Strażacy bez kasy fiskalnej na festynach? Ministerstwo Finansów odpowiada na interpelację Gabrieli Lenartowicz

Problem dotyczy wielu lokalnych organizacji, które organizują dożynki, festyny sołeckie, zawody strażackie czy dni miejscowości. Wydarzenia te przygotowywane są społecznie, a uzyskiwane podczas nich pieniądze przeznaczane są najczęściej na działalność statutową, zakup wyposażenia lub sprzętu ratowniczego.

Na ten problem zwrócili uwagę przedstawiciele ochotniczych straży pożarnych, kół gospodyń wiejskich, ludowych klubów sportowych i rad sołeckich, którzy zwrócili się do biura poselskiego Gabrieli Lenartowicz. Posłanka skierowała w tej sprawie interpelację nr 20023 do ministra finansów i gospodarki.

Postulat organizacji społecznych dotyczył wprowadzenia uproszczonych zasad rozliczania okazjonalnej sprzedaży. Proponowano, aby OSP i inne lokalne stowarzyszenia mogły podczas jednego lub dwóch wydarzeń w roku prowadzić sprzedaż bez konieczności używania kasy fiskalnej. Zamiast tego wystarczyłoby sporządzenie protokołu po zakończeniu imprezy lub prowadzenie uproszczonej ewidencji przychodów i dochodów. Warunkiem byłoby przeznaczenie uzyskanych środków na działalność statutową.

Posłanka zwróciła uwagę, że dla wielu jednostek OSP dochody z festynów stanowią ważne źródło finansowania wkładu własnego do projektów umożliwiających zakup sprzętu ratowniczego. Argumentowała również, że skomplikowane obowiązki formalne i ryzyko mandatów mogą zniechęcać społeczników do organizowania kolejnych wydarzeń.

Ministerstwo: nie będzie specjalnych zwolnień dla sprzedaży alkoholu

W odpowiedzi resort finansów wyjaśnił, że obowiązujące przepisy nie przewidują szczególnych zwolnień z kas rejestrujących dla sprzedaży prowadzonej podczas festynów. Organizatorzy mogą korzystać z ogólnych zasad zwolnienia, w tym z limitu 20 tys. zł wartości sprzedaży. Nie dotyczy to jednak towarów objętych bezwzględnym obowiązkiem ewidencjonowania, wśród których znajdują się m.in. napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe.

Ministerstwo nie planuje wprowadzenia odrębnych regulacji zwalniających OSP i inne organizacje społeczne z obowiązku stosowania kas przy sprzedaży alkoholu. W uzasadnieniu wskazano na konieczność zachowania zasad konkurencyjności, równości wobec prawa oraz szczelności systemu podatkowego.

Resort podkreśla również, że przeznaczenie pieniędzy ze sprzedaży alkoholu na cele statutowe organizacji nie stanowi podstawy do odstąpienia od obowiązku ewidencjonowania takiej sprzedaży. Kasa fiskalna ma także umożliwiać kontrolę pochodzenia alkoholu i przestrzegania zakazu jego sprzedaży osobom niepełnoletnim oraz nietrzeźwym.

Bezpłatna kasa MF ma być rozwiązaniem dla społeczników

Ministerstwo wskazało jednak na inne rozwiązanie, nad którym prowadzone są prace projektowe i legislacyjne. Chodzi o opracowanie bezpłatnej kasy MF, która ma ułatwić rozliczenia podmiotom prowadzącym działalność okazjonalną, sezonową i na niewielką skalę.

Według resortu narzędzie to pozwoli wyeliminować koszty zakupu kasy rejestrującej, uprości prowadzenie ewidencji sprzedaży i zapewni przejrzystość rozliczeń VAT. Ma również ułatwić organizacjom społecznym wywiązywanie się z obowiązków podatkowych.

Wprowadzeniu rozwiązania ma towarzyszyć szeroka akcja informacyjna skierowana m.in. do organizacji społecznych, samorządowych i pozarządowych.

Oznacza to, że postulat całkowitego zwolnienia społecznych organizatorów festynów z obowiązku korzystania z kas fiskalnych, szczególnie przy sprzedaży alkoholu, nie uzyskał poparcia ministerstwa. Resort stawia na udostępnienie bezpłatnego narzędzia do ewidencjonowania sprzedaży, zamiast wprowadzania specjalnych wyjątków dla wybranych organizacji.

