Reklama

Najnowsze wiadomości

Styl życia20 kwietnia 202209:22

Skarby z pałaców, czyli rozważania o sztuce

Skarby z pałaców, czyli rozważania o sztuce - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Reklama
Region:

Pałace, zamki i dwory kojarzą się każdemu nie tylko z pięknymi budowlami, kompozycjami parkowymi i wnętrzami, ale i wspaniałymi przedmiotami, które je wypełniają. Są wśród nich kunsztownie zdobione meble, kobierce, żyrandole, składniki dawnego uzbrojenia, trofea myśliwskie, piece i kominki, lecz przede wszystkim obrazy i rzeźby - pisze Zbigniew Woźniak, właściciel pałacu w Wojnowicach, kolekcjoner.

Można by zadać pytanie: po co właściciele pałaców gromadzili to wszystko? Na pewno z powodu przyrodzonej człowiekowi próżności i chęci zaimponowania otoczeniu, jak również i "utarcia nosa" właścicielom innych pałaców. Ale czy nie jest również i tak, że w człowieku tkwi naturalne zamiłowanie do rzeczy pięknych?

Na początku dziejów ludzkości, w czasach prehistorycznych, we wspólnotach plemiennych panowała względna równość. Wiązało się to z podstawowym faktem, iż – jak to ujęto grubo później w ewangeliach - „w trudzie będziesz zdobywał [...] pożywienie dla siebie po wszystkie dni twego żywota”. Ludzie ledwo potrafili wyprodukować, a właściwie nazbierać, czasem upolować i przytaszczyć do swego siedliska niezbędną ilość żywności. Czasami oczywiście i nie potrafili, więc zdarzały się okresy głodu a nawet śmierci głodowej. Wszyscy mieli po równo i wszyscy musieli ciężko pracować (albo przynajmniej nachodzić się), by przeżyć. Najbardziej więc cenioną sztuką, która miała wtedy powodzenie, była... sztuka mięsa.

Kiedy człowiek udoskonalił nieco swe umiejętności i mógł mieć trochę więcej dóbr niż potrzebował do przeżycia - natychmiast pojawiło się rozwarstwienie społeczne. Co sprytniejsi wymyślili sobie, że będą się specjalizować w obronie tych, którzy będą pracować. Sami przestali zatem pracować, a tylko zajęli się doskonaleniem rzemiosła wojennego, co zresztą stało się przydatne także do utrzymywania porządku wewnątrz wspólnoty. Najsprytniejsi zaś wymyślili, że są jakieś bóstwa, od których zależy los ludzi. I to właśnie oni będą pośredniczyć między żyjącymi w trudzie ludźmi a tymi bóstwami, a w razie potrzeby będą je błagać (w imieniu swoich ludzi) o wszelkie łaski. Naturalnie, służąc swemu ludowi, zwykle utrzymywali dobre relacje z rządzącymi, pomagając w utrzymania porządku społecznego, w zamian korzystając z wielu przywilejów. Sensu nabrało branie w niewolę ludzi z innych, pokonanych plemion.

Wcześniej, pojmanych w lokalnych potyczkach wrogów albo zabijano, albo asymilowano, bo innego pożytku z nich być nie mogło. Teraz, przy wyższej wydajności pracy, niewolnik nie dość, że zapracował na swoje minimalne utrzymanie, to jeszcze dawał nadwyżkę. To otwarło drogę do coraz większego rozwarstwiania się społeczeństw i ewolucji kolejnych form ustrojowych. Wspólnotę pierwotną zastąpiło więc niewolnictwo, potem feudalizm, a w dalszej kolejności kapitalizm. Te ustroje, rzekłby ktoś z gruntu złe i niemoralne, bo oparte o wyzysk drugiego człowieka (choć ktoś może powiedzieć, że punkt widzenia zależy od punktu siedzenia), umożliwiły jednak pojawienie się dzieł i budowli, które do dziś zachwycają.

