Przewodnik literacki po gminie Nędza

Wycieczka (piesza, rowerowa, a przede wszystkim samochodowa – ale tym środkiem lokomocji nie wszędzie można dotrzeć) mogłaby się rozpocząć z Raciborza (siedziba powiatu) w kierunku północnym do granic gminy Nędza w miejscowości Łęg. Następnie przez Zawadę Ks. - tutaj warto zwrócić uwagę na kościół pw. św. Józefa Robotnika, posiadającego jako jedyny w gminie zegar; codziennie o godz. 6.30 rozlega się stąd melodia Stanisława Moniuszki (1819-1872) do pieśni Franciszka Karpińskiego (1741-1825) "Kiedy ranne wstają zorze" - do sołectwa Ciechowice (dawniej Szychowice) na prawym brzegu Odry, gdzie 26 grudnia 1911 r. urodził się misjonarz działający w Brazylii Wendelin Świerczek (zm. 1991), autor zbiorów esejów (w języku portugalskim) o życiu emigrantów polskich kultywujących rodzime tradycje (Miłość Najświętszego, Żniwa Pana); 14 czerwca 1915 r. z kolei przyszedł na świat Adolf Warzok (zm. 1997), ceniony lekarz, w środowisku znany głównie jako autor podań ludowych nadodrzańskich wsi ("Bojki, błozny i klyty").

Następnie w kierunku wschodnim do przysiółka sołectwa Nędza Trawników, gdzie do dziś można zobaczyć stare zabudowania dawnego dworu, które zostały uwiecznione w opowiadaniu Aleksandra Świętochowskiego (1849-1938) pt. "Klemens Boruta" (wyd. 1880): "Dworskie zabudowania Nędzy wznosiły się na górze (…) Boruta usiadłszy na klocu pod chatą, od której skręcał się na wieś gościniec dworski. [Klein, postać z utworu] (…) później gościńcem popędził do dworu. Dalej ul. 1 Maja w kierunku wiaduktu, tzw. Überfierungu (obecnie nieczynnego dla pojazdów samochodowych), do ul. Jana III Sobieskiego przez most na rzece Suminie do niepozornego miejsca po byłej kuźni (Kisiel [jeden z bohaterów opowiadania], ten (…) spod kuźni) i dalej do centrum Nędzy w rejon współczesnej pizzerii, gdzie kiedyś znajdowała się karczma (Wyprawa Boruty do karczmy nie była tak chybiona jakby się na pozór zdawało)".

W tym miejscu można skręcić na północ ok. 400 m do placu Klemensa Boruty przy Zespole Szkolno-Gimnazjalnym. Potem, cofając się w kierunku południowym, docieramy do miejscowości Babice, gdzie 10 października 1888 r. urodził się Franciszek Godula (zm. 1950), autor monografii pt. "Historia Raciborza i okolicy", "Historia handlu i przemysłu Górnego Śląska", laureat Srebrnego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury w 1937 r. Potem ul. Adamowicką (bardzo trudną do pokonania samochodem; radzimy skierować się obok szkoły na południe do Raszczyc) staramy się dotrzeć do Adamowic (gm. Lyski), gdzie w centrum wsi kierujemy się na północ do lasu określanego jako Adamowska Piła, gdzie w okresie powstań śląskich organizował wiece Arka Bożek (1899-1954): "Na jakiś tydzień przed wybuchem powstania [1919 r.], na zbiórce w lesie adamowickim pod Nędzą, koło placu drzewnego, zebrało się około trzystu ludzi w celu złożenia przysięgi". Za swe Pamiętniki (wyd. pośmiertnie w 1957), z których pochodzi powyższy cytat, autor otrzymał prestiżową nagrodę czasopisma „Polityka”.

Następnie, mijając odnowioną kapliczkę Matki Boskiej Królowej Świata (obok ośrodka AquaBrax), za przejazdem kolejowym Szymocice (piękny wiersz "W Szymocicach jesienią" napisał raciborski poeta Wiktor Bugla) kierujemy się na skrzyżowaniu w kierunku wschodnim do Górek Śląskich, miejsca związanego z osobą Józefa von Eichendorffa (1788-1857), który miał tutaj mały dworek myśliwski na drodze z Łubowic do swej ukochanej Luizy von Larisch w Pogrzebieniu (której dedykował wiele wierszy, m.in. "Luizie [Często pragnę sławić cię pieśniami]"), a także z postacią Maksymiliana Basisty, urodzonego w tej miejscowości 7 sierpnia 1883 r., cenionego bibliofila, księgarza i działacza społecznego (zm. 1967), którego imię nosi największa dotychczas księgarnia na rynku w Rybniku.

W naszych sugestiach zwróciliśmy jedynie uwagę na znaczące osoby w dziedzinie szeroko pojętej literatury, a zwiedzane po drodze miejsca są godne uwagi także ze względu na ich niepowtarzalny urok.