Teksty źródłowe

Interpelacja nr 20023

do Ministra Finansów i Gospodarki

w sprawie potrzeby uproszczenia zasad ewidencjonowania okazjonalnej sprzedaży prowadzonej przez ochotnicze straże pożarne oraz inne lokalne organizacje społeczne podczas wydarzeń organizowanych dla mieszkańców

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191–193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pana Ministra w sprawie potrzeby uproszczenia zasad ewidencjonowania okazjonalnej sprzedaży prowadzonej przez ochotnicze straże pożarne oraz inne lokalne organizacje społeczne podczas wydarzeń organizowanych dla mieszkańców.

Do mojego biura poselskiego zwrócili się przedstawiciele ochotniczych straży pożarnych, a także kół gospodyń wiejskich, ludowych klubów sportowych i rad sołeckich z prośbą o interwencję poselską dotyczącą obowiązków związanych ze sprzedażą prowadzoną podczas organizowanych przez nich wydarzeń lokalnych.

Dożynki, festyny sołeckie, zawody strażackie, dni miejscowości czy inne imprezy integrujące mieszkańców są najczęściej przygotowywane społecznie, a ich organizacja wiąże się z coraz większymi kosztami. Jednocześnie te wydarzenia są dla OSP i innych organizacji jedną z możliwości pozyskania środków na dalszą działalność.

Podczas takich imprez sprzedawane są m.in. słodycze, napoje, produkty z grilla oraz inne artykuły spożywcze. W przypadku sprzedaży napojów alkoholowych organizatorzy występują o wymagane prawem jednorazowe zezwolenie na ich sprzedaż. Problemem pozostają jednak obowiązki związane z ewidencjonowaniem sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Obowiązujące przepisy przewidują już szczególne rozwiązania dla niektórych organizacji społecznych, w tym kół gospodyń wiejskich prowadzących uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów. Jednocześnie z możliwości korzystania ze zwolnień wyłączono określone rodzaje sprzedaży, w tym sprzedaż napojów alkoholowych powyżej określonej zawartości alkoholu.

Ochotnicze straże pożarne nie dysponują analogicznym szczególnym rozwiązaniem odpowiadającym specyfice ich okazjonalnej działalności podczas lokalnych wydarzeń. Tymczasem, w przeciwieństwie do podmiotów prowadzących regularną działalność handlową, sprzedaż podczas jednego czy dwóch festynów w roku nie jest dla OSP zasadniczym przedmiotem działalności. Służy przede wszystkim pozyskaniu środków na działalność statutową.

Strażacy ochotnicy, którzy zwrócili się do mnie w tej sprawie, proponują stworzenie prostego rozwiązania pozwalającego OSP oraz ewentualnie innym wskazanym w przepisach lokalnym organizacjom społecznym na prowadzenie takiej sprzedaży podczas jednego lub dwóch wydarzeń w roku bez konieczności używania kasy fiskalnej. Sprzedaż byłaby rozliczana na podstawie protokołu sporządzanego po zakończeniu wydarzenia lub innej uproszczonej ewidencji określającej wysokość uzyskanego przychodu i dochodu. Jednocześnie te środki musiałyby zostać przeznaczone na działalność statutową organizacji.

Rozwiązanie takie nie oznaczałoby zatem braku kontroli nad uzyskiwanymi środkami, lecz zastąpienie obowiązku stosowania kasy rejestrującej prostszą formą ewidencji, odpowiadającą społecznej i okazjonalnej naturze takiej sprzedaży.

Kwestia ta jest szczególnie istotna dla ochotniczych straży pożarnych, które regularnie ubiegają się o środki zewnętrzne na zakup wyposażenia i sprzętu ratowniczego, a w części programów są zobowiązane do zapewnienia wkładu własnego. Trudno oczekiwać, aby środki na wkład własny do projektów służących zakupowi sprzętu ratowniczego strażacy pozyskiwali wyłącznie ze składek swoich członków lub pomocy samorządu, skoro możliwość organizacji jednego czy dwóch lokalnych wydarzeń w roku może stanowić transparentne źródło takich środków. Zakupiony dzięki nim sprzęt służy przecież bezpośrednio bezpieczeństwu mieszkańców.

Potrzeba uporządkowania tych regulacji stała się szczególnie widoczna również w kontekście kontroli prowadzonych podczas lokalnych wydarzeń, w tym dożynek. Nie kwestionując prawa i obowiązku organów Krajowej Administracji Skarbowej do kontroli przestrzegania obowiązujących przepisów, należy zwrócić uwagę na ich wpływ na organizacje społeczne. Ryzyko mandatów oraz skomplikowane obowiązki formalne mogą skutecznie zniechęcać społeczników do organizowania kolejnych wydarzeń.

