Zamień piec na sieć i Eko wspólnota. WFOŚiGW pokazuje, jak połączyć działania mieszkańców i ciepłownictwa

Transformacja energetyczna nie kończy się na wymianie pojedynczych pieców w domach jednorodzinnych. W przypadku budynków wielorodzinnych kluczowe znaczenie ma współpraca wielu podmiotów – przedsiębiorstw ciepłowniczych, wspólnot mieszkaniowych oraz instytucji wspierających finansowanie inwestycji. Właśnie temu zagadnieniu poświęcone było spotkanie zorganizowane 24 czerwca w sali konferencyjnej Instytutu Gość Media w Katowicach.

Wydarzenie odbyło się w ramach działań edukacyjnych Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach i było poświęcone dwóm programom: „Zamień piec na sieć” oraz „Eko wspólnota”. Ich wspólnym celem jest ograniczenie emisji zanieczyszczeń, poprawa efektywności energetycznej budynków oraz wsparcie mieszkańców i przedsiębiorstw w przechodzeniu na bardziej ekologiczne źródła energii.

W spotkaniu uczestniczyła zastępca prezesa zarządu WFOŚiGW w Katowicach Iwona Gejdel-Targosz, która zwróciła uwagę, że najlepszym źródłem wiedzy dla przyszłych beneficjentów są doświadczenia osób i instytucji, które już przeprowadziły podobne inwestycje.

– Najlepszą rekomendacją dla nowych beneficjentów są doświadczenia tych, którzy już zrealizowali swoje inwestycje. Współpraca przedsiębiorstw ciepłowniczych i wspólnot mieszkaniowych pokazuje, że dobrze zaplanowane działania przynoszą wymierne korzyści dla mieszkańców i jakości powietrza – podkreśliła Iwona Gejdel-Targosz.

Praktyka ważniejsza niż teoria

Jednym z najważniejszych elementów spotkania były prezentacje beneficjentów, którzy przedstawili rzeczywiste doświadczenia z realizacji inwestycji.

Przedstawicielki Dalkia Polska Energia S.A. – Małgorzata Jabłońska i Joanna Jarosz – omówiły przedsięwzięcie wykonane w ramach programu „Zamień piec na sieć”. Pokazały, jak wygląda proces przechodzenia od indywidualnych źródeł ciepła do bardziej efektywnego systemu opartego na sieci ciepłowniczej.

Kontynuacją tego projektu była inwestycja realizowana przez Śląsko-Dąbrowską Spółkę Mieszkaniową Sp. z o.o. Przedstawiciele spółki – Hanna Napora i Marek Sztuka – przedstawili efekty przeprowadzonych prac oraz doświadczenia związane z przygotowaniem i realizacją zadania.

Właśnie takie przykłady mają szczególne znaczenie dla kolejnych beneficjentów. Pokazują bowiem, że skuteczna modernizacja budynków wymaga nie tylko środków finansowych, ale również dobrej współpracy pomiędzy właścicielami budynków a dostawcami energii.

Wsparcie doradców i ekspertów Funduszu

Podczas wydarzenia uczestnicy mogli zapoznać się również ze szczegółowymi zasadami nowych naborów. Program „Eko wspólnota” przedstawił doradca energetyczny Michał Bugiel, natomiast założenia programu „Zamień piec na sieć” omówił doradca energetyczny Szymon Twardoń.

Uzupełnieniem spotkania była prezentacja Wioletty Dobras, która wskazała inne możliwości finansowania dostępne dla przedsiębiorstw ciepłowniczych oraz wspólnot mieszkaniowych. Do dyspozycji uczestników pozostawali również przedstawiciele Zespołu Transformacji Energetycznej – kierownik Łukasz Frydel wraz z Wojciechem Stolorzem – oraz przedstawiciele Zespołu Analiz Zabezpieczeń i Windykacji.

Spotkanie zostało zorganizowane w ramach Projektu Doradztwa Energetycznego realizowanego przez WFOŚiGW w Katowicach wraz z partnerami z całego kraju. Projekt finansowany jest ze środków Funduszy Europejskich w ramach programu FEnIKS 2021–2027.

„Eko wspólnota” – wsparcie dla mieszkańców i budynków wielorodzinnych

Kolejne nabory w ramach programu „Eko wspólnota” skierowane są do wspólnot mieszkaniowych z terenu województwa śląskiego. Celem programu jest poprawa efektywności energetycznej budynków, ograniczenie zużycia energii oraz wsparcie inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii. Wnioski będzie można składać do 31 sierpnia 2026 roku lub do momentu wyczerpania dostępnych środków.