Co prawda wcześniej zdarzały się nagryzmolone spontanicznie na ścianach jaskiń malowidła przedstawiające sceny z polowań, czy ulepione z gliny figurki krągłych kobiet, ale powiedzmy to sobie jasno: bez bezwzględnego faraona nie powstałyby piramidy, a bez posiadającego władzę absolutną ciemiężyciela "Króla Słońce" Wersalu. Szalony Ludwik Bawarski, kosztem niemal doprowadzenia do bankructwa swego kraju, postawił zachwycający do dziś, przecudny zamek Neuschwanstein, a samodzierżawca car kazał zbudować na mokradłach pełen przepychu Sankt Petersburg. Również i bazylika św. Piotra, czy katedra Notre Dame, nie powstałyby w warunkach równości społecznej, bez presji i niedoli ludzkiej. Wyzyskiwani budowniczowie już dawno wymarli, ale stworzone ich rękami dzieła sztuki przez duże "S" zostały na wieki jako dziedzictwo kulturalne ludzkości.

Czy się to komu podoba czy nie, w minionych wiekach największy wkład w rozwój kultury, sztuki, nauki, nie wspominając już o przemyśle, wnieśli ludzie należący do klas uprzywilejowanych. I nie dlatego, że byli zdolniejsi, lecz z powodu tego, że mieli czas i możliwości uczyć się, korzystać z dorobku i zasobów obejmujących tysiące tomów bibliotek na dworach, w pałacach i klasztorach, zgromadzonych przez swych ojców i dziadów lub też instytucje kościelne. Im też powierzano - jako posiadającym odpowiednie kwalifikacje - zarządzanie. Oni zatem, wyzyskując swych poddanych lub pracowników, jednocześnie jednak przymuszali ich do tworzenia rzeczy wiekopomnych. To również oni byli mecenasami sztuki, składając zamówienia u artystów, którzy bez tego nie mieliby z czego żyć i nie mogli rozwijać swych talentów.

Naturalnie, taki porządek społeczny nie mógł się podobać i nie podobał się tym "maluczkim". Ilekroć jednak komuś przychodziło na myśl, by go zmienić, kończyło się to tragicznie. Po przejęciu władzy w Rosji przez bolszewików, kraj z największego na świecie eksportera zboża zamienił się w miejsce, w którym umarły z głodu dziesiątki milionów ludzi. W Kambodży za czasów Pol Pota wcale nie było lepiej, zaś Korea Północna jest współczesnym przykładem, że oficjalne zlikwidowanie wyzysku kończy się źle. Zresztą, z tym zlikwidowaniem wyzysku to tylko pozory, bo - jak to zauważył kiedyś ktoś bystry - "kapitalizm to wyzysk człowieka przez człowieka, a w komunizmie jest na odwrót".

Podsumowując kwestię: gdyby nie ci wszyscy krwiopijcy i ciemiężyciele, ale i ekscentryczni lub wyrachowani mecenasi, tudzież zdziwaczałe, bogate pięknoduchy - po minionych wiekach zostałyby tylko jaskinie, ślady po drewnianych chałupach krytych strzechą, i może jakieś ziemianki.

Drugi niezbędny warunek rozwoju społecznego to warunki środowiskowe. W rejonach, gdzie klimat ludzi nie rozpieszczał, zmuszeni byli do budowania lepszych siedlisk, sporządzania ciepłych ubrań, a nawet butów, organizacji hodowli i upraw, budowania kanałów i spichrzów, robienia zapasów żywności. Dzięki temu rozwijała się cywilizacja, następował stały rozwój. W puszczy amazońskiej natomiast do dziś żyją plemiona, które "nic nie musiały", bo pożywienia w okolicy zawsze pod dostatkiem, wystarczy wziąć koszyk, włócznię czy łuk i zawsze coś się do chaty z bambusa i liści palmowych przyniesie. Buty i ciepła odzież też niepotrzebne, więc nie ma żadnej motywacji, by coś wymyślać. A człowiek, z natury rzeczy, jest istotą leniwą i jak go coś (albo ktoś) nie przyciśnie, to woli się wylegiwać i nic nie robić. Naturalnie, w wolnych chwilach, których mają pod dostatkiem, wyrabiają różne niezbędne i nawet ładnie zdobione przedmioty, ale raczej nigdy nie będą to dzieła wiekopomne.

