,Samopomoc Chłopska’’ i do Domu Kultury oraz do miejscowego budynku Poczty Polskiej. Druga nitka dostarczała wodę do dawnego sklepu spożywczego i do baru Kłos. Na początku lat 90. XX wieku stała w tym miejscu jeszcze jedna pompa abisynka, którą zdemontowano a studnię zabezpieczono. W związku z budową kanalizacji sanitarnej i położeniem nowej warstwy asfaltu studnia została obniżona o 30 cm, jednocześnie została zabezpieczona od góry betonową pokrywą, a następnie utwardzono i położono nową warstwę asfaltu.

Informacje o dacie wykutej w kamieniu przekazał pan Andrzej Rudek, któremu z kolei przekazał ją jego ojciec Teofil Rudek, który remontował studnię 40 lat temu. Tym samym kolejna informacja przekazana słownie została potwierdzona. Studnie w Rynku mają po 20 metrów głębokości, a przy kościele 18 m.

Kolejne nieczynne studnie publiczne, które stanowiły zapewne jedno z najważniejszych ujęć wody w mieście znajdują się przy: ulicy Krótkiej naprzeciwko numeru 5, na ulicy Kolejowej 6a - na trasie do Chuchelnej i Borucina, przy ul. Opawskiej 1 na kierunku w stronę Bojanowa i Raciborza oraz przy skrzyżowaniu ulicy Kościelnej z ulicą Magdaleny.

UM