Buks według Utopka Libery na scenie RCK

- Już dawno nie ukazała się taka książka jak ta, tekst tak gniewny, tak słowotwórczo gorzki i absurdalnie jasny, tak wyrafinowanie jędrny i oryginalny poprzez nasycenie tradycją, tak przekorny i zarazem tak mądrze skomponowany. Leszek Libera zgrupował wielowarstwową tkankę akcji i motywów swojej powieści zaczynającej się tuż po zakończeniu II wojny światowej i wkroczeniu Armii Czerwonej na Górny Śląsk, teren zagorzałych historycznie sporów narodowych między Polską a Niemcami, wokół spektakularnie nakreślonego narratora pierwszoosobowego, utopka w wieku dziecięcym, którego przodkowie przenieśli się na Ziemię z planety Utopia. W polskiej tradycji utopiec lub utopek jest często złośliwym duchem wodnym, mogącym przybrać ludzką postać. Szczególnie rozpowszechniony jest w bajkach i podaniach śląskich. Utopki powstają ze zwłok topielców lub ze spędzonych płodów. W powieści Libery taki utopek z odwróconym spojrzeniem outsidera, nie biorąc pod uwagę kulturowo uwarunkowanych granic tabu i zakazów myślenia, odsłania cechy życia społeczności, w której się znalazł. Czytelnikom nieznającym tego świata może się on wydawać jeszcze bardziej osobliwy niż sam bohater opowieści. [...] Poprzez płynne włączanie do wypowiedzi wszystkiego, o czym jest mowa w środowisku bliskim utopkowi, narracja staje się jednym wielkim, bogatym językowo kolażem głosów i tekstów epoki powojennej - tyle w notce wydawniczej.

- Buks Molenda, wodna istota, utopek, odszczepieniec, wodny chłopiec z wyjątkową zdolnością odradzania się, odpornością na razy i cięgi. Płaci dużą cenę za swoją inność, niedoskonałość, nieokreśloność. W sposób fotograficzny przeprowadza nas przez dzielnicę Raciborza jaką jest Ostróg. Ostróg z jego osobliwym pejzażem, terytorium osobne, oddzielone rzeką Odrą od reszty świata. Miejsce, gdzie najdłużej utrzymuje się ludność niemiecka. Tam słychać tylko język niemiecki, który musi powoli zaniknąć po latach 70. Buks jest świadkiem wkroczenia Rosjan wyzwolicieli, demolujących miasto. Untermenschów, którzy z równym zapałem opróżniają beczki z kiszoną kapustą do czysta. Jest też świadkiem wkroczenia komunistów, którzy burzą stary porządek, wprowadzając absurdalne zakazy i nakazy. Chłopiec jest tylko świadkiem opisującym świat bez emocji, bez opowiadania się po którejś ze stron, bez deklaracji. Jest pasywny, chce tylko przetrwać - to z kolei treść, jaka wypełniła przedstawienie.

Reżyseria: Grażyna Tabor,
Występują: Łukasz Czogalik, Anna Jegerska - Michalska, Marcin Franaszek.
Realizacja nagrań filmowych: Paweł Okulowki
Realizacja nagrań dźwiękowych: Mateusz Ulański
Montaż: Łukasz Czogalik