Rozwój systemu kapitalistycznego przyniósł wolność osobistą i wielkie migracje ludności ze wsi miast. Pojawiły się uczelnie artystyczne, na których mogli studiować również ludzie z niższych klas społecznych, a ponieważ talenty zdarzają się wszędzie, bez względu na przynależność klasową, nastąpił bezprecedensowy "wysyp" sztuki. Dzięki swobodzie twórczości, jak grzyby po deszczu powstawały nowe nurty artystyczne, trendy, grupy twórcze. Ukształtowała się bohema artystyczna, skupiająca niezliczone ilości, bardziej lub mniej utalentowanych, artystów, którzy wywarli trudny do przecenienia wpływ na kształt sztuki w drugiej połowie XIX i w XX wieku. Wielu z nich zmarło z głodu, z przepicia, na gruźlicę czy syfilis, ale mocno zapisali się w historii sztuki...

W naszych czasach działa wielu niezależnych i wielkich artystów a jeszcze więcej amatorów, którzy tworzą dla przyjemności, bo im sytuacja życiowa na to pozwala. Generalnie jednak, podobnie jak cała otaczająca nas rzeczywistość, sztuka bardzo się skomercjalizowała. Coraz częściej kariera malarza czy rzeźbiarza (który jednak powinien mieć pewne zdolności, ale takich jest multum) jest "projektem" biznesowym, starannie wyreżyserowaną i realizowaną inwestycją. Poszczególne nazwiska, jak marki w biznesie, kreuje się, rozwija i... zarabia na tym pieniądze. Nie dziwi zatem fakt, że i wielu spośród tych "wielkich" to bogaci albo bardzo bogaci ludzie.

Naprawdę jednak bogatymi ludźmi są ci, którzy ich stworzyli i wylansowali. Znani handlarze sztuką, marszandzi, właściciele domów aukcyjnych czy galerii mają do dyspozycji wiele możliwości, by "odkryć" i wypromować konkretnego (swojego) artystę, zrobić wokół niego szum i "nakręcić" ceny jego dzieł. Same dokonania artystyczne jako niewymierne, są tu jakby najmniej ważne.

Podobnie zresztą funkcjonuje odkrywanie "wybitnych" przedstawicieli sztuki z przeszłości. U jakiegoś trzeciorzędnego marchanda, gdzieś w Paryżu, wśród zakurzonych marnych płócien z lat dwudziestych XX w. znajdują prace jakiegoś nikomu nieznanego młodzieńca, który umarł na suchoty, syfilis, albo i zapił się na śmierć. Potem "fachowcy" domalowują jeszcze całą ich serię, uwzględniając manierę i styl malarza. Robią to - oczywiście - na całkiem już artystycznie bezwartościowych, wykonanych przez jeszcze gorszych malarzy, płótnach. Ale za to te stare płótna uwiarygodniają całe przedsięwzięcie, bo są badane przez ekspertów. Jeszcze tylko wymyślić ciekawy życiorys i... można zacząć "cudem odkrytego artystę" odkryć i lansować... No i zarabiać kasę, śmiejąc się po cichu z ekspertów, którzy pieją z zachwytu, jaka to perła się trafiła. Eksperci są nie tylko przekonani o swej nieomylności, ale również przekupni, więc interes się kręci.

Podsumowując, należy stwierdzić, że na szczęście jest w naturze ludzkiej jakieś zamiłowanie do sztuki (powiedzieć, że do piękna to byłoby w wielu przypadkach, np. w nurcie kubistycznym, nadużyciem) i każdy okres w historii ludzkości miał swoje powody i sprężyny napędzające twórczość artystyczną. Nie sposób, a nawet nie ma potrzeby, ocenić, które mechanizmy powstawania sztuki były chwalebniejsze. Ważne, że były, a my możemy te dzieła podziwiać i napawać się ich wspaniałością.

A swoją drogą, ciekawe jak ocenią sztukę końca XX i początku XXI wieku następne pokolenia?

Autor: Zbigniew Woźniak, redakcja@naszraciborz.pl

Bądź na bieżąco z nowymi wiadomościami. Obserwuj portal naszraciborz.pl w Google News.

Reklama
Reklama

Komentarze (0)

Aby dodać komentarz musisz być zalogowany

Reklama
Reklama

Najczęściej czytane artykuły

Aktualności25 maja 202220:10

Finał szarży golfem na nowej obwodnicy

Finał szarży golfem na nowej obwodnicy - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
fot. Grupa 112 Racibórz, Czytelnik
Reklama
Aktualności26 maja 202212:02

Sobota na bulwarach. Godziny poszczególnych atrakcji

Sobota na bulwarach. Godziny poszczególnych atrakcji - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
8
Racibórz:

O 15.30 z rynku na lewobrzeżne bulwary przejdzie korowód bębniarzy. Po zmierzchu laserowe show nad Odrą.

red.
Reklama
Reklama
Sport25 maja 202220:49

Klasa okręgowa. Święta wojna dla Tworkowa [FOTO]

Klasa okręgowa. Święta wojna dla Tworkowa [FOTO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Krzyżanowice:

Nie od dziś wiadomo, że kluby z Krzyżanowic i Tworkowa nie darzą się przesadną sympatią. Dodatkowo, w ostatnim czasie pewne tarcia jeszcze bardziej się nasiliły. Środowe derby gminy Krzyżanowice, które rozegrano na boisku przy Dworcowej miały okazję pokazać, kto tak naprawdę wiedzie prym w gminie.

fot. Katarzyna Kubik
Reklama
Aktualności26 maja 202212:14

Oferty na przebudowę dworca w Raciborzu droższe niż zakładano

Oferty na przebudowę dworca w Raciborzu droższe niż zakładano - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
23
Racibórz:

Chcąc rozstrzygnąć przetarg PKP będzie musiała zwiększyć budżet planowanej inwestycji, szacowanej na 24,74 mln zł brutto. Najtańsza oferta opiewa na ponad 30 mln zł. - Podjąłem działania, by zarząd PKP zwiększył budżet inwestycji - zapewnia wiceminister Michał Woś.

(waw)
Aktualności25 maja 202210:01

Zoo w Oborze do przebudowy, na drezyny małe szanse

Zoo w Oborze do przebudowy, na drezyny małe szanse - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
10
Racibórz:

Na forum komisji oświaty przedstawiono potrzeby i działania w roku 2022 w raciborskim Arboretum. Przedstawienia dokonała Elżbieta Skrzymowska, dyrektor jednostki z Obory. Po prezentacji doszło do dyskusji.

(greh)
Aktualności26 maja 202210:44

Śląscy pogranicznicy z Raciborza świętowali 31. rocznicę powstania formacji

Śląscy pogranicznicy z Raciborza świętowali 31. rocznicę powstania formacji - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

25 maja funkcjonariusze Śląskiego Oddziału Straży Granicznej im. nadkom. Józefa Bocheńskiego w Raciborzu uroczyście obchodzili 31. rocznicę powstania Straży Granicznej.

ŚOSG Racibórz
Reklama
Reklama
Aktualności25 maja 202212:10

Remont Bema, Cecylii i Rodziewiczówny. Wykonawcy żądają większych kwot

Remont Bema, Cecylii i Rodziewiczówny. Wykonawcy żądają większych kwot - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
22
Racibórz:

Inflacja i wzrost cen materiałów budowlanych sprawiły, że wykonawcy przebudowy trzech dróg w Raciborzu żądają większych kwot wynagrodzenia, łącznie 250 tys. zł.

red., fot. z ul. Bema Rafał Ćwirta
Aktualności26 maja 202209:32

Raport 998. Nieostrożność mieszkańców kosztowała 15 tys. złotych [FOTO]

Raport 998. Nieostrożność mieszkańców kosztowała 15 tys. złotych [FOTO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

W trakcie minionej służby strażacy odnotowali pięć interwencji. Dwie z nich związane były ze środowymi opadami deszczu. Doszło także do pożaru piwnicy w Markowicach, w wyniku którego straty oszacowano na 15 tys. złotych. Sprawdź szczegóły.

red., fot. Samuel Markiewka
Reklama
Aktualności26 maja 202209:15

Na zamku odbędą się raciborskie Dni Urody

Na zamku odbędą się raciborskie Dni Urody - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Na wydarzenie, 27 maja, zaprasza Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Województwa Śląskiego w Raciborzu. Patronem medialnym jest naszraciborz.pl. W naszej galerii zdjęcia z edycji 2020.

materiał partnera
Reklama
Reklama
Biznes25 maja 202209:45

Rafako pochwaliło się sporym wzrostem zysku

Rafako pochwaliło się sporym wzrostem zysku - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
2
Racibórz:

Największa raciborska spółka zanotowała w pierwszym kwartale skonsolidowany zysk netto w wysokości 28,7 mln zł wobec straty 4,3 mln zł w pierwszym kwartale 2021 r.

red.
Reklama
Aktualności27 maja 202208:25

Unibep SA otworzył biuro w Raciborzu

Unibep SA otworzył biuro w Raciborzu - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Unibep S.A. - jeden z największych generalnych wykonawców w kraju - świętowała wczoraj oficjalne otwarcie biura w Raciborzu. W spotkaniu wzięło udział kilkudziesięciu prezesów firm, które już dziś współpracują z Unibep S.A. Była to dobra okazja do szerszego przedstawienia oferty spółki oraz do wymiany doświadczeń związanych z budownictwem energetyczno-przemysłowym. 


 

 

Unibep SA
Reklama
Reklama
Aktualności26 maja 202209:39

Pływadło, bitwy, wyścigi i Dni Raciborza [KALENDARIUM CZERWIEC]

Pływadło, bitwy, wyścigi i Dni Raciborza [KALENDARIUM CZERWIEC] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
3
Racibórz:

W czerwcowym kalendarzu doroczne imprezy - Pływadło, Dni Raciborza oraz Festiwal Średniowieczny, ale nie tylko. Sprawdźcie co jeszcze się wydarzy

red.
Reklama
Aktualności27 maja 202213:20

Cisi aniołowe drugiego człowieka. Dzień Strażaka na Zamku Piastkowskim [FOTO i WIDEO]

Cisi aniołowe drugiego człowieka. Dzień Strażaka na Zamku Piastkowskim [FOTO i WIDEO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

O godzinie 10.00 w zamkowej kaplicy św. Tomasza Becketa została odprawiona została Msza Święta w intencji pracowników Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Raciborzu, ich rodzin oraz emerytów. Po Mszy św., na zamkowym dziedzińcu odbył się uroczysty apel.

red., fot. (greh), Katarzyna Kubik, wideo: (greh)
Aktualności26 maja 202220:18

Przewodniczący Czerner do prezydenta: proszę o konkretach, a nie o imprezach i eventach!

Przewodniczący Czerner do prezydenta: proszę o konkretach, a nie o imprezach i eventach! - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
3
Racibórz:

Przewodniczący Rady Miasta Marian Czerner ma nadzieję, że od przyszłej sesji w swoim sprawozdaniu prezydent Dariusz Polowy będzie mówił o swoich pracach, a nie imprezach i eventach, na które był zaproszony.

(waw)
Strony Partnerskie25 maja 202218:35

Młoda architektura Raciborza - PWSZ pokazała prace studentów i wręczyła dyplomy

Młoda architektura Raciborza - PWSZ pokazała prace studentów i wręczyła dyplomy - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Spotkanie władz uczelni, kadry, studentów i absolwentów zorganizowano dziś w ogródku Browaru Rynek. Można tu obejrzeć prace poświęcone naszemu miastu.

red., fot. Jan Ptak
Reklama
Reklama
Kultura i edukacja26 maja 202218:54

Kasprowicz z serca - koncert w Raciborskim Centrum Kultury [FOTO i WIDEO]

Kasprowicz z serca - koncert w Raciborskim Centrum Kultury [FOTO i WIDEO] - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Na deskach sceny Raciborskiego Centrum Kultury, przy pełnej sali, odbył się koncert "Kasprowicz z serca". Wystąpili uczniowie Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Raciborzu oraz Szkoły Podstawowej nr 4 w Raciborzu.

fot. Katarzyna Kubik
Aktualności27 maja 202205:16

Co? Gdzie? Kiedy? Nawigator weekendowy

Co? Gdzie? Kiedy? Nawigator weekendowy - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
red., fot. arch. portalu
Reklama
Aktualności27 maja 202208:00

Grupa przestępcza oszukała bank na 2,5 mln zł

Grupa przestępcza oszukała bank na 2,5 mln zł - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Racibórz:

Na trop przestępczej działalności w 2015 roku wpadli policjanci z Wydziału do walki z Cyberprzestępczością KWP w Katowicach. Sprawa dotyczy naszego regionu. Trafiła na wokandę rybnickiego Sądu Okręgowego.

KWP Katowice
Kultura i edukacja25 maja 202218:02

Wielkie świętowanie w Ekonomiku - powodów aż nadto...

Wielkie świętowanie w Ekonomiku - powodów aż nadto... - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
0
Powiat:

24 maja - po długiej i smutnej pandemicznej przerwie - w Technikum nr 1 w Zespole Szkół Ekonomicznych w Raciborzu odbyły się uroczyste obchody święta patronki szkoły Księżnej Eufemii Raciborskiej.

materiał nadesłany/ZSE
Reklama

Partnerzy portalu

Fundusz Górnośląski
Dentica 24
ostrog.net
Szpital Rejonowy w Raciborzu
Spółdzielnia Mieszkaniowa
Ochrona Partner Security
PGL DOM Sp. z o.o.
PWSZ w Raciborzu
Zajazd Biskupi
Kampka
Nasz Racibórz - Nasza ekologia
Materiały RTK
Nieruchomości powiatu raciborskiego
Nasze Nieruchomości
Fototapeta.shop sklep z tapetami i fototapetami na zamówienie
Aktualności27 maja 202212:08

Nowoczesna wyznaczyła nowe terminy walnego zgromadzenia członków

Nowoczesna wyznaczyła nowe terminy walnego zgromadzenia członków - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
6
Racibórz:

Formalne zniesienie epidemii otworzyło drogę do walnego zgromadzenia członków.

red.
Reklama
Biznes25 maja 202215:14

Tokai COBEX stawia na ochronę środowiska

Tokai COBEX stawia na ochronę środowiska - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
9
Racibórz:

- Instalacja ochrony środowiska na grafityzacji w Raciborzu opiera się na skutecznym trzystopniowym etapie oczyszczania gazów - zapewnia spółka.

materiał prasowy spółki
Aktualności26 maja 202212:45

Druhowie z OSP Miedonia przesiądą się do mercedesa

Druhowie z OSP Miedonia przesiądą się do mercedesa - Serwis informacyjny z Raciborza - naszraciborz.pl
1
Racibórz:

Pod koniec września do remizy OSP Racibórz Miedonia przyjedzie nowy średni wóz bojowy. Będzie to Mercedes Atego. Zastąpi ciężkiego jelcza, którego ochotnicy z tej dzielnicy przejęli od OSP Brzezie.

red., fot. bonex.pl
Reklama
Reklama

Najnowsze wydania gazety

Nasz Racibórz 13.05.2022
17 maja 202211:53

Nasz Racibórz 13.05.2022

Nasz Racibórz 06.05.2022
17 maja 202211:52

Nasz Racibórz 06.05.2022

Nasz Racibórz 22.04.2022
23 kwietnia 202210:50

Nasz Racibórz 22.04.2022

Zobacz wszystkie
© 2022 Studio Margomedia Sp. z o.o.