Tarcza antykryzysowa. Gminy działają w nowej rzeczywistości prawnej

Nowelizacja pozwala co prawda prowadzić obrady w sposób zdalny (odbyła się już taka sesja nadzwyczajna w Raciborzu), ale jednocześnie większą władzę mają dziś organy wykonawcze. Prezydent Raciborza może prowadzić gospodarkę finansową bez potrzebnej dotąd zgody rady. Może samodzielnie wprowadzić zmiany do budżetu, w tym dokonać przeniesień wydatków między działami klasyfikacji budżetowej. Jedynym ograniczeniem jest brak możliwości wprowadzania zmian jeżeli spowodowałoby to pogorszenie wyniku finansowego. W drodze zarządzenia można np. zmienić przeznaczenie rezerwy celowej lub ją utworzyć bez uzyskania opinii komisji właściwej do spraw budżetu, a nawet zmienić limit zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych.

Przepisy regulują także kwestie uprawnień do rządzenia w sytuacji, gdy zachoruje wójt, burmistrz lub prezydent, czyli trwającej do 30 dni "przemijającej przeszkody w wykonywaniu zadań i kompetencji". Jeżeli zachoruje prezydent Dariusz Polowy, kompetencje przejmuje zastępca (jeżeli liczba zastępców jest większa niż jeden, to przejmuje je pierwszy zastępca, czyli Michał Fita). Jeżeli w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii „urząd administracji publicznej lub inny podmiot wykonujący zadania publiczne stanie się niezdolny do wykonywania zadań w całości albo w części", to wojewoda w drodze zarządzenia może powierzyć wykonywanie zadań takiego urzędu lub podmiotu innemu urzędowi lub podmiotowi. Teoretycznie możliwe jest więc tymczasowe przeniesienie kompetencji władz Raciborza np. do Rybnika.

Obowiązywanie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii z powodu COVID-19 znajduje też przełożenie na bieg terminów. Nie rozpoczynają biegu, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu na ten okres. Obejmuje on m.in. postępowania: sądowe, w tym sądowoadministracyjne; egzekucyjne; administracyjne oraz kontrole prowadzone na podstawie ustawy ordynacja podatkowa.

Zmianie ulega gospodarka finansowa samorządowych zakładów budżetowych. Zmiana przewiduje, że zasadniczo dotacje dla takiej jednostki sektora finansów publicznych nie mogą przekroczyć 50 proc. kosztów jego działalności. Wprowadzono normę prawną, zgodnie z którą w 2020 r. dotacja dla samorządowego zakładu budżetowego, który wykonuje zadania związane z przeciwdziałaniem COVID-19, ma być wyższa niż 50 proc. kosztów jego działalności. Będzie to miało znaczenie w przypadku H2Ostróg. Aquapark nie generuje obecnie przychodów. Zmiana umożliwi zwiększenie dofinansowania do OSiR-u.

Nowelizacja ustawy przewiduje dodatkowe kompetencje dla organów j.s.t. związane z umarzaniem zobowiązań cywilnoprawnych przysługujących samorządom. Organ stanowiący, czyli rada, może podjąć uchwałę o odstąpieniu od dochodzenia należności o charakterze cywilnoprawnym przypadających jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym. „Odstąpienie" znajdzie zastosowanie tylko do podmiotów, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19.