Wierzyciel. Kto to właściwie jest?

Wierzyciel - definicja słowa

Najprostsza definicja słowa - wierzyciel to osoba, u której ktoś zaciągnął dług (za słownikiem języka polskiego). Jeśli chcemy dowiedzieć się jak wygląda to od strony prawnej, to należy sięgnąć aż do definicji samej umowy. Umową nazywamy porozumienie stron ustalające wzajemnie prawa i obowiązki. Gwarancję swobody zawierania umów zapewnia w Polsce konstytucja RP, w której mowa jest o wolności człowieka i wolności gospodarczej. Umowy o pożyczkę są w pewnym stopniu ograniczone prawnie.

Dług jest niespełnionym zobowiązaniem jednej ze stron umowy. Dłużnikiem jest zatem osoba, która zobowiązana jest do wykonania warunków umowy w formie pieniężnej lub rzeczowej. Wierzyciel jest, można powiedzieć, odwrotnością dłużnika. To osoba, która ma prawo żądać spełnienia wykonania warunków umowy od dłużnika. Kodeks cywilny nie definiuje pojęcia wierzyciela, a jedynie stosunek prawny (umowę), na podstawie którego stosunek wierzyciel - dłużnik może powstać. W umowie pożyczki powstaje między stronami stosunek zobowiązania, który ze strony dłużnika będzie nazywany długiem, a przez wierzyciela wierzytelnością.

Kto to jest wierzyciel hipoteczny? Wierzyciel hipoteczny to szczególny rodzaj wierzyciela. Jest to taki wierzyciel, który może żądać spełnienia zobowiązania w postaci nieruchomości (hipoteki). Ma on pierwszeństwo przed innymi wierzycielami, oprócz wierzycieli alimentacyjnych. Oprócz takiego rodzaju wierzyciela wyróżnia się m.in wierzyciela osobistego, czyli takiego, który może żądać spełnienia wierzytelności z majątku osobistego dłużnika i wierzyciela rzeczowego, który może zaspokoić dług z konkretnych rzeczy dłużnika.

Prawa wierzyciela i dłużnika

Do 8 września 2016 roku na wierzycielu ciążył obowiązek wskazania majątku dłużnika, z którego ma być prowadzona egzekucja. Obecnie komornik sam wybierze najskuteczniejszy sposób egzekucji i wyszuka majątek do egzekucji. Jedynie egzekucja z nieruchomości jest prowadzona na specjalny wniosek wierzyciela. Oprócz tego, wierzyciel ma prawo do:

- wyboru komornika,
- egzekucji,
- zlecenia poszukiwania majątku,
- zabezpieczenia roszczenia, czyli tymczasowego zajęcia majątku jeszcze przed uzyskaniem tytułu wykonawczego. 


Dłużnik, do czasu egzekucji komorniczej posiada wszystkie normalne prawa, takie jak każdy obywatel. Nie można go zmusić do spłaty długu bez wyroku sądu. Dopiero sądowy przymus uregulowania należności te prawa ogranicza. Jednak i wtedy ma kilka praw, za pomocą których może bronić się przed egzekucją. Są to:


- Powództwo przeciwegzekucyjne. Skuteczne żądanie pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego doprowadzi do całkowitego umorzenia egzekucji. Można się o nie ubiegać, jeśli nastąpiło zdarzenie, które sprawiło, że wierzytelność wygasła lub nie może być egzekwowana, albo jeśli dług został spłacony. 
- Skarga przeciw komonikowi. Komornicy są funkcjonariuszami publicznymi o nadzwyczajnych uprawnieniach, ale też nadzwyczajnych obowiązkach. Należy ją wnieść do sądu rejonowego, przy którym działa dany komornik.
- Ograniczenia egzekucji. Nie wszystko może podlegać zajęciu. Nie podlegają niemu m.in: przedmioty codziennego użytku, jedzenie, przedmioty niezbędne do nauki i pracy, ale też pensja w wysokości pensji minimalnej (o ile dłużnik pracuje na etacie). 


Wierzyciel, windykator, komornik. Trzy nieszczęścia dłużnika

W takiej właśnie kolejności, od wierzyciela przez windykatora do komornika, dłużnik będzie się borykać z kolejnymi etapami odzyskiwania długu. Samo posiadanie wierzyciela nie jest jeszcze niczym nagannym. Za każdym razem, kiedy ktoś coś pożycza, lub podejmuje wobec kogoś zobowiązanie to staje się dłużnikiem i ma tym samym wierzyciela. To jest całkowicie normalna sytuacja, którą definiuje art. 353 kodeksu cywilnego. W Polsce dwie dorosłe osoby mogą się zgodzić na niemal dowolny stosunek prawny wedle swego uznania. Problem powstaje, kiedy jedna ze stron narusza umowę. W przypadku pożyczki czy kredytu takim naruszeniem może być zaprzestanie spłaty zobowiązania. Wtedy do akcji jako pierwsza zazwyczaj wkracza windykacja.

Windykacja to pozasądowe, prywatne odzyskiwanie długów. Windykator stara się doprowadzić do ugody pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem. Zazwyczaj proponuje rozłożenie spłaty na raty, albo inne dogodne dla dłużnika rozwiązanie. Należy pamiętać, że windykacja nie posiada specjalnych uprawnień, takich jak komornik i może jedynie nakłaniać do spłaty długu. Windykator nie ma prawa nękać dłużnika, czy też zabierać jego majątku. Jeśli padniemy ofiarami nękania przez windykatora, należy zgłośić sprawę do UOKiK lub od razu na policję. Windykatorów należy traktować tak, jak traktujemy inne osoby prywatne i nie bać się ich. Znacznie lepiej jest jednak dogadać się z windykacją, niż czekać na egzekucję komorniczą.

Komornik to ostateczna broń wierzyciela. Komornicy to funkcjonariusze publiczni, którzy mają szerokie uprawnienia m.in. do egzekucji majątku dłużnika. Komornik sądowy wyposażony w tytuł egzekucyjny nie będzie pytał dłużnika o zdanie, ani negocjował z nim tylko od razu przystąpi do licytacji majątku.

Czy wierzyciel może ponosić koszty egzekucji? 

Zazwyczaj to dłużnik, a nie wierzyciel ponosi koszty egzekucji. Oznacza to, że koszty własne komornika czy windykatora zostaną dodatkowo doliczone do długu. Dlatego zawsze lepiej jest spłacić należność, zanim dojdzie do przymusowego zaspokojenia długu. Istnieją jednak przypadki, kiedy wierzyciel ponosi koszty egzekucji:

- Postępowanie umorzone na wniosek wierzyciela. Jeśli wierzyciel zmieni z jakichś przyczyn zdanie i stwierdzi, że nie chce już dochodzić swoich należności, to będzie musiał opłacić dotychczasowe koszty egzekucji. 
- Bierność wierzyciela. Jeśli wierzyciel nie dokonał w ciągu sześciu miesięcy żadnej czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia egzekucji, i nie żąda dalszego prowadzenia postępowania, to umarza się całe postępowanie. Mówi o tym artykuł 824 kodeksu postępowania cywilnego.
- Postępowanie wszczęte niecelowo lub bezpodstawnie. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego, wierzyciel musi ponieść koszty postępowania, jeśli przegrał sprawę w sądzie. 

Oprócz tego istnieje przypadek, kiedy ani dłużnik, ani wierzyciel nie ponoszą kosztów egzekucji:

- Bieda dłużnika. Zgodnie z artykułem 771 kodeksu postępowania cywilnego, sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych, w tym kosztów postępowania egzekucyjnego, jeśli poniesienie ich będzie stanowiło przeszkodę w utrzymaniu siebie i rodziny. Takie zwolnienie obowiązuje na mocy artykułów 102 i 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. 


Tytuł wykonawczy a klauzula wykonalności. Poznaj różnice 

Aby zrozumieć te pojęcia najpierw trzeba sięgnąć do pojęcia tytułu egzekucyjnego. Tytuł egzekucyjny to orzeczenie sądowe potwierdzające istnienie i zakres zobowiązania pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem. Inaczej mówiąc, potwierdza ważność umowy między nimi, dane obu stron oraz zakres świadczenia (kwotę pieniędzy).

Tytułowi egzekucyjnemu nadaje się klauzulę wykonalności, czyli potwierdzenie, że wszystkie urzędy i osoby, których dotyczy mają się do niego zastosować, oraz że dług nadaje się do egzekucji. Wtedy staje się on tytułem wykonawczym i dokument taki kieruje się do komornika. Komornik nie zajmuje się badaniem zasadności tytułu wykonawczego, tylko przystępuje do egzekucji długu.

Jak nie dopuścić do spirali zadłużenia i nie zostać niewypłacalnym dłużnikiem 

Jeśli nie chce się mieć do czynienia z wierzycielami, windykatorami i komornikiem to nie można doprowadzić do sytuacji w której stajemy się niewypłacalni. Dlatego należy terminowo regulować swoje zobowiązania. Zaciąganie kolejnych krótkoterminowych pożyczek na spłatę poprzednich to prosta droga do wpadnięcia w spiralę zadłużenia, bo każde kolejne zobowiązanie wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Jednym ze sposobów na uniknięcie pętli długów jest wzięcie pożyczki konsolidacyjnej, albo długoterminowej pożyczki ratalnej. Dzięki temu miesięczne raty staną się możliwe do udźwignięcia dla domowego budżetu. Aby uzyskać taką pożyczkę na jak najlepszych warunkach, można skorzystać z porównywarki pożyczek online takiej jak np. https://loando.pl/.