Jest drogo, będzie drożej

O tym, że opłaty komunalne stają się coraz poważniejszą pozycją w naszych budżetach domowych przekonali się w tym roku raciborzanie, kiedy weszły w życie nowe stawki za wodę i ścieki. Magistrat, kosztem ponad 180 mln zł, rozbudował sieć wodociągowo-kanalizacyjną oraz przebudował oczyszczalnię, co nie mogło pozostać bez wpływu na stawki.

Nasz zakład wodociągów i kanalizacji jest spółką z o.o., a ta – w myśl prawa – musi z wynikiem finansowym wyjść przynajmniej na zero (gmina nie może pokryć straty ze swojego budżetu). Raciborskie ZWiK w 2010 r. na zero jednak nie wyszło. Zanotowało 3 mln zł straty, ale te wynikają głównie z odpisów amortyzacyjnych w związku ze znacznym zwiększeniem majątku. W kolejnych latach ratusz musi zrobić wszystko, by nie dopuścić do straty rzeczywistej na działalności. Jak to zrobić? Niestety, podwyższając opłaty, choć ratusz woli posługiwać się deklaracją „zrobimy wszystko żeby nie było drożej”.

- To zamknięte koło. Jest drożej więc ludzie oszczędzają, ale koszty stałe pozostają niezmienne. Przy coraz niższej sprzedaży trzeba, niestety, podwyższać ceny, że zbilansować działalność – mówi prezydent Mirosław Lenk. Kluczowe dla ZWiK jest więc zwiększenie obrotów, czyli znalezienie nowych odbiorców na wodę i dostawców ścieków. Raciborska infrastruktura wod-kan, choć nowoczesna, ma obecnie zbyt dużo wolnych mocy. Ich wykorzystanie mogłyby zapewnić np. sąsiednie gminy. Trwają rozmowy.

Rozmowy jednak nic sąsiadów nie kosztują. Wójtowie mają świadomość, że trzeba budować sieć kanalizacyjną, ale wolą trzymać to zadanie w strategiach rozwoju niż brać się za realizację. Dlaczego? Po pierwsze, na sieć trzeba mieć grube miliony, a przy tym starać się dotacje, bo żaden raciborski samorząd nie jest w stanie udźwignąć tego ciężaru samodzielnie. Wolnych milionów, niestety, nie ma, bo mamy kryzys finansów i zapowiedź ministra finansów o znacznym obniżeniu progu zadłużania. Gminy muszą więc dziś ciąć wydatki niż je zwiększać. A gdyby nawet pieniądze i dotacje były, to i tak włodarze wolą nie drażnić ludzi rozmowami o ekologii, bo ci od razu zapytają, czy będzie to ich kosztowało tyle samo, co obecnie mieszkańców Raciborza?

Kilka deszczowych lat pokazało jak ważna jest sprawa melioracji i odprowadzania deszczówki. Magistrat w zeszłym roku ocenił stan rzeczy i okazało się, że przez lata zamiast inwestować dopuszczano właściwie do degradacji tego, co pozostało jeszcze po Niemcach. Dziś trzeba znaleźć miliony na inwestycje. Wiadomo, że problemu nie załatwi spółka wodna. Jedyne wyjście to wprowadzenie opłaty od deszczówki. Zrobiło to już wiele polskich miast. Opłata popularna jest na Zachodzie. Płaci się np. od metra dachu. W Raciborzu chwycimy za portfel w styczniu 2013 r. W najlepszym wypadku będzie to kilkadziesiąt złotych rocznie, w najgorszym nawet kilkaset.

Co jeszcze nam grozi? Już wkrótce wzrośnie cena biletów komunikacji miejskiej. Powód? Podwyżka podatku VAT, cen paliw i części. Co jakiś czas mowa o podatku katastralnym. Jeśli wejdzie w życie (to decyzja Sejmu), wówczas podatek od nieruchomości nie będziemy płacić od metra kw. powierzchni, ale od wartości budowli. Im bardziej „wypasiona”, tym stawka większa. Rosną opłaty środowiskowe za składowanie odpadów. Do tego gmina musi rozbudować swoje składowisko. Nietrudno się domyśleć, że rachunek pokryjemy z własnych kieszeni.

Sprawa ciepła. Kto ma własną kotłownię, ten policzy sam, ile kosztuje ogrzanie mieszkania. Kto korzysta z OPEC-u Jastrzębie, ten powinien liczyć się z kolejnymi podwyżkami i obserwować losy prywatyzacji tego przedsiębiorstwa. Rząd chce je sprzedać, a nabywca, jak wiadomo, nie będzie prowadził działalności charytatywnie. Odbiorcy pokryją koszty nie tylko jego działalności i niezbędnych modernizacji, ale opłacą również zysk. Samorządy naszego regionu dostrzegły problem i utworzyły spółkę, która miałaby kontrolować obrót ciepłem. Kłopot w tym, czy rząd w ogóle weźmie ją pod uwagę.

Możemy się wściekać na ceny, ale możemy też rozliczać samorządy z polityki, jaką uprawiają, chuchając np. na szkoły. W Raciborzu z roku na rok liczba uczniów maleje, ale liczba nauczycieli pozostaje niezmienna, a koszty oświaty rosną. Samorządowcy jak ognia unikają dyskusji o likwidacji szkół, bo nauczyciele to liczący się elektorat. Tymczasem nie ma wątpliwości, że oświatę w mieście, sąsiednich gminach i powiecie, bez uszczerbku dla procesu edukacji, można prowadzić znacznie taniej, w mniejszej liczbie placówek, które teraz nie wahają się nawet zlecać komercyjnych reklam, byle tylko skusić do nauki. Nie ma więc wątpliwości, że samorządowcy powinni o tym coraz głośniej mówić, bo inaczej do rosnących opłat komunalnych doliczymy coraz większe frycowe za sztuczne podtrzymywanie stanu zatrudnienia w oświacie i utrzymania częściowo wykorzystanych obiektów.

Płacimy też za najemców lokali komunalnych. Czynsze w nich są o wiele niższe od realnej wartości odtworzeniowej substancji. Do remontów i modernizacji dopłaca gmina, czyli każdy mieszkaniec, również ten, który ma własny domek. Dopłaca nie tylko do czynszu, ale również do utrzymania podwórek i skwerów, bo wspólnoty nie chcą ich przejmować. Na dodatek, nie wszyscy lokatorzy płacą komorne. Raciborskie MZB ma już ponad 8 mln zł nieściągniętych zaległości.

- Niestety, trzeba się przyzwyczaić, że sfera usług komunalnych kosztuje i to coraz więcej – mówił na ostatniej sesji prezydent Mirosław Lenk. Głowa miasta ma rację, ale jednocześnie trzeba chwycić za kalkulator i policzyć, na czym można zaoszczędzić. Opozycja od dawna mówi, że np. na ISO, za które płacimy rocznie ponad 100 tys. zł.

Grzegorz Wawoczny