Podatek od spadku - ile zapłacisz? Aktualne stawki i terminy

Podatek od spadków i darowizn zależy od wartości masy spadkowej i stopnia pokrewieństwa pomiędzy osobą zmarłą a jej spadkobiercą. Jeśli nie wiesz, ile podatku zapłacisz i czy zdecydować się na przyjęcie spadku, sprawdź, do której grupy podatkowej należysz, kiedy powstaje obowiązek podatkowy i czy możesz skorzystać ze zwolnienia.

Nabycie spadku a podatek

Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem podatkowym, nabycie spadku wiąże się z obowiązkiem zapłacenia podatku od wzbogacenia. Wysokość podatku jest zróżnicowana i ustalana indywidualnie dla każdego spadkobiercy po ustaleniu wartości masy spadkowej i stopnia pokrewieństwa spadkobierców. Z obowiązku płacenia daniny do urzędu skarbowego zwolnieni są jedynie członkowie najbliższej rodziny. Dotyczy to: małżonka, dzieci i wnuków, rodziców i dziadków, rodzeństwa, pasierba i pasierbicy oraz ojczyma i macochy.

Ile wynosi podatek od spadku?

Do zapłaty podatku od spadku zobowiązane są jednak pozostałe osoby, które otrzymają majątek zmarłej osoby na skutek przepisów ustawy lub zapisów w testamencie. Opodatkowaniu podlegają zarówno ruchomości i nieruchomości, jak i prawa majątkowe, a kwota należnej daniny jest wyliczana na podstawie wartości spadku. Jeśli wartość spadku jest niższa niż kwota wolna dla grupy podatkowej, do której należysz, nie musisz płacić podatku od wzbogacenia. Rozporządzenie Ministra Finansów wskazuje jednak jasno, że masz obowiązek wykazania spadku w deklaracji podatkowej, nawet gdy kwota podatku wynosi 0 zł. Musisz również okazać akt poświadczenia dziedziczenia i wszelkie dokumenty, który zażąda fiskus.

W jaki sposób oblicza się wartość masy spadkowej? Przed nabyciem własności rzeczy w spadku należy dokonać jej wyceny. Wyceną może zająć się rzeczoznawca, choć równie dobrze w mniej skomplikowanych przypadkach do wyliczenia podatku można przyjąć wartość rynkową np. kilkuletniego samochodu. Nabycie majątku składającego się z wielu ruchomości i nieruchomości lepiej poprzedzić wyceną rzeczoznawcy, która jest trudniejsza do podważenia.

Do jakiej grupy podatkowej należysz?

Wysokość podatku od spadków i darowizn zależy od wysokości kwoty wolnej, której kwota różni się w zależności od stopnia pokrewieństwa ze zmarłym. Kwota wolna dla I grupy podatkowej jest najwyższa i wynosi 36 120 zł. Do tej grupy należą m.in. zięć, synowa, teściowie. Z kolei II grupa podatkowa w przypadku dziedziczenia może korzystać ze zwolnienia podatkowego dla majątku o wartości do 27 090 zł. W II grupie podatkowej znajdują się inni członkowie rodziny o mniejszym stopniu pokrewieństwa, czyli osoby takie jak: siostrzeńcy, bratankowie, wujkowie, ciotki, dzieci i małżonkowie pasierbów, rodzeństwo małżonków, mąż wnuczki itp. III grupa podatkowa jest największa, gdyż obejmuje pozostałe osoby niewymienione w grupie I i II. Są to również osoby niespokrewnione, które otrzymują np. spadek mieszkania w wyniku dziedziczenia testamentowego. W ich przypadku obowiązek podatkowy powstaje dla spadku o wartości powyżej 5733 zł, czyli jest to grupa, która najczęściej płaci podatek od spadku.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy?

Obowiązek podatkowy powstaje w chwili:

- uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku,
- zarejestrowania poświadczenia dziedziczenia przez notariusza,
- wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Jeżeli spadek nie został zgłoszony do urzędu skarbowego przez notariusza, obowiązek podatkowy powstaje dopiero w chwili, gdy dokonasz samodzielnego zgłoszenia. Nie możesz jednak z nim zwlekać dłużej niż 6 miesięcy. Jest to okres, w którym musisz złożyć deklarację, w której wykażesz prawo do zwolnienia podatkowego ze względu na przynależność do wskazanej grupy podatkowej. Jednocześnie musisz potwierdzić, jaka jest wartość ruchomości, praw majątkowych i nieruchomości, które otrzymałeś na drodze spadku.

Obciążenia podatkowe w przypadku dziedziczenia nieruchomości

Nieruchomości z reguły dziedziczą osoby należące do I grupy podatkowej, które nie muszą odprowadzać żadnego podatku. Istnieje jednak wyjątek od tej reguły, gdyż spadkobiercy nie mogą sprzedać  mieszkania lub domu nabytego w spadku w okresie do 5 lat od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo innego dokumentu, który potwierdza spadek. Sprzedaż nieruchomości przed upływem 5 lat oznacza, że spadkobierca ma obowiązek zapłacenia podatku od wzbogacenia w wysokości 20%. Podatku można uniknąć wyłącznie w sytuacji, gdy pieniądze ze sprzedaży zostaną przeznaczone na cele mieszkaniowe (np. na remont mieszkania zamieszkiwanego przez spadkobiercę lub nabycie większej nieruchomości w celach mieszkalnych).