Utracone pałace ziemi raciborskiej – Sławików

Ziemia raciborska usiana jest obiektami zabytkowymi. Czasem nawet nie jesteśmy świadomi ich bliskości. Praktycznie w każdej miejscowości znajduje lub znajdował się pałac, pałacyk lub dworek. Bardziej lub mniej efektowny w zależności od zamożności okolicznych właścicieli ziemskich. Jednym z takich obiektów, które mogłoby nosić miano perły ziemi raciborskiej jest Zespół Pałacowo-Parkowy w Sławikowie. Tak mogło być, ale na razie jest skarbem utraconym.

Przejeżdżając przez wieś Sławików w gminie Rudnik łatwo można przegapić ruiny pałacu, które zatopione są w bujnej zieleni, szczelnie oplatającej bryłę. Dopiero jesienna aura powoli odsłania niepowtarzalną architekturę, której obecny wygląd zawdzięcza rodzinie von Eickstedt. Rodzina ta, oprócz pałacu w Sławikowie, swoje włości posiadała w Grzegorzowicach, Suminie (powiat rybnicki) i Rudołtowicach (powiat pszczyński).

Czas powstania pałacu nie jest do końca określony. Niektóre źródła mówią, że rezydencja powstała w XIX wieku, jednak budowę w tym miejscu posiadłości wiąże się też z rycerzem Fryderykiem Grzegorzem von Lautensac, który był właścicielem tutejszych dóbr ziemskich od 1731 roku i właśnie tutaj znajdowała się jego kwatera. Zatem rezydencja powstała tutaj przynajmniej w XVIII wieku. Uwarunkowanie i topografia terenu może przypuszczać, że przed pałacem mógł w tym miejscu stać inny obiekt, być może nawet spełniający funkcje obronne. Wzgórze dominuje nad doliną Odry, więc jest dobrą lokalizacją dla zamku.

Na przestrzeni lat rezydencja zmieniała swoich właścicieli. Przez pewien okres należała do rodziny Eichendorffów, którzy z powodów finansowych zaniedbali siedzibę w Sławikowie. W 1831 roku posiadłość przeszła w ręce Ernsta von Eickstedt, który osiadł tutaj i w krótkim czasie zlecił swojemu bratu, architektowi z wykształcenia, przygotowanie projektu pałacu. Niestety, Ernst nie dożył przebudowy pałacu. Została ona dokończona przez jego syna Ernsta Fryderyka juniora, który m.in. wzniósł drugie piętro nad budynkiem pałacowym i dobudował arkady które pełniły funkcję oranżerii. W czasie II wojny światowej pałac został zniszczony w trakcie walk pomiędzy Niemcami a Rosjanami. Do dziś budynek nosi ślady tamtych walk. Rozkradziony i wyniszczony popada w ruinę do czasów obecnych.

Wspaniałość tej szlacheckiej siedziby można podziwiać już jedynie na fotografiach lub patrząc na ruiny próbować wyobrazić sobie jego wygląd w okresie świetności tutejszej siedziby. Dzisiaj żeby zobaczyć pozostałości rezydencji Eickstedtów trzeba przebić się przez gęste zarośla. Mimo swojego stanu pałac w dalszym ciągu zachwyca. Choć dach i większa część stropów zawaliła się, zewnętrzne ściany pałacu zachowały się w całkiem dobrym stanie. Las okalający rezydencję z przypałacowym ogrodem mało ma wspólnego. Kiedyś pewnie był piękny.

Wzdłuż linii drzew ciągnął się niegdyś niewielki mur wyznaczający granice posiadłości. Na samym końcu niewielkiego lasu znajduje się mauzoleum rodziny Eickstedtów. Elewacja i pozostałość tego co po nim zostało nosi widoczne ślady prowadzonych w tym miejscu walk w okresie II wojny światowej. Cały las rozsiany jest kamiennymi elementami zdewastowanego mauzoleum i pałacu. Wewnątrz głównego budynku nie ma co zwiedzać i raczej wycieczki do jego środka nie należą do bezpiecznych. Tabliczki wokół obejścia wręcz zabraniają wejścia do wnętrza pałacu, ponieważ jego konstrukcja grozi zawaleniu.

Pałac w Sławikowie choć w opłakanym stanie, dalej może nosić status jednej z perełek zabytków ziemi raciborskiej. W Tworkowie znalazły się fundusze aby tamtejsze ruiny pałacu trwale zabezpieczyć przed dalszą degradacją. Rezydencja Eickstedtów również zasługuje przynajmniej na zachowanie obecnego stanu technicznego. Choć już tylko w postaci trwałych ruin, dalej może być ciekawą atrakcją turystyczną i miejscem plenerowych wydarzeń kulturalnych. Pamiętajmy i dbajmy o swoje dziedzictwo. Cudze chwalicie … a o swoje nie dbacie.

Łukasz Bordo