Nie powinno dochodzić do sytuacji, w której organizacja dożynek, zawodów strażackich czy festynu, z którego dochód przeznaczany jest na zakup wyposażenia OSP, działalność klubu sportowego lub inne potrzeby lokalnej społeczności, staje się dla społecznych organizatorów źródłem niepewności co do obowiązków podatkowych i ryzyka sankcji.

Warto podkreślić, że problem obowiązku stosowania kas rejestrujących podczas festynów organizowanych przez OSP był już sygnalizowany ministrowi finansów, m.in. w interpelacji poselskiej nr 41868 z 2023 r. Skoro problem nadal jest zgłaszany przez środowisko ochotniczych straży pożarnych, zasadne wydaje się ponowne przeanalizowanie obowiązujących rozwiązań, tym razem również pod kątem stworzenia ściśle określonego mechanizmu uproszczonego rozliczania okazjonalnej sprzedaży.

Należy przy tym znaleźć rozwiązanie, które zapewni transparentność uzyskiwanych przychodów i możliwość ich kontroli, ale jednocześnie nie będzie nakładało nieproporcjonalnych obowiązków na osoby społecznie organizujące wydarzenia służące mieszkańcom.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Czy Ministerstwo Finansów rozważy wprowadzenie szczególnego zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących dla okazjonalnej sprzedaży prowadzonej przez OSP oraz inne lokalne organizacje społeczne podczas dożynek, festynów, zawodów strażackich i podobnych wydarzeń?

Czy jest możliwe stworzenie rozwiązania pozwalającego na korzystanie z takiego zwolnienia podczas ograniczonej liczby wydarzeń, np. jednego lub dwóch w roku, przy jednoczesnym obowiązku sporządzenia protokołu finansowego lub prowadzenia innej uproszczonej ewidencji sprzedaży?

Czy ministerstwo rozważy wprowadzenie dla OSP rozwiązania analogicznego lub zbliżonego do szczególnych zasad przewidzianych dla kół gospodyń wiejskich, z zastrzeżeniem przeznaczenia uzyskanego dochodu wyłącznie na działalność statutową?

Czy w ramach takiego rozwiązania byłoby możliwe objęcie szczególnymi zasadami również sprzedaży piwa o niskiej zawartości alkoholu podczas lokalnych wydarzeń, pod warunkiem uzyskania wymaganego prawem jednorazowego zezwolenia na sprzedaż alkoholu, ograniczenia liczby takich wydarzeń oraz pełnego udokumentowania uzyskanego przychodu?

Czy ministerstwo przeanalizuje wpływ obecnych obowiązków związanych z kasami rejestrującymi oraz kontroli prowadzonych podczas lokalnych wydarzeń na gotowość OSP, KGW, LKS i innych organizacji społecznych do organizowania dożynek, festynów i innych przedsięwzięć służących mieszkańcom?

Czy ministerstwo planuje przygotowanie jednoznacznych i przystępnych zasad dotyczących okazjonalnej sprzedaży prowadzonej przez OSP i inne organizacje społeczne podczas lokalnych wydarzeń, tak aby organizatorzy mieli pewność, w jakich przypadkach wymagane jest stosowanie kasy rejestrującej i jakie obowiązki muszą spełnić?

W mojej ocenie problem wymaga rozwiązania systemowego. Lokalne festyny, dożynki i zawody strażackie nie tylko podtrzymują tradycję i integrują mieszkańców, ale pozwalają również organizacjom społecznym pozyskiwać środki na działalność prowadzoną na rzecz tych mieszkańców. Przepisy powinny zapewniać przejrzystość rozliczeń, ale jednocześnie uwzględniać społeczny, niekomercyjny i okazjonalny charakter takich przedsięwzięć.

Z poważaniem

Gabriela Lenartowicz

Odpowiedź na interpelację poselską nr 20023

Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację nr 20023 pani posłanki Gabrieli Lenartowicz dotyczącą potrzeby uproszczenia zasad ewidencjonowania okazjonalnej sprzedaży prowadzonej przez ochotnicze straże pożarne oraz inne lokalne organizacje społeczne podczas wydarzeń organizowanych dla mieszkańców, uprzejmie wyjaśniam.

W świetle regulacji VAT¹ podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących. Zgodnie z art. 111 ust. 8 ustawy o VAT Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 17 grudnia 2024 r.², w którym określił zakres zwolnień podmiotowych, przedmiotowych i przedmiotowo-podmiotowych z obowiązku stosowania kas rejestrujących.

Rozporządzenie to nie przewiduje szczególnych zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących dla sprzedaży na imprezach plenerowych – festynach. Podatnicy sprzedający na festynach będą uprawnieni do korzystania ze zwolnienia z tego obowiązku na zasadach ogólnych, w szczególności w związku z osiągnięciem wartości sprzedaży nieprzekraczających limitów określonych w rozporządzeniu, tj. co do zasady kwoty 20 000 zł z tytułu takiej sprzedaży.

W związku z rodzajem oferowanych towarów w ramach tego typu inicjatyw znajduje zastosowanie przepis § 4 rozporządzenia zwolnieniowego, przewidujący obligatoryjne zastosowanie kas rejestrujących m.in. dla sprzedaży wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych. Tego typu towary są szczególnie podatne (wrażliwe) na nadużycia podatkowe. Bezwzględny obowiązek stosowania kas rejestrujących dla takich czynności został wprowadzony z uwagi na skuteczne uszczelnienie systemu podatkowego i eliminację szarej strefy.

W odniesieniu do pytań dotyczących wprowadzenia zwolnień z obowiązku stosowania kas rejestrujących dla OSP oraz innych lokalnych organizacji społecznych w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych informuję, iż Ministerstwo Finansów nie planuje wprowadzać odrębnych regulacji zwalniających te podmioty z obowiązku fiskalizacji przy sprzedaży alkoholu.

Wprowadzenie szczególnych wyłączeń dla wybranych organizacji społecznych sprzedających alkohol naruszałoby zasadę konkurencyjności i swobody działalności gospodarczej na rynku gastronomicznym, a także zasadę równości wobec prawa podmiotów gospodarczych oraz przejrzystości i szczelności systemu podatkowego.

Okoliczność, że zebrane środki, m.in. ze sprzedaży alkoholu, będą przeznaczone na działalność statutową OSP, z punktu widzenia prawa podatkowego nie może stanowić podstawy do odstąpienia od wymogu prowadzenia ewidencji sprzedaży towarów o tak wrażliwym charakterze.

Obowiązek stosowania kasy rejestrującej dla sprzedaży napojów alkoholowych koresponduje z celami, jakie wynikają z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi³. Zastosowanie kasy rejestrującej dla takiej sprzedaży stanowi kluczowe narzędzie w realizacji funkcji wychowawczej i prewencyjnej tego aktu prawnego. Dzięki rejestracji każdej sprzedaży od tzw. pierwszej złotówki organy kontrolne zyskują możliwość weryfikacji źródła pochodzenia takiego towaru, jak również skuteczniejszego egzekwowania ograniczeń w zakresie zakazu sprzedaży alkoholu osobom niepełnoletnim lub nietrzeźwym, co ma znaczenie dla ograniczenia spożycia alkoholu i ochrony zdrowia publicznego.

Jednocześnie zauważam, iż w Ministerstwie Finansów, w zakresie ułatwienia rozliczeń podmiotom prowadzącym działalność okazjonalną, sezonową o małej skali, w której zakup i utrzymanie kasy rejestrującej stanowi znaczny koszt do poniesienia, prowadzone są prace projektowe oraz legislacyjne nad opracowaniem bezpłatnej kasy MF.

Rozwiązanie to pozwoli na wyeliminowanie kosztów zakupu kasy rejestrującej, uprości proces prowadzenia ewidencji sprzedaży oraz zapewni transparentność rozliczeń z tytułu podatku VAT. Kasa MF będzie stanowiła zabezpieczenie interesów organizacji i ułatwi późniejsze wywiązywanie się z obowiązków podatkowych bez ryzyka sankcji karno-skarbowych.

Wprowadzenie darmowej kasy MF będzie powiązane z szeroką akcją informacyjną skierowaną również m.in. do organizacji społecznych, organizacji samorządowych oraz pozarządowych, tak aby organizatorzy społecznej działalności w środowisku lokalnym mieli świadomość możliwości wykorzystania bezpłatnego narzędzia do prowadzenia ewidencji sprzedaży na rzecz konsumentów.

Przypisy:

¹ Art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.).

² Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. z 2024 r. poz. 1902 ze zm.).

³ Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2023 r. poz. 2151).

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki

Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów

Zdjęcie poglądowe wygenerowane z użyciem SI