Raciborzanie przy prawdziwym Bożym Grobie

Po przekroczeniu drzwi wejściowych do Bazyliki Grobu Pańskiego, trudno uwierzyć, że oto znaleźliśmy się w najważniejszej świątyni chrześcijańskiej na świecie. Próżno oczekiwać tu przestrzeni katedr gotyckich, przepychu świątyń barokowych czy artystycznej doskonałości, której możemy zaznać w bazylice Świętego Piotra w Watykanie...

Wnętrza świątyni jerozolimskiej są ciemne, zakurzone i okopcone dymem świec. Ściany to w większości surowe kamienie, a jedyne elementy wystroju to kilka prawosławnych mozaik i ikon pokrytych srebrnymi sukniami. Klimatu przenoszącego nas w okres wczesnego chrześcijaństwa bizantyjskiego dopełniają liczne lampy oliwne wiszące na srebrnych łańcuchach. Półmrok rozświetlają nieliczne lampy halogenowe, których spodziewalibyśmy się raczej w markecie budowlanym niż w miejscu pamiętającym Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Nie ma tu profesjonalnego oświetlenia, które podkreślałoby architektoniczny szczegół czy najważniejsze miejsca. Nie ma tabliczek informacyjnych w żadnym języku…

A przecież wewnątrz bazyliki mieści się ostatnie 5 stacji drogi krzyżowej, znajduje się tu miejsce przybicie Jezusa do Krzyża, Golgota – skała Kalwaria (na której stanął Krzyż Męki Pańskiej), Kamień Namaszczenia oraz kaplica Grobu Pańskiego. Turyści i pielgrzymi, którzy trafiają tutaj indywidualnie błądzą od miejsca do miejsca, nie wiedząc w zasadzie gdzie się znajdują. Dlatego warto odwiedzić Jerozolimę w grupie z dobrym przewodnikiem i dojrzałym kapłanem. Wtedy widzimy znacznie więcej. Słuchamy historii, cofamy się w czasie, próbujemy zrozumieć więcej. Dobry kapłan uzupełnia wiedzę przewodnika i pozwala nam zrozumieć duchowe znaczenie pielgrzymki…

Tymczasem zdziwienie i poczucie chaosu wzrasta wraz z informacjami udzielanymi przez naszą przewodniczkę: Te rusztowania nad kaplicą Grobu Pańskiego to efekt pierwszego od 200 lat porozumienia, które udało się zawrzeć przez konkurujące ze sobą w tym miejscu i nieskore do porozumień wspólnoty i wyznania chrześcijańskie. Swoją siedzibę mają tutaj grecki Kościół Prawosławny, Kościół obrządku łacińskiego reprezentowany przez Franciszkanów, oraz Ormianie. Sami Państwo zobaczycie, że my, katolicy nie mamy tu zbyt wiele do powiedzenia. W najważniejszych sanktuariach Ziemi Świętej prym wiodą Grecy, którzy swojego czasu dogadali się z sułtanem osmańskim występując przeciwko innym wyznaniom chrześcijańskim…

Współgospodarze bazyliki pełnią na zmianę funkcje liturgiczne w najważniejszych miejscach sanktuarium. W czasie największych świąt jego przestrzeń jest udostępniana także dla przedstawicieli kościołów ortodoksyjnych: Syryjskiego i Etiopskiego, którego mnisi mieszkają w kilku skromnych pomieszczeniach na dachu bazyliki. Kolorową mozaikę religijną uzupełniają Koptowie, którzy w wybrane dni mogą sprawować liturgię we własnej kaplicy znajdującej się na tyłach kaplicy Grobu Pańskiego. Co ciekawe, wszystkie relacje pomiędzy wyznaniami chrześcijańskimi zostały ułożone przez muzułmańskiego sułtana osmańskiego w połowie XIX wieku w firmanie (dokumencie) znanym Status Quo. Zakłada on utrzymanie niezmienionego stanu rzeczy, własności i praw posiadanych przez każde z wyznań. Ważność dokumentu podtrzymali zarówno Brytyjczycy, jak i władze Izraela. Do rangi symbolu urósł fakt, że klucze do bazyliki posiadają dwie rodziny muzułmańskie, które za jej codzienne otwieranie pobierają wynagrodzenie. Drugim symbolem jest drabina stojąca na gzymsie nad drzwiami bazyliki. Kiedyś służyła Ormianom, którzy podawali przez nią posiłki robotnikom pracujących w bazylice przy remoncie. Po wejściu w życie dokumentu Status Quo żadne z wyznać nie było w stanie jej zdjąć w taki sposób, by nie naruszyć terytorium innego gospodarza. Drabina stoi tak jako symbol już 150 lat...

