Prof. Arnold Ludwig Mendelssohn - sławny kompozytor z Raciborza

Ulica Pocztowa nosiła dawniej nazwę Kolejowej (Eisenbahnstrae). Prowadziła od ulicy Nowomiejskiej do placu Dworcowego i biegła dalej do skrzyżowania z ulicą Staszica. Przy Pocztowej, blisko placu Dworcowego, stał do 1945 roku duży dom będący początkowo siedzibą spółki kolei Wilhelma. W tym domu urodził się, 26 grudnia 1855 roku, Arnold Ludwig Mendelssohn, syn kolejowego mistrza maszynowego. W 1864 roku zdał egzamin wstępny i został uczniem raciborskiego królewskiego ewangelickiego gimnazjum. Jednak, kiedy ojciec w 1866 roku zmarł na cholerę, matka z dziećmi przeniosła się najpierw do Gdańska a później do Berlina. Pradziadkiem Arnolda był znany niemiecki filozof Mojżesz Mendelssohn (1729-1786), główny przedstawiciel oświecenia w Berlinie, najważniejszy protektor emancypacji Żydów, przyjaciel poety Lessinga i filozofa Kanta. Córka Mojżesza, Dorota - pisarka i tłumaczka, żona pisarza i filozofa Fryderyka von Schlegela, prowadziła w Wiedniu znany salon literacki. Sławny kompozytor Feliks Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847), autor Snu nocy letniej i marsza weselnego był także wnukiem Mojżesza, kuzynem Arnolda z Raciborza. Mendelssohnowie na początku XIX stulecia zostali protestantami.

Arnold studiował prawo w Tybindze, ale już po pierwszym semestrze postanowił poświęcić się muzyce. W 1877 roku rozpoczął w instytucie muzyki kościelnej w Berlinie studia w zakresie kompozycji i muzyki organowej. Nie mając jeszcze 30 lat został dyrektorem muzycznym i mistrzem organowym Uniwersytetu w Bonn. Od 1885 roku wykładał kompozycję w wyższej szkole muzycznej w Kolonii. Konserwatorium w Frankfurcie nad Menem powołało go na profesora. W 1919 roku został doktorem honoris causa w zakresie teologii Uniwersytetu w Giessen oraz członkiem Akademii Sztuki w Berlinie. W Frankfurcie był profesorem-nauczycielem znanego kompozytora Paula Hindemitha. Jako kompozytor pozostawił 290 dzieł, w tym trzy symfonie, trzy opery, dwa kwartety smyczkowe i melodie do 35 wierszy Goethego a także madrygały, kantaty i psalmy na chór i orkiestrę. Przede wszystkim jednak był twórcą dzieł muzyki kościelnej. Jest uznawany za reformatora ewangelickiej muzyki kościelnej. Zainicjował wydanie Einheits-Choralgesangbuch fr das gesamte protestantische Deutschland (Jednolity śpiewnik dla prostestanckich Niemiec). Muzyka nie wypełniała jednak jego całego życia. Pisał o sztuce, filozofii, religijności i osobowości człowieka. Wybór jego prac pisarskich ukazał się w 1933 roku pod tytułem Gott, Welt und Kunst (Bóg, świat i sztuka).

Z okazji 75. rocznicy urodzin prof. Arnolda Mendelssohna, z inicjatywy raciborskiego Ewangelickiego Towarzystwa Muzyki Kościelnej, 9 listopada 1930 roku odbyły się w Raciborzu uroczystości, które jubilat zaszczycił obecnością. Po wykonaniu kilku utworów ze swadą i humorem przedstawił wspomnienia z dzieciństwa. Na budynku przy Pocztowej odsłonięto tablicę pamiątkową, a jednej z ulic, mimo protestów niektórych osób, nadano jego imię. Prof. Arnold Ludwig Mendelssohn zmarł 19 lutego 1933 roku w Darmstacie. Nie dożył usunięcia tablicy z budynku przy Pocztowej. Żydowskie pochodzenie było dla narodowych socjalistów pretekstem do przemianowania także ulicy Mendelssohna na Kleiststrae (dzisiejsza ul. Kard. Wyszyńskiego).

2 maja 2006 roku odbyły się w Raciborzu uroczystości związane ze 150. rocznicą urodzin wielkiego kompozytora. W sali Muzeum odbył się koncert utworów Mendelssohna, a na budynku poczty, który mieści się naprzeciw nieistniejącego już domu rodzinnego kompozytora, z udziałem władz miasta i powiatu oraz wielu prominentów, w tym księcia Franza Albrechta von Ratibor i dr. Herberta Hupki, odsłonięto polsko-niemiecką tablicę pamiątkową, opatrzoną cytatem z dzieł kompozytora Cóż jest ideą dzieła sztuki? Zaiste nie jest to puste słowo, po stokroć więcej - źródło życia oraz napisem Arnold Ludwig Mendelssohn, * 26 XII 1855 w Raciborzu, %u2020 19 II 1933 w Darmstadt - W 150-tą rocznicę urodzin sławnego kompozytora - mieszkańcy Raciborza.

Paweł Newerla, Dzieje Raciborza i jego dzielnic, Racibórz 2008