Na realizację programu przeznaczono 5 mln zł w formie dotacji. Jednocześnie Fundusz przewidział możliwość udzielania pożyczek bez limitu alokacji oraz możliwość zwiększenia puli środków.

Wspólnoty mieszkaniowe mogą otrzymać dotację do 66,5 tys. zł, stanowiącą do 15 proc. kosztów kwalifikowanych. Alternatywnie możliwe jest uzyskanie finansowania obejmującego nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych w formie preferencyjnej pożyczki oraz dotacji stanowiącej do 35 proc. udzielonego dofinansowania, maksymalnie do kwoty 250 tys. zł.

Zakres możliwych inwestycji jest szeroki. Dofinansowanie może obejmować między innymi termomodernizację budynków, instalacje fotowoltaiczne wraz z magazynami energii, pompy ciepła, modernizację źródeł ciepła, instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej, podłączenie do sieci ciepłowniczej oraz energooszczędne oświetlenie.

Program ma odpowiadać na najważniejsze potrzeby wspólnot mieszkaniowych – zmniejszenie kosztów utrzymania budynków, poprawę komfortu mieszkańców oraz ograniczenie emisji zanieczyszczeń.

„Zamień piec na sieć” – ciepłownictwo jako partner transformacji

Drugi z programów skierowany jest do przedsiębiorstw ciepłowniczych. „Zamień piec na sieć” ma wspierać działania polegające na likwidacji indywidualnych źródeł ciepła i zastępowaniu ich bardziej efektywnymi rozwiązaniami.

Beneficjentami programu są przedsiębiorstwa energetyczne dostarczające ciepło sieciowe, których systemy zasilane są ze źródeł ciepła o wysokości emitora powyżej 40 metrów lub ze źródeł wykorzystujących w całości lub części kogenerację.

Nabór wniosków również zaplanowano do 31 sierpnia 2026 roku lub do wyczerpania środków. Na dotacje przeznaczono 3 mln zł, natomiast pożyczki dostępne są bez ograniczenia alokacji. Program przewiduje możliwość finansowania do 100 proc. kosztów kwalifikowanych. W praktyce wsparcie może dotyczyć dwóch podstawowych wariantów. 

Pierwszy obejmuje likwidację dotychczasowego źródła ciepła w budynku oraz podłączenie obiektu do sieci ciepłowniczej, wraz z wykonaniem przyłącza lub węzła wymiennikowego.

Drugi wariant dotyczy sytuacji, w których podłączenie do sieci nie jest możliwe ze względów technicznych lub ekonomicznych. W takim przypadku wsparcie może zostać przeznaczone na instalację odnawialnych źródeł energii, takich jak pompy ciepła lub kotły na biomasę. Dodatkowo możliwe jest zastosowanie instalacji fotowoltaicznej, także z magazynem energii.

Synergia, która przynosi efekty

Połączenie programów „Zamień piec na sieć” i „Eko wspólnota” pokazuje, że skuteczna transformacja energetyczna wymaga współdziałania wielu stron. Samo podłączenie budynku do sieci ciepłowniczej nie zawsze wystarczy – konieczne jest również przygotowanie właścicieli i zarządców budynków do przeprowadzenia modernizacji wewnętrznych instalacji oraz poprawy efektywności energetycznej.

Właśnie dlatego WFOŚiGW w Katowicach stawia na efekt synergii. Przedsiębiorstwo ciepłownicze może przygotować infrastrukturę dostarczającą czyste i stabilne źródło energii, a wspólnota mieszkaniowa może równocześnie przeprowadzić modernizację budynku.

Takie połączenie działań oznacza nie tylko czystsze powietrze, ale również niższe rachunki, większy komfort mieszkańców i bardziej racjonalne wykorzystanie energii.

Najbliższe nabory będą kolejną okazją, aby podobne rozwiązania wprowadzać w kolejnych miejscowościach województwa śląskiego. Jak pokazują doświadczenia przedstawione podczas spotkania, dobrze zaplanowana współpraca może stać się jednym z najważniejszych elementów lokalnej transformacji energetycznej.

„Za treści zawarte w materiale dofinansowanym ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja”.