Ale i tak, po przejściu jerozolimskiej drogi krzyżowej – Via Dolorosa, która wiedzie przez wielki gwarny, kolorowy i pachnący przyprawami suk (targowisko)… można znaleźć tu odrobinę wytchnienia. Jest ciszej. Nikt nie chce nam nic sprzedać. Panuje atmosfera skupienia. Pielgrzymi wszystkich wyznań chrześcijańskich modlą się w podobny sposób. Prawosławni intonują nostalgiczne pieśni, grecy żegnają się setki razy, katolicy preferują ciszę i skupienie, wszyscy schylają głowy w pokorze przed majestatem Najświętszego…

Zaraz po wejściu, gdy tylko natykamy się na pachnący wonnymi olejami kamień namaszczenia, o który pielgrzymi nabożnie pocierają szale, chusty i inne materiały – czujemy, że znaleźliśmy się w sferze sacrum...

Tuż obok znajduje się Golgota ze skałą Kalwarią, gdzie w prawosławnej kaplicy ustawiono replikę Krzyża Świętego. Każdy pada na kolana, dotyka skały, zapala świecę...

W końcu wszyscy ustawiają się w kolejce do Grobu Pańskiego. W czasie oczekiwania jest czas na modlitwę i chwilę refleksji. Kolejka co jakiś czas się zatrzymuje, bo w określonych godzinach grób jest zamykany, by duchowni wszystkich wyznań mogli dokonać ceremonii okadzania kadzidłem. Niby robią to samo, ale każdy w trochę inny sposób. Każdy jest inaczej ubrany, każdy ma inną asystę, każdemu zajmuje to inną ilość czasu. W końcu jesteśmy przed wejściem. Mnisi greccy wpuszczają do środka tylko po kilka osób. Nic dziwnego, po minięciu miniaturowej kaplicy Anioła (którego spotkały niewiasty w poranek poszabatowy), wchodzimy do właściwej komory grobowej z ołtarzem – miejscem złożenia ciała Chrystusa. Wewnątrz nie można robić zdjęć. Każdy ma w tym miejscu dla siebie ledwie kilka sekund. Dla wielu pielgrzymów jest to najważniejsze kilka sekund w czasie całej wyprawy. A może i życia. Te kilka sekund jest jednak niezwykle treściwe. W końcu, po raz kolejny, w mrocznej bazylice, w oryginalnym miejscu, na własne oczy przekonujemy się, że GRÓB JEST PUSTY…

Dawid Wacławczyk

Jeśli chcesz wysłuchać mojej opowieści pt. ZIEMIA ŚWIĘTA I NIEŚWIĘTA - przyjdź na slajdowisko, które odbędzie się we wtorek 10 kwietnia o godzinie 18.00 w sali kameralnej Domu Kultury Strzecha na ulicy Księdza Londzina 38 (I piętro).

Po spotkaniu będzie można uzyskać szczegółowe informacje o organizowanej przeze mnie pielgrzymce do Ziemie Świętej, którą a odbędzie się w dniach 15-22 lutego (więcej tutaj]