Domasław – nekropolia arystokracji z wczesnej epoki żelaza w raciborskim muzeum

Od lipca 2006 do września 2008 roku Zespół Badań Ratowniczych Instytutu Archeologii i Etnologii PAN we Wrocławiu przeprowadził zakrojone na szeroką skalę badania archeologiczne w Domasławiu, gmina Kobierzyce, związane z budową Autostradowej Obwodnicy Wrocławia A8. W trakcie badań odsłonięto relikty zabudowy obozowisk i osad z okresu neolitu, wczesnej epoki brązu i epoki żelaza, w tym bogate cmentarzysko z wczesnej epoki żelaza (od około 750 do 450 r. p.n.e.). W odkrytych grobach po raz pierwszy w pradziejach w sposób tak jednoznaczny manifestuje się zróżnicowanie społeczne (w tym majątkowe) tej ludności. W społeczności kształtuje się rodzaj „arystokracji” utrzymującej bliskie kontakty z głównymi centrami kulturowymi Italii i alpejskiego kręgu kultury zwanej halsztacką.

Zmienia się w dużej mierze obraz kultury materialnej, o czym świadczą wyposażenie i konstrukcja bogatych grobów, zwłaszcza blisko 300 odkrytych grobów komorowych, których występowanie koncentruje się głównie w jednej strefie cmentarzyska. Groby oprócz popielnicy zawierały od kilkunastu do ponad 50 innych naczyń. Odnaleźć można wśród nich przykłady luksusowej ceramiki grafitowanej i malowanej. W grobach odkryto ponadto przedmioty z brązu, żelaza, kamienia, szkła, bursztynu i złota.

W zespole ceramiki malowanej niewątpliwie najcenniejszym zabytkiem, a zarazem rewelacją w skali europejskiej archeologii wczesnej epoki żelaza jest czterokołowy wózek pochodzący z jednego z bogato wyposażonych grobów komorowych. Kultowa symbolika motywu wozu jest szeroko rozpowszechniona m.in. w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza. W tej symbolice dopatrywać się można oddziaływań z kręgu cywilizacji śródziemnomorskich (w starożytnej Grecji wozem przewożono na miejsce spoczynku „wodza-naczelnika”).

Wystawa Domasław – nekropolia arystokracji z wczesnej epoki żelaza została przygotowana ze zbiorów wrocławskiego Zespołu Badań Ratowniczych Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz przy współpracy Muzeum Miejskiego Wrocławia.

tekst zaczerpnięto ze strony Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, fot. Marek Krakowski (Muzeum w Raciborzu).