Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO]
![Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO] Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl](photos/_thumbs/mini_1795342322mr-h-4323-.jpg)
Naprzeciwko dawnego budynku administracji Reinersa, przy ulicy Górnych Wałów 32 (dziś ul. Drzymały), stała niegdyś okazała willa należąca do rodziny Sobtzicków, właścicieli słynnych raciborskich zakładów cukierniczych Roka. Rezydencja z pięknym ogrodem, oranżerią i bogato zdobionymi wnętrzami przeszła z czasem gruntowną przebudowę. Dziś mieści się w niej Urząd Skarbowy, ale w murach budynku wciąż można odnaleźć ślady dawnego przepychu.
Naprzeciw budynku administracji Reinersa znajdowała się niegdyś piękna willa. Pierwszym właścicielem działki ciągnącej się od ulicy Górnych Wałów w kierunku Kolejowej był od 1817 roku sędzia Panstczick, a następnie Jeanette z von Strachwitzów, rotmistrzowa von Hippel. W 1883 roku działka stała się własnością rodziny znanych raciborskich kupców Samoje. To oni w latach 80. XIX wieku wybudowali okazały dom. Wdowa po Maksymilianie Samoje w styczniu 1886 roku sprzedała raciborskiej gminie żydowskiej ponad hektar gruntów na średnim polu, przy dzisiejszej ulicy Fojcika, za spółdzielnią mleczarską. Urządzono tam cmentarz żydowski, niegdyś bardzo piękny, obecnie zaniedbany. 23 listopada 1899 roku fabrykant Franciszek Sobtzick, twórca i właściciel słodkiego imperium – zakładów Roka przy ulicy Batorego – kupił od wdowy Samoje posesję przy ulicy Górnych Wałów 32. Sobtzickowie dokonali znacznej rozbudowy, zmienili zewnętrzny wygląd budynku i jego wnętrze, w którym dziś mieści się Urząd Skarbowy.
Przed kilkoma laty, po usunięciu drewnianego przepierzenia w hallu wejściowej klatki schodowej, odsłonięto tu elementy dawnego wystroju. Zaraz za drzwiami – po obu stronach – w ścianach zdobionych dekoracją stiukową znajdują się portale małych drzwi. Na wysokości schodów, po każdej stronie, znajduje się para wysokich kolumn o kształcie zbliżonym do porządku doryckiego, podtrzymujących belkę architrawu. Przy końcu hallu, także po każdej stronie, widać jeszcze po jednej kolumnie (można domniemywać, że obok musiała znajdować się druga bliźniacza). W środku, między kolumnami, architrawy przy obu ścianach podtrzymywane są przez rzeźby tzw. kariatydy. Między wystającymi architrawami znajduje się płaski kaseton udekorowany freskami o motywach roślinnych, głównie liści dębowych, z dużą ilością złoceń, dzisiaj jeszcze wyraźnie widocznych. Odsłonięte detale architektoniczne dają wyobrażenie o wyglądzie wnętrza przed 1930 rokiem. Część wejściowa została odrestaurowana i może swoim wyglądem cieszyć każdego odwiedzającego. Prace konserwatorskie wykonał rzeźbiarz Georg Latton z Krzyżanowic. Dodajmy, że w 1945 roku radzieccy poszukiwacze skarbów odsłonili rzeźby przy wejściu do budynku. Jednak w 1950 roku, w związku z wprowadzeniem się Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, prowizorycznie je zasłonięto.
Po przebudowie dokonanej przez Sobtzicka budynek był piętrowy. Miał bogate zdobienia. Płaski dach otoczono balustradą. Na piętro prowadziły szerokie, dwubiegowe schody. Narożne pomieszczenie na piętrze stanowiło salę koncertowo-balową. Jeszcze dzisiaj można podziwiać przestronność hallu wejściowego i piękne schody. Można tylko domniemywać, jak bogata musiała być oprawa architektoniczna całości, skoro samo wejście było tak bogato zdobione. Do willi, obiegowo nazywanej Sobtzick-Villa, czyli willa Sobtzicków, należał ogród z oranżerią i małym parkiem. Mieszkania dla służby i ogrodnika znajdowały się w suterenie budynku. Do tych mieszkań prowadziły małe portale w wejściowej klatce schodowej.
W 1915 roku willa Sobtzicków, w drodze spadku, przeszła na wdowę po radcy handlowym (verwitwete Kommerzienrat) Annę Sobtzick. Trzy lata później objął ją syn Herman Sobtzick, jeden ze współwłaścicieli zakładów Roka. Wskutek kryzysu ekonomicznego końca lat 20., niezbyt dobrych interesów i rozrzutnego trybu życia właścicieli słodkie imperium legło w gruzach. 5 grudnia 1929 roku posesję przejęła za długi raciborska cukrownia (Ratiborer Zuckerfabrik GmbH). Były właściciel Herman Sobtzick został urzędnikiem w administracji prowincji i zamieszkał w niewielkim mieszkaniu przy ulicy Staszica 20. Natomiast jego matka, wdowa po radcy handlowym Franciszku, otrzymała mały pokoik w konwencie szarytek przy Solnej. Po roku działkę wraz z willą kupił bank prowincjonalny, mający dotychczas swoją siedzibę po drugiej stronie ulicy Górnych Wałów. Do gmachu po Reinersach wprowadziło się bowiem Górnośląskie Towarzystwo Ubezpieczeń od Ognia (Oberschlesische Feuersozietät) i brakowało tu miejsca.
Bank dokonał zasadniczej przebudowy willi. Wysoki strych przerobiono na pomieszczenia biurowe. Z dachu zdjęto kunsztowną balustradę. Od strony Sienkiewicza dobudowano dwupiętrowe skrzydło. Od strony placu Jagiełły wzniesiono skrzydło trzypiętrowe, aby dostosować się do wysokości zakładu św. Notburgi. W części parterowej budynku od Sienkiewicza urządzono największą wówczas i najnowocześniejszą bankową salę operacyjną oraz zainstalowano inne urządzenia bankowe. Gmach wyposażono w nowoczesne urządzenia techniczne: klimatyzację, czujniki temperatury i automatyczną centralę telefoniczną. Dziś widoczna jest różnica poziomów między starą częścią willi Sobtzicków oraz nową, znacznie niższą dobudową. Zupełnie zmieniono fasadę, nadając jej suchy wystrój modernizmu lat 30. XX wieku. Nie mogło ostać się pełne przepychu wnętrze. Szczęśliwym trafem zdecydowano się na pozostawienie w wejściowej klatce schodowej kolumn i kariatyd. Zasłonięto je cienką ścianką, którą otynkowano, aby nie raziły w modernistycznym budynku. Rzemieślnicy dokonujący tych prac pozostawili nawet swoje autografy i datę: Kaspar Krzisok i Georg Friemel, 14 lipca 1931 roku. Ten napis, odnaleziony wraz z biletem kolejowym w czasie prac konserwatorskich, jest nadal widoczny na architrawie. W tym samym roku zakończono budowę nowych skrzydeł wzdłuż ulicy Sienkiewicza i placu Jagiełły.
Narodowi socjaliści zlikwidowali prawie wszystkie organy prowincji. Dotyczyło to także banku. Lokal objęła filia wrocławskiego Śląskiego Banku Krajowego (Schlesische Landesbank). Natomiast do pomieszczeń od strony Drzymały przeprowadzono z ulicy Zborowej 4/6 niektóre agendy urzędu skarbowego. 29 marca 1940 roku cała posesja stała się własnością administracji skarbu Rzeszy (Reichsfinanzverwaltung). W 1945 roku budynek nie był zniszczony. Jego część bankową zajął oddział Narodowego Banku Polskiego, urządzając w skrzydle od placu Jagiełły obszerne mieszkania. Pozostałą część zajął urząd skarbowy. Na skutek zmian w administracji urząd skarbowy w 1950 roku stał się Wydziałem Finansowym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Władze powiatowe skorzystały z sytuacji i przeprowadziły się do reprezentacyjnego gmachu przy Drzymały 32. W 1975 roku zlikwidowano powiaty i w budynku umieszczono wielu użytkowników. Przed kilkoma laty na swoje wrócił znowu urząd skarbowy. Oddział Narodowego Banku Polskiego po przekształceniach stał się filią ING Banku Śląskiego w Katowicach.
źródło: Paweł Newerla, Dzieje Raciborza i jego dzielnic (wyd. WAW 2008), fot. ze zbiorów Muzeum w Raciborzu i Henryka Sowika
![Zdjęcie w galerii na portalu naszraciborz.pl: Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO] wiadomości z regionu](galleries/52732/1795342183img-0043-.jpg)
![Zdjęcie w galerii na portalu naszraciborz.pl: Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO] wiadomości z regionu](galleries/52732/17953421841227-0001-.jpg)
![Zdjęcie w galerii na portalu naszraciborz.pl: Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO] wiadomości z regionu](galleries/52732/1795342187mr-h-4323-.jpg)
![Zdjęcie w galerii na portalu naszraciborz.pl: Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO] wiadomości z regionu](galleries/52732/1795342189137-0001-.jpg)
![Zdjęcie w galerii na portalu naszraciborz.pl: Od willi Sobtzicków do Urzędu Skarbowego. Niezwykła historia budynku przy Górnych Wałów [FOTO] wiadomości z regionu](galleries/52732/1795342191villa-sobtzick-.jpg)



















![Z Wrocławia przyjechały, badań nie zabrały [FOTO] Z Wrocławia przyjechały, badań nie zabrały [FOTO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl](photos/_thumbs/mini_1795299579photo-7-z-21-.jpg)

















![Naprzód Zawada 46 najlepszy w Raciborzu. Unia na podium [FOTO] Naprzód Zawada 46 najlepszy w Raciborzu. Unia na podium [FOTO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl](photos/_thumbs/mini_1795296538photo-26-z-77-.jpg)








Komentarze (0)
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany