Patriota czy obywatel

Stwierdzić należy, że 20 lat po upadku komuny nie znaleziono nowej formuły obchodów. Dalej, jak w czasach rządów ludu pracującego, organizuje się pochody i pikniki z wyżerką. Po przeróżnych przemowach widać, że daleko nam jeszcze do prawdy historycznej. Mówcy szermują wzniosłymi hasłami zrywu narodowego i to zarówno jeżeli chodzi o uchwalenia Konstytucji 3 Maja, jak i ostatnie (dotychczas) powstanie śląskie. 

218 lat temu, w roku 1791, za naród uważano tylko szlachciców – tylko oni mieli prawa polityczne. Konstytucja, która nie weszła niestety w życie, nic w tej kwestii nie zmieniała. Duża część szlachty uważała twórców konstytucji, porządnych obywateli i patriotów chcących naprawy kraju, za wichrzycieli, jakobinów, nihilistów, burzycieli ustalonego porządku publicznego. Dzisiaj zaś słyszymy w przemówieniach 3 Majowych o wspaniałym zrywie patriotycznym narodu. Warto dodać, że duża część narodu, czyli szlachty polskiej, żyła w roku 1791 w obcych krajach pod zaborami, a większość znaczących magnatów brało zagraniczne łapówki. Przygniatająca większość chłopów zaś i ludzi niższych stanów w okrojonej już przez zabór Polsce nie miała zielonego pojęcia, co się w Warszawie dzieje.

Powstania śląskie zaś były niczym innym jak wojną domową. Tak jak każda tego typu wojna również ta była tragedią, tym razem ludu górnośląskiego. Bardzo często po przeciwnej stronie walczyli brat z bratem, czy też raciborzanin z raciborzaninem. Będąc często na różnego rodzaju wykładach i konferencjach słyszę do dzisiaj różne głupoty i zakłamania okresu komuny odnośnie powstań śląskich. Mówiąc krótko, starsi – mniej z przekonania bardziej z oportunizmu pisali głupoty, młodzi zaś, zamiast badać sami, korzystają z opracowań starszych.

Na wspomnianych obchodach szermuje się też wzniosłymi hasłami, wśród których dominuje magiczne słowo – patriotyzm. Powiem, a w zasadzie napiszę krótko. Patriotą nie jest ten, co z okazji narodowych świąt bierze flagę i idzie w pochodzie, na co dzień zaś ma państwo gdzieś. Ja twierdzę stanowczo, że zanim ktoś zasłuży na miano patrioty musi być obywatelem, dobrym obywatelem. Kto to taki? Człowiek, który dba o dobro państwa i jego współobywateli, przestrzega (ałć!) prawa, płaci (ojej!) sumiennie podatki, bierze czynny udział w życiu społeczno – politycznym, przyczynia się do tworzenia społeczeństwa obywatelskiego, krytykuje głośno i otwarcie, nie zgadza się z tym co złe, wypaczone, nieprawne, nieekologiczne, mafijne, korupcyjne, dziadowskie (czyli bardzo dużo). Może już skończę wymieniać cechy obywatela, bo zarówno czytelnicy jak i piszący te słowa wpadną w kompleksy.

Tragiczne jest to, że jak widać gołym okiem, mamy w Polsce za dużo słownych, gołosłownych patriotów na pokaz, za mało zaś, zbyt mało obywateli. Ja bym sobie natomiast życzył, aby w Polsce było bardzo dużo obywateli, dobrych obywateli. To by już wystarczyło. Ci zaś, którzy swą głęboką obywatelskość łączą z miłością ojczyzny, także okazywaną naocznie z okazji świąt narodowych, zasługują w pełni na miano patrioty. Niektórzy twierdzą, że ostatni polscy patrioci zginęli w powstaniu warszawskim, ja jednak twierdzę, że nie jest aż tak źle.

Pojęcie patriotyzmu uległo dzisiaj dalekiemu zdewaluowaniu, wprost rozdziewiczeniu, zbluzganiu błotem. Powoli np., w opinii wielu środowisk, nie tylko młodzieżowych, największymi patriotami są kibice polskiej reprezantacji piłkarskiej lub np. kibole, którzy w imię źle pojętej miłości do klubu atakują, chcąc co najmniej uszkodzić fizycznie, kibiców klubu przeciwnika. Jak widać, słowo patriota zostało przywłaszczone tutaj dla zgoła haniebnych celów. Niektórzy nazywają ten proces pójściem z duchem czasu.

Wiele osób jest też zdegustowanych swoistym chichotem historii, faktem, że ci, którzy jeszcze 20 lat temu świętowali zamiast 3 maja już 1 maja i zamiast 11 listopada 22 lipca nadal kroczą w pierwszych szeregach dzisiejszych pochodów. Zaiste obecni notable nie przedzierżgnęli się pod wpływem jakiegoś natchnienia z Szawła w Pawła, zrobili to z oportunizmu, wystarczy spojrzeć na to, co i jak robią dzisiaj. Zresztą, szczerze mówiąc, komunę traktowali jako szwindel to i nowy system demokratyczny tak traktują. Skąd mają wiedzieć, że w wielu krajach na świecie, w tym kilkunastu w Europie, system demokratyczny działa, społeczeństwo obywatelskie też i nikt, kto chce robić szwindle, nie ma za bardzo szans, by zostać gdziekolwiek wybrany. Jestem ciekaw, ale i pełen obaw, czy w przyszłości zdecydujemy się na zachodni (zachowaj Boże nie włoski, ale np. skandynawski) system demokratyczny, czy też pozostaniemy przy wschodnioeuropejskim, słowiańskim systemie pseudo – demokracji. Wszystko zależy od tego, jak szybko i czy w ogóle zbudujemy społeczeństwo obywatelskie, czyli to, czego wielu, bardzo wielu dzisiejszych notabli boi się jak diabeł święconej wody i to całym swym jestestwem.

Twórcy Konstytucji 3 Maja, owi wichrzyciele, jakobini, nihiliści, tak więc prawdziwi patrioci, mieliby dzisiaj pole do popisu. Zdziwiliby się pewno demokratyzmem naszej obecnej konstytucji, byliby z pewnością zaszokowani brakiem poszanowania prawa przez współczesnych swych ziomków. Obawiam się, że ci, co wygłaszają dzisiaj z okazji kolejnych rocznic swe odkurzone przemowy, jako pierwsi zaczęliby krytykować tych prawdziwych XVIII - wiecznych patriotów. Zmieniłyby się też pewnie nieco ich określenia, którymi co ostatni zostaliby obdarowani. Pozostałoby z pewnością pojęcie wichrzyciel, doszłyby natomiast takie określenia jak: nieznający realiów życia fantasta (idealista), warchoł i burzyciel układów i układzików, niespełna rozumu, lub po prostu niegodny bycia Polakiem, szkalujący naród i państwo wyrzutek.

7 maja 1791 marszałkowie sejmowi wydali uniwersał, ogłaszający uchwalenie konstytucji. Głosił on „... Ojczyzna nasza już jest ocalona. Swobody nasze zabezpieczone. Jesteśmy odtąd narodem wolnym i niepodległym. Opadły pęta niewoli i nierządu...”. Jak bardzo się mylili. 4 lata potem Polska zniknął z mapy Europy. W dzisiejszych czasach nie zniknie, a nasz los leży naprawdę w naszych rękach. Niektórzy twierdzą, że z tym losem to dobrze, inni natomiast, że źle. A ja sam nie wiem, co o tym sądzić.

Piotr Sput