Depresja kryzysowa

Pierwszą, spektakularną ofiarą recesji padł ratusz i to z konsekwencjami na wiele miesięcy. Wystarczy popatrzeć na tegoroczny budżet miasta i projekt przyszłorocznego. Dochody własne „podkręcono” o kilkanaście milionów złotych dzięki szacowanym wpływom z prywatyzacji mienia komunalnego. Dziś, po fiasku sprzedaży pl. Długosza (ja sam i kilku developerów, z którymi rozmawiałem, w to nie wierzyło, sądząc, że ktoś się na pewno skusi), widać, że ma to więcej wspólnego z wirtualną księgowością, niźli realnymi prognozami, ale trzeba też dodać, że nie z winy ratusza. Obecna ekipa ma pecha, bo skądinąd pożądana dawniej liberalna polityka wobec dużego handlu, teraz zderzyła się boleśnie z recesją, która developerom każe szukać oszczędności, a nie nowych nieruchomości. Skoro padają tzw. dobre lokalizacje we Wrocławiu czy Rybniku, to trudno się dziwić, że nie ma chętnego do wyłożenia sporej sumy za pl. Długosza. W najbliższych kilkunastu miesiącach spektakularnych transakcji sprzedaży miejskich działek najprawdopodobniej nie będzie i dotyczy to zarówno terenu przy baszcie, jak i działek przy Łąkowej oraz Opawskiej, wzdłuż muru starego szpitala (o ile ratusz nie zdecyduje się na obniżenie cen bądź rozłożenie zapłaty na raty w toku negocjacji).

Budżet miasta powinien więc „schudnąć” o kilkanaście milionów złotych, chyba że radni koalicji rządzącej świadomie zdecydują się pozostawić wątpliwe w realizacji dochody i rozpoczną inwestycje nie mając zagwarantowanych pieniędzy, co może później skutkować koniecznością zaciągnięcia komercyjnych, nietanich kredytów na utrzymanie płynności finansowej magistrackiej kasy. Byłoby to niepożądane choćby z racji i tak niemałego zadłużenia gminy z tytułu realizowanego programu rozbudowy systemu gospodarki wodno-ściekowej. Jeśli natomiast prezydent urealni budżet, to front przyszłorocznych inwestycji będzie tylko cieniem sygnalizowanych jeszcze niedawno zamiarów, związanych m.in. z przeznaczeniem 23 mln zł na miejskie drogi, 8 mln zł na krytą pływalnię na Ostrogu, czy 1,5 mln zł na 50-metrówkę pod Oborą. Obydwa baseny mają zresztą kosztować znacznie więcej, sam kryty około 40 mln zł. W obecnej sytuacji miasta na taki obiekt najzwyczajniej nie stać.

Ograniczenie inwestycji komunalnych odbije się czkawką lokalnej branży budowlanej, która w tym roku musi się już zmagać z ostrą konkurencją firm zewnętrznych, m.in. rybnickich czy gliwickich. Jeszcze kilkanaście miesięcy temu gminy musiały się prosić, by ktokolwiek zechciał przystąpić do przetargu na remont czegokolwiek, choćby szkolnych ubikacji. Dziś do licytacji staje nieraz po kilkanaście firm oferujących ceny poniżej operatów szacunkowych. Coraz niższe marże sprawią w końcu, że część przedsiębiorców wypadnie z rynku, a ich pracownicy zasilą rzesze bezrobotnych.

Rok temu wydawało się, że Racibórz to dobre miejsce do inwestowania w domy i mieszkania. Dziś kilka lokalnych firm najprawdopodobniej żałuje swoich inwestycji, w których zamroziło gotówkę. W nieruchomościach można wybierać jak w ulęgałkach. Kupujących jest niewielu, a potencjalni chętni bez zasobów oszczędzonych pieniędzy z reguły odchodzą teraz z kwitkiem z bankowych okienek, gdzie odmawia się im kredytu. Nadpodaż nowych domów i mieszkań sprawi, że przez najbliższych kilkanaście miesięcy mało kto zdecyduje się u nas na kolejne inwestycje w tym sektorze.

Coraz trudniej sprzedać używane mieszkanie w bloku. Wystarczy spojrzeć na oferty. Aż roi się od mieszkań. W cenach totalne rozchwianie, od około 3 do 2,1 tys. zł za metr kw. Jak sądzę, cena 2,5 tys. zł w dobrych lokalizacjach jest dziś maksymalną, jaką mogą osiągnąć sprzedający. Patrząc na strony raciborskich pośredników, widać zaś, że w wielu przypadkach ceny wywoławcze zbliżają się już do 2 tys. zł. Jeszcze większe kłopoty będą mieli właściciele używanych domów, skoro jeden z developerów sprzedaje nowy, w stanie surowym zamkniętym, w cenie 1850 zł za metr kw. i nie potrafi znaleźć nabywcy!

Kryzys, jak sądzę, nie spowoduje nagłej pauperyzacji raciborskiego społeczeństwa, ale widoczny będzie spadek jego siły nabywczej, choćby z powodu rosnących cen mediów i braku perspektyw na wzrost wynagrodzeń. Narzekania słychać za to w podraciborskich wsiach. Spadają ceny zbóż, na przykład pszenicy o połowę (między wiosną a jesienią tego roku). Recesja w krajach zachodnich ograniczy migracje zarobkowe. Może zatem wzrosnąć bezrobocie, choć w Powiatowym Urzędzie Pracy, jak informuje dyrektor Edmund Stefaniak, nie widać na razie niepokojących sygnałów. Sytuacja zmienia się jednak praktycznie co tydzień. W lipcu dolar kosztował przecież 2 zł.

Grzegorz Wawoczny