Samorządowcy pod lupą jawności. Muszą ujawnić majątek, dochody, kredyty i oszczędności [OŚWIADCZENIA ZA 2025]

Jawność majątków osób sprawujących funkcje publiczne jest jednym z elementów kontroli społecznej nad samorządem. Radni, podobnie jak inni zobowiązani do tego urzędnicy, muszą każdego roku złożyć oświadczenie majątkowe, w którym przedstawiają informacje dotyczące swojego stanu posiadania.

Termin na złożenie dokumentów upływa co do zasady do końca kwietnia. W oświadczeniu radni wykazują