Staropolskie bałamuty

Styczeń
Na czczo w styczniu podczas mgły nie wychodź z twej cele,
W cieple mieszkaj, ciepło jedz, ale nie pij wiele,
Kataru i duszności uchronisz się snadnie,
Wieprzowiny nie kosztuj, w łaźni się myj ładnie.
Krwią nie szafuj, drzewo tnij po pełni na domy,
Urodzaj pewny znaczą słyszane tu gromy.
Owiec doświadczysz, która zostanie ci zdrowa,
Gałąź z olsze gdy połknie, tej pasza majowa
Urośnie. Te gałązki w sierpniu być zbierane
Lub w wrześniu powinny być i w domu chowane.
Luty
Konfekta w tym miesiącu zażyte są zdrowe,Na czczo jałowiec, anyż, wino piołonkowe.
Lekarstw zażyć i łaźnie, gdy potrzeba, możesz,
W cieple się konserwując tak zdrowia wspomożesz.
Potraw grubych nie jadaj ni nie maczaj głowy,
W łaźni nie pij, krew puszczaj, będziesz łatwiej zdrowy.
W przyszłym miesiącu ciepło gdy panuje,
Długość zimna nierychłą paszę obiecuje.
Po pełni nawoź grunta, bujne będą kłosy,
Grom drogości i chorób ominuje losy.
Marzec
Z betonika pietruszka słodkawe potrawy,
Trunek podobnyż mierny odpędzi złe sprawy.
Chorób, purgansów i krwie bez potrzeby wielkiej
Nie tykaj, wody nie pij, tak unikniesz wszelkiej
Słabości. Katar, duszność bardziej tu panuje,
Suchoty, kto tu cierpi, więc się niech szanuje.
Łaźnie i wanny mokrej może w marcu zażyć,
Drzewa szczepić lepiej jest, aniżeli sadzić.
Gdy niebo wyda gromy, obiecuje chleba
Obfitość, śmierci częstej lecz wyglądać trzeba
Kwiecień
Wędzonki, ryby słone, frukt dawny, sałaty
Precz z stołu, byś nie przyszedł do zdrowia utraty.
Kopr włoski, betonika, a napój pomierny
Lekarstwo, krew i łaźnią może sprawić wierny
Przyjaciel. Kozie mleko jest tu lidziom zdrowe,
Deszcze pomierne czynią nadzieje gotowe
Wina, chleba obfitość, lecz wiatry północne
Gdy wieją, szkody czynią w polach bardzo mocne.
Grom wszystko dobre znaczy, gdy będzie słyszany
W kwietniu – chleb, zdrowie, wino da nam pożądany.
Maj
Potrawy mierno ciepłe – gorące nie zdrowe,
Mięsa słone i mózgi – trądy z nich gotowe.
Napój mierny z potrzeby ma być i chłodzący,
Zbytni gorący wielce jest zdrowiu szkodzący.
Głów, nóg bydląt domowych ni dzikich nie jadaj,
Chwastów nowych sałaty pilno się domawiaj.
Ręce myć często z rana, wino piołonowe
Zdrowe, lekarstwa wszelkie, kiedy dni majowe.
Obfitość zbóż przynoszą, ptastwa skąpość – grzmoty,
Lecz gospodarz z robactwem ma dosyć roboty.
Czerwiec
Porcyje te i trunek, co w przeszłym miesiącu,
Służą. Spacer z rana, nie w zbytnim gorącu,
Po polu. Mleko kozie, warzone i pite,
Lekarstwa czyni skutki w zdrowiu znakomite.
Łaźnie wszelkie na stronę, bo słabią naturę,
Po rosie boso chodząc, odmienisz posturę,
Wzroku słabego własność. Żołądka zepsować
Chroń się, bo bardzo trudno jest go tu ratować.
Gąsiętom uszy smaruj oliwą, tak zdrowe
Zostaną. Z gromu drogość i choroby nowe.
Lipiec
Porcyj skromnie pieczystych kwaśno wieprzowiny,
Raków, ryb z stawów, jezior dla zdrowia przyczyny
Zażywaj. Niech korzenny napój zachowany
Będzie, lecz tylko lekki i w miarę podany
Spanie długie, sen dzienny, zwłaszcza południowy,
Lekarstwo, krew i łaźnia – uszczerbek gotowy
Zdrowia w lipcu sprawują. Pies wściekły, gdy zrani,
Raka spal, a proch ten pij; tłustości barani
Strzeż się. Odmiany w państwach obiecują grzmoty,
Urodzaj mierny, bydłu szwank i ludziom kłopoty.
Sierpień
Wiwenda ta, co w lipcu, wędzonki i słone
Mięsa, ryby wszelakie na inszy złożone
Czas niech będą. Piw gorzkich, a wina w pół z wodą
Zażywaj, zdrowe będą w gorącu ochłodą.
Raki zdrowe. Lekarstwa, łaźnia, krwie puszczanie
Niech śpią, aże się słońce w znak Panny dostanie.
Melonów, innych fruktów zażywaj pomiernie,
Gdy miesiąca ubywa, zbieraj owoc wiernie.
Deszcz niewielki, gdy pada po znacznej pogodzie,
Zboże, gdy grzmi, to bydło będzie w wielkiej szkodzie.
Wrzesień
Na co tu kogo stanie – jeść, pić nie szkodzi,
Słodko, kwaśno czy ciepło – choroby nie zrodzi,
Byle miernie. Suchotom mleko, jak i w maju.
Zdrowe chodzić po polach, łąkach i po gaju.
Frukta dojźrzałe zdrowe. Łaźnia, krwi puszczanie –
Pomocne lekarstw różnych wczesne zażywanie.
Gdy miesiąca ubywa podczas dni pogodnych,
Frukt zbieraj na chowanie, zażyjesz swobodnych
Dni potem. Studnie kopać, dla cegły czas miły.
Grzmoty: odmiany drogość będą tu czyniły.
Październik
Ci, którzy więcej głową robią jak rękami,
Niech się raczą porcyją lekką i ptaszkami.
Ciasta z imbierem, koprem włoskim dla tych zdrowe,
Trunki z tym i gałganem, jeśli są gotowe.
Ptastw wodnych, kaczek, gęsi, głów ni nóg bydlęcych,
Ani też raków jadaj – tak członków mdlejęcych
Nie osłabisz. Miód pity i ten jest szkodliwy,
Ile kto do kolery zostaje skwapliwy.
Budynki kończą – słońce kiedy jest w Niedźwiadku.
Gdy grzmi, bydło wraz ryby bliskie są upadku.
Listopad
Porcyj jako i pierwej możesz zażyć śmiele,
Po powietrzu, a na czczo szkoda chodzić wiele,
Ile gdy mgły panują. Fatyga tu szkodzi,
Od zapocenia bowiem chorób wiele rodzi.
Miód z imbierem i wino zdrowe grzane z rana,
Trudna do uleczenia tu zadana rana.
Dwudziesty dzień i drugi, gdy po pełni minie,
Tnij drzewo na budynki, niełatwo to ginie
Starością. Grzmot, gdy słońce w Strzelcu jest – obfity
W urodzaj, lecz i w kłótnie rok ten znakomity.
Grudzień
Porcyj żądnych na zimno jeść się tu nie godzi,
Wieprzowin i ptastw wodnych, bo to zdrowiu szkodzi.
Jabłka, z anyżem, koprem włoskim mięsa zdrowe,
Świeże – czyli pieczone, czyli to gotowe.
Napój zbytni i zimny choroby prowadzi
Z sobą. Nie dowarzone piwo zdrowiu wadzi.
Po wejściu słońca w Kozła pracować nie trzeba
Zbytnie, gdy czerstwy dłużej chcesz zażywać chleba.
Po pełni drzewo ścięte nigdy nie próchnieje.
Grzmot zdrowie ludziom, bydłu wiatry przez rok wieje.