Weto prezydenta do ustawy o SAFE. Śląsk mógł stracić miliardy, w tle przyszłość Rafako - konferencja KO

Przed gmachem Sejmu Śląskiego w Katowicach odbyła się konferencja prasowa śląskich polityków Koalicji Obywatelskiej poświęcona konsekwencjom weta prezydenta do ustawy dotyczącej programu SAFE. W wystąpieniach podkreślano, że decyzja ta może mieć istotne znaczenie dla gospodarki regionu, w tym dla przemysłu zbrojeniowego oraz zakładów działających na Śląsku.

Prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisania ustawy dotyczącej wsparcia z unijnego programu SAFE. Zakładała ona utworzenie Finansowego Instrumentu Zwiększania Bezpieczeństwa, który umożliwiałby Polsce wykorzystanie niskooprocentowanych pożyczek na szybkie zwiększenie zdolności obronnych państw Unii Europejskiej. Cały program opiewa na kwotę 43,7 mld euro.

Według danych przedstawionych podczas konferencji aż 1647 przedsiębiorstw z województwa śląskiego mogło skorzystać ze wsparcia w ramach programu. Wśród wymienianych firm znalazły się m.in. Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Urządzeń Mechanicznych oraz Bumar-Łabędy w Gliwicach, Bumar-Mikulczyce w Zabrzu, Rosomak w Siemianowicach Śląskich, a także RFK-Jelcz w Raciborzu. Szacowano, że na inwestycje w regionie mogło przypaść około 10 proc. wartości całego programu.

Marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa wskazywał, że SAFE był szansą dla regionu na przyspieszenie transformacji przemysłowej. Podkreślał jednocześnie, że Śląsk od lat mierzy się z problemami w kluczowych branżach przemysłowych. W jego ocenie decyzja o zawetowaniu ustawy utrudnia działania na rzecz utrzymania miejsc pracy i rozwoju sektora zbrojeniowego.

W trakcie konferencji zwrócono również uwagę na potencjalne znaczenie programu dla Raciborza i terenów po Rafako. Wskazywano, że środki z SAFE miały być przeznaczone nie tylko na zakup uzbrojenia, ale także na inwestycje wspierające produkcję zbrojeniową. Jednym z rozważanych kierunków było doposażenie hal po byłym Rafako, gdzie zakłady Jelcz miały produkować podwozia dla mobilnych systemów uzbrojenia. Program obejmował również finansowanie infrastruktury, w tym planowanej transgranicznej linii kolejowej o wartości około 5 mld zł, która miałaby służyć zarówno transportowi wojskowemu, jak i cywilnemu.

Po zawetowaniu ustawy rząd zapowiedział wdrożenie alternatywnego rozwiązania. Premier Donald Tusk poinformował podczas nadzwyczajnego posiedzenia rządu, że środki związane z programem SAFE mają trafić do polskich przedsiębiorstw w ramach programu Polska Zbrojna. Finansowanie ma być realizowane za pośrednictwem Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Nowa formuła programu różni się jednak od pierwotnych założeń. Zmiany dotyczą przede wszystkim części inwestycji planowanych dla służb podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji. W pierwotnej wersji programu środki miały trafić również do policji, straży granicznej i Służby Ochrony Państwa. W obecnym rozwiązaniu finansowanie tych inwestycji nie jest przewidziane.

Na razie nie wiadomo, ile przedsiębiorstw z województwa śląskiego ostatecznie skorzysta na nowych rozwiązaniach. Wśród firm, które mogą utracić część planowanego wsparcia, wymieniane jest m.in. Przedsiębiorstwo Sprzętu Ochronnego Maskpol w Konieczkach w powiecie kłobuckim, produkujące sprzęt ochronny dla służb mundurowych.

Do sprawy odniósł się również wiceminister nauki Marek Gzik, który zwrócił uwagę na znaczenie zaplecza badawczo-rozwojowego dla nowoczesnych technologii obronnych. Podkreślił, że przewaga militarna coraz częściej budowana jest w ośrodkach naukowych i laboratoriach, a współpraca przemysłu z nauką ma kluczowe znaczenie dla rozwoju nowoczesnych systemów obronnych. Jego zdaniem decyzja o zawetowaniu ustawy może oznaczać utratę szansy rozwojowej także dla ośrodków naukowych w województwie śląskim.