Komu i w jakiej wysokości przysługuje zasiłek pogrzebowy

Śmierć bliskiej osoby to trudny czas, w którym formalności schodzą na dalszy plan. Warto jednak wiedzieć, że zasiłek pogrzebowy z ZUS może pomóc w pokryciu kosztów organizacji pogrzebu i choć częściowo odciążyć finansowo w tej sytuacji. Obecnie wynosi on 4 tys. zł, jednak od 1 stycznia 2026 r. zasiłek po zmarłych, których zgon nastąpi od tej daty, wzrośnie do 7 tys. zł. 

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym. Może to być na przykład pracownik, ale też w przypadku osoba pobierająca świadczenie wypłacane przez ZUS, takie jak m.in. emerytura lub renta, zasiłek chorobowy, macierzyński, a także członek rodziny osoby ubezpieczonej, emeryta lub rencisty. 

Kwota zasiłku zależy od tego, kto wnioskuje

- Członkom rodziny osoby zmarłej przysługuje pełna kwota zasiłku, niezależnie od poniesionych kosztów pogrzebu. Jeżeli koszty pogrzebu zostaną pokryte przez osobę spoza rodziny, świadczenie przysługuje w wysokości faktycznie poniesionych wydatków, nie wyższej jednak niż obowiązujący limit, czyli do – do 4 tys. zł do końca 2025 roku lub do 7 tys. zł od 2026 roku. Gdy koszty pogrzebu poniosło kilka osób lub instytucji, zasiłek pogrzebowy przyznaje się proporcjonalnie do ich udziału w tych kosztach – wyjaśnia Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Od 2026 roku zasiłek pogrzebowy będzie również waloryzowany, jeśli inflacja za poprzedni rok przekroczy 5 procent. Świadczenie będzie przysługiwać w wysokości obowiązującej w dniu śmierci osoby, której koszty pogrzebu zostały poniesione.

Wniosek i niezbędne dokumenty

Aby ZUS mógł wypłacić zasiłek pogrzebowy koniecznie należy złożyć wniosek (formularz Z-12) i złożyć go w oddziale ZUS lub też wysłać pocztą tradycyjną, czy też złożyć za elektronicznie poprzez PUE/eZUS. Można to zrobić także poprzez upoważniony zakład pogrzebowy, dołączając skrócony odpis aktu zgonu oraz dowody poniesienia kosztów pogrzebu. Co ważne rachunki poniesionych kosztów pogrzebu muszą być złożone w oryginałach, a nie elektronicznie przez PUE/eZUS, chyba, że zostały wystawione w formie elektronicznej. Jeśli oryginały rachunków zostały przekazane do banku, należy dołączyć kopie potwierdzone przez bank za zgodność z oryginałem.

Do wniosku należy dołączyć także odpis skrócony aktu zgonu osoby zmarłej, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo osoby składającej wniosek ze zmarłym, np.: skrócone odpisy aktów stanu cywilnego, dowód osobisty zawierający odpowiednie dane. - W przypadku, gdy osoba zmarła była ubezpieczona lub była członkiem rodziny osoby ubezpieczonej, należy dołączyć zaświadczenie płatnika składek (np. pracodawcy) o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez osobę, której dotyczy wniosek, lub przez osobę zmarłą w dniu jej śmierci. Wymogu tego nie stosuje się wobec osób prowadzących działalność na własny rachunek ani osób z nimi współpracujących – wyjaśnia rzeczniczka. 

Przedawnienie roszczeń o wypłatę zasiłku

Na zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy jest 12 miesięcy od dnia śmierci, po której przysługuje zasiłek. Jeśli ten termin nie zostanie dotrzymany, wówczas  prawo nie przysługuje. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy złożenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie nie było możliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej. W takiej sytuacji prawo do zasiłku wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu, a dokumentem potwierdzającym te okoliczności jest zaświadczenie policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający przyczyny.

Od sierpnia br. zmieniły się przepisy dotyczące zasiłku pogrzebowego w sytuacji gdy dziecko urodzi się martwe, ale nie zostanie sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe. Dokumentem, który wystarczy do tego, by ubiegać się o świadczenie, będzie karta zgonu lub zaświadczenie lekarza bądź położnej. Dotychczas, jeżeli nie został sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, kobiety po stracie ciąży nie mogły skorzystać z prawa do zasiłku pogrzebowego. 

Dane liczbowe dla kraju i województwa śląskiego

W 2024 r. ZUS wypłacił 359,6 tys. zasiłków pogrzebowych, najwięcej, bo 50,5 tys. w województwie śląskim, a następnie w województwie mazowiecki – 48,7 tys. zasiłków i w wielkopolskim  - 30,5 tys. 

Jeśli chodzi o dane w poszczególnych oddziałach ZUS w województwie śląskim za 2024 r.:
 
Oddział w Bielsku-Białej 6,7
Oddział w Chorzowie 9,1
Oddział w Częstochowie 6,6
Oddział w Rybniku 10,0
Oddział w Sosnowcu 8,3
Oddział w Zabrzu 9,6

Beata Kopczyńska
regionalny rzecznik prasowy ZUS
województwa śląskiego