Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dot. bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w odniesieniu do wirusa SARS-CoV-2

Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi dostarczana w ramach systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę jest bezpieczna zarówno do spożycia, jak i celów gospodarczych w kontekście potencjalnego skażenia wirusem SARS-CoV-2.

Nie wykazano dotychczas, aby SARS-CoV-2 szerzył się poprzez wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, gdyż woda z ujęć podziemnych (woda wykorzystywana do zbiorowego zaopatrzenia ludności w Polsce, w 73% pochodzi z ujęć podziemnych[1]) jest zwykle wolna od skażenia mikrobiologicznego[2], a woda z ujęć powierzchniowych i mieszanych jest obligatoryjnie poddawana uzdatnianiu i dezynfekcji. Konwencjonalne metody uzdatniania wody wykorzystujące filtrację i dezynfekcję, skutecznie usuwają lub dezaktywują cząstki wirusa. SARS-CoV-2 cechuje się znaczną podatnością na działanie dezynfekcyjne chloru (podchlorynu sodu) - substancji najczęściej używanej do dezynfekcji wody przeznaczonej do spożycia.

Doniesienia prasowe nt. badania wirusa SARS-CoV-2 w ściekach lub podejmowania prac badawczo-wdrożeniowych dotyczących analizy i monitoringu biologiczno-chemicznego ścieków pod kątem obecności w nich wirusa SARS-CoV-2 odnoszą się wyłącznie do badania wirusa SARS-CoV-2 w ściekach[3] lub wodzie powierzchniowej[4]. Nie odnoszą się natomiast do badania wirusa SARS-CoV-2 w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi[5], co mogą sugerować zamieszczone w artykułach zdjęcia i treści. Woda do spożycia produkowana z ujęć wód powierzchniowych jest poddawana procesom uzdatniania i dezynfekcji, w związku z czym jest wolna od wirusa SARS-CoV-2. Wody powierzchniowe to wody śródlądowe, w których mogą być obecne m.in. wirusy.

Badanie wirusa SARS-CoV-2 w ściekach zostało zalecone przez Komisję Europejską w dokumencie z 17.03.2021 r. w sprawie wspólnego podejścia do ustanowienia systematycznego nadzoru nad SARS-CoV-2 i jego wariantami w ściekach UE[6]. Celem powyższego zalecenia Komisji Europejskiej jest wsparcie państw członkowskich w tworzeniu systemów nadzorowania ścieków w całej Unii jako uzupełniającego narzędzia gromadzenia danych i zarządzania w związku z pandemią COVID-19, ze szczególnym uwzględnieniem pojawiania się i rozpowszechniania wariantów SARS-CoV-2. Nadzór nad ściekami wg. Komisji Europejskiej może być wykorzystywany do celów zapobiegawczych lub do wczesnego ostrzegania, gdyż wykrycie wirusa w ściekach należy traktować jako sygnał możliwej (ponownej) fali pandemii.

Dodatkowo Główny Inspektor Sanitarny informuje, iż jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia oraz Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, wirus SARS-CoV-2 jest niestabilny w środowisku wodnym i w ściekach[7],[8],[9],[10]. Zgodnie ze stanowiskiem Światowej Organizacji Zdrowia z dnia 29 lipca 2020 r. nie ma dotychczas potwierdzenia obecności aktywnego wirusa SARS-CoV-2 w nieoczyszczonych czy oczyszczonych ściekach[11],[12].

Przypisy

[1] źródło: Ochrona Środowiska 2019

[2]https://www.who.int/publications/i/item/water-sanitation-hygiene-and-waste-management-for-the-covid-19-virus-interim-guidance

[3] „ścieki - wprowadzane do wód lub do ziemi: a) wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze, (…)” - art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. 2001 Nr 72, poz. 747 ze zm.)

[4] w rozumieniu art. 16 pkt 20 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566)

[5] „woda przeznaczona do spożycia przez ludzi: a) wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach, b) wodę wykorzystywaną przez przedsiębiorstwo produkcji żywności do wytworzenia, przetworzenia, konserwowania lub wprowadzania do obrotu produktów albo substancji przeznaczonych do spożycia przez ludzi” - art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. 2001 Nr 72, poz. 747 ze zm.)

[6] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32021H0472

[7] https://www.who.int/news-room/commentaries/detail/status-of-environmental-surveillance-for-sars-cov-2-virus

[8] https://www.who.int/publications/i/item/water-sanitation-hygiene-and-waste-management-for-the-covid-19-virus-interim-guidance

[9] http://www.imp.lodz.pl/upload/aktualnosci/2020/koronawirus_zalecenia_dla_oczyszczlani_sciekow_2020_04_08.pdf

[10] https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19-pandemic

[11] https://www.who.int/news-room/commentaries/detail/status-of-environmental-surveillance-for-sars-cov-2-virus

[12] https://www.who.int/publications/i/item/water-sanitation-hygiene-and-waste-management-for-the-covid-19-virus-interim-guidance