ACHTUNG- PANZER! Zapory przeciwczołgowe w Raciborzu i okolicy

Na przykład przed mostem na kanale Ulga widnieją stalowe elementy. Są to pozostałości po zaporach przeciwczołgowych, które postaramy się krótko Wam opisać. W latach trzydziestych ubiegłego wieku Niemcy docenili znaczenie broni pancernej na ówczesnym polu walki. Zgodnie z koncepcją „blitzkriegu” pomysłu H. Guderiana, zaczęto przygotowywać się do wojny. Polegać ona miała głównie na wykonywaniu ataków za pomocą dużych związków pancernych. Jednocześnie kierowano się logiką mówiącą o tym, że jeżeli czołgi uznaje się za jedne z najważniejszych i skutecznych narzędzi do prowadzenia wojny, to należy też znaleźć skuteczną formę obrony przed nimi. Można było zrobić to na różne sposoby. Jednym z nich był szlaban forteczny, zwany też przeciwczołgowym.

Te zapory przeciwpancerne budowano głównie w okresie międzywojennym i na początku wojny (do roku 1940). Stosowano kilka wariantów. Najczęściej była to szyna kolejowa, mocowana pomiędzy mocnymi widełkami. Stosowano również szlabany przeciwczołgowe, obracające się w płaszczyźnie poziomej. Szlaban naciągano w pozycji otwartej za pomocą mechanizmu sprężynowego i blokowano zapadką. Aby szybko zamknąć zaporę w razie potrzeby, zapadkę zwalniano specjalnym kluczem. Taki szlaban z powodzeniem zatrzymywał każdy ówczesny pojazd pancerny .Czołgi były wtedy stosunkowo lekkie i niezaradne. W późniejszych latach stawiano zapory żelbetonowe. Powodem był rozwój broni pancernej i oszczędności na stali we wszystkich armiach.

Gdzie stawiano tego typu zapory? Głównie przy mostach, drogach przejazdowych, granicy i innych ważnych strategicznie obiektach. Wszędzie tam, gdzie mogły spowolnić lub uniemożliwić wdarcie się wrogich jednostek zmotoryzowanych. Pobocza przy zaporach zabezpieczano dodatkowo barierami z szyn kolejowych lub słupami betonowymi, do których nierzadko montowano inne metalowe elementy. Przeciągano też liny stalowe w celu zatrzymania wrogiego sprzętu pancernego chociaż na chwilę. Stawał się wtedy łatwym celem dla armaty lub innej broni przeciwpancernej.

W naszych okolicach również znaleźć można pozostałości takich zapór. Przy wiadukcie kolejowym w Nędzy stoi prawie kompletny szlaban. Niestety remont jaki ma tam obecnie miejsce spowodował, iż szlaban został wykopany. Pozostawiony na poboczu zostanie prawdopodobnie zniszczony. W Ciechowicach przy ruinie mostu zachowały się jeszcze spore fragmenty zapory. W Raciborzu natomiast przed kanałem Ulgi ostały się jedynie metalowe podpory. Te stalowe obiekty są niemymi świadkami mrocznej historii regionu, którego tragedia minionej wojny nie ominęła.

Stowarzyszenie Odra 1945