Czy trzeba usunąć azbest do 2032 roku? Urząd odpowiada na uwagi Czytelnika portalu

Dzień dobry, W odniesieniu do opublikowanego artykułu na portalu naszraciborz.pl, dotyczącego obowiązku likwidacji azbestu, zwracam Państwa uwagę na nieprawidłowość opublikowanych informacji. Będący punktem odniesienia, Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032, nie nakłada takiego obowiązku.

Zwracam również uwagę, że Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2010 r, jako rozporządzenie jest aktem wykonawczym i nie może samodzielnie zdefiniować przestępstw, wykroczeń ani nakładać kar finansowych. Zatem mówienie o obowiązku usunięcia azbest jest błędne w odniesieniu do obecnie obowiązujących przepisów prawa. W związku z rzetelnością przekazywanych informacji proszę o sprostowanie opublikowanych treści. Proszę również o skierowanie pytania do UM kiedy kwoty dopłat do usunięcia azbestu były ostatni raz zaktualizowane i czy są one adekwatne do rynkowych kosztów takiego przedsięwzięcia.

W związku z tym, że redakcja opublikowała oficjalny komunikat Urzędu Miasta, zwróciliśmy się do rzecznika prasowego o komentarz do stanowiska Czytelnika. Oto odpowiedź:

Dotyczy: odpowiedzi na pismo czytelnika z uwagami do artykułu o obowiązku likwidacji azbestu.

W odpowiedzi na pismo czytelnika portalu naszraciborz.pl, które zawiera uwgi dotyczące błędu w artykule o obowiązku likwidacji azbestu przekazuję stanowisko Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa tut. Urzędu.
Odnosząc się do części pierwszej wiadomości należy stwierdzić, że faktycznie Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032 został przyjęty Uchwałą Rady Ministrów nr 39/2010 z dnia 15 marca 2010 roku poprzez Komunikat Ministra Gospodarki z dnia 29 kwietnia 2010 r. w Monitorze Polskim (M.P. z 2010 r. Nr 33, poz. 481) i nakłada na jednostki samorządu terytorialnego obowiązek realizacji założeń Programu, ale nie można interpretować tego obowiązku w sposób obligatoryjny względem wszystkich obywateli.

Należy jednak zwrócić uwagę na treść Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania wyrobów zawierających azbest oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których były lub są wykorzystywane wyroby zawierające azbest (Dz. U. z 2011 r. Nr 8, poz. 31.), a w szczególności § 2 rozporządzenia który brzmi:

" 1. Przy wykorzystywaniu wyrobów zawierających azbest należy uwzględniać wyniki przeprowadzonych kontroli oraz oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest.

2. Wyroby zawierające azbest wykorzystuje się w sposób niestwarzający zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi w terminie do dnia 31 grudnia 2032 r."

Kolejno § 10 tego rozporządzenia, mówi o obowiązku corocznego składania dokumentu "informacja o wyrobach zawierających azbest" w terminie do 31 stycznia - w przypadku osób fizycznych dokument składa się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a w przypadku przedsiębiorców do marszałka województwa.

Przechodząc do druku ww. dokumentu stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia, należy zauważyć że pkt 8 wypełnia się zgodnie z odnośnikiem 7) według "Oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest" określonej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. Nr 71, poz. 649 oraz z 2010 r. Nr 162, poz. 1089), czyli mamy nawiązanie do § 2 ust. 1.

Prawidłowa ocena stopnia pilności pozwala na bezpieczne wykorzystywanie wyrobów zawierających azbest, do czego wszyscy użytkownicy takich wyrobów są zobowiązani. Zwrócić należy uwagę na podstawę prawną przyjęcia rozporządzenia t.j. art. 163 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.), a zatem o substancjach stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska.

Przechodząc do ww. dokumentu "Oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest" należy przejść do treści Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. Nr 71, poz. 649 z późn. zm.) i zwrócić należy uwagę na następujące obowiązki.

"§ 4.

1. Właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest, przeprowadza kontrole stanu tych wyrobów w terminach wynikających z oceny stanu tych wyrobów.

2. Z przeprowadzonej kontroli okresowej sporządza się w jednym egzemplarzu ocenę stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest, zwaną dalej "oceną". Wzór oceny określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

3. Podmioty, o których mowa w ust. 1, przechowują ocenę łącznie z dokumentacją miejsca zawierającego azbest, obiektu, urządzenia budowlanego lub instalacji przemysłowej. Dla budynków oraz obiektów budowlanych niebędących budynkami, dla których jest prowadzona książka obiektu budowlanego na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, ocena ta powinna być dołączona do książki obiektu budowlanego.

§ 5. W celu bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest należy:
1) wyroby niezakwalifikowane do wymiany w ocenie, o której mowa w § 4 ust. 2, zabezpieczyć przez:
a) zabudowę (zamknięcie) przestrzeni, w której znajdują się wyroby zawierające azbest, szczelną przegrodą bez naruszenia samego wyrobu lub
b) pokrywanie wyrobów lub powierzchni zawierających azbest szczelną powłoką z głęboko penetrujących środków wiążących azbest, posiadających odpowiednią aprobatę techniczną;
2) wyeliminować jakąkolwiek obróbkę mechaniczną przy pracach zabezpieczających;
3) po dokonaniu zabezpieczenia, o którym mowa w pkt 1, ponownie sporządzić ocenę, o której mowa w § 4 ust. 2, w terminie 30 dni od przeprowadzonego zabezpieczenia."
Co w sytuacji, kiedy stan techniczny wyrobów jest bardzo zły? Takie wyroby należy niezwłocznie usunąć.

"§ 7.
1. Wyroby zawierające azbest zakwalifikowane zgodnie z oceną do wymiany na skutek nadmiernego zużycia lub uszkodzenia powinny być usunięte przez właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcę nieruchomości, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest."

Oba rozporządzenia oraz ustawa mają charakter obligatoryjny. Nie można zatem stwierdzić, że nie istnieje obowiązek likwidacji azbestu do końca 2032 roku. Należy jednak zauważyć, jak na wstępie, że Program Oczyszczania Kraju z Azbestu nie jest właściwą podstawą dla wszystkich obywateli, a jedynie zobowiązuje jednostki samorządu. Podstawą są rozporządzenia i ustawa. W opublikowanym artykule nie było mowy o karach.

Dofinansowanie w wysokości do 3000 zł i nie większe niż 50 % kosztów poniesionych w związku z demontażem i unieszkodliwieniem wyrobów azbestowych w połączeniu z dofinansowaniem przyznawanym przez Starostwo Powiatowe (również w wysokości 50% kosztów), jest adekwatne do kosztów poniesionych przez większość mieszkańców. Dofinansowanie nie obejmuje przyznania środków na odtworzenie nowego pokrycia dachowego.

Odpowiedź przygotował Wydział Ochrony Środowiska