Kartka z kalendarza. Listopad 1920 roku: burmistrz Raciborza został zakładnikiem przez niewinny żart

W listopadzie 1920 roku do kierowania Raciborzem powołano Maxa Westrama, który objął funkcję zastępcy nadburmistrza z tytułem burmistrza. Sprawował ją zaledwie przez 14 miesięcy, w wyjątkowo niespokojnym okresie plebiscytu i stacjonowania w mieście wojsk włoskich.

W tym czasie dowódcą włoskiej załogi był major Invrea, noszący tytuł kontrolera powiatowego. Zajmował budynek przy Rynku, w którym mieścił się oddział PKO BP. Właśnie do niego dotarł pewnego dnia niepokojący meldunek o planowanym wysadzeniu mostu zamkowego.

Informację potraktowano bardzo poważnie. Nie były to czasy, w których podobne doniesienia można było lekceważyć. W okresie niepokojów rzeczywiście dochodziło do wysadzania przepraw mostowych. Przykładem był most w Bukowie.

Major Invrea postanowił zareagować zdecydowanie. Polecił pojmać burmistrza Maxa Westrama oraz syndyka Ziemstwa Lüdckego i zatrzymać ich jako zakładników. Na miasto nałożył ponadto kontrybucję w wysokości 100 tysięcy franków francuskich.

Sytuacja wyjaśniła się dopiero po tym, jak obsadzony przez włoskich żołnierzy most został przez Krzysztofka polany wodą z konewki. Okazało się bowiem, że cała historia była efektem żartu raciborskiego psotnika.

Kluczem do zrozumienia afery była wieloznaczność niemieckiego słowa sprengen, które oznacza zarówno wysadzanie, jak i polewanie. Meldunek o zamiarze „wysadzenia” mostu został więc potraktowany dosłownie przez włoskich dowódców, choć w rzeczywistości chodziło o zwykłe polanie wodą.

Tak listopadowa historia z 1920 roku zapisała się w dziejach Raciborza jako jedna z bardziej niezwykłych anegdot z okresu plebiscytowego. Pokazuje też, że w czasach wielkiego napięcia nawet niewinny kawał mógł wywołać poważny kryzys dyplomatyczno-wojskowy.

opr. na podstawie Paweł Newerla, Dzieje Raciborza i jego dzielnic, 2008, zdjęcia z włoskimi oddziałami ze zbiorów Henryka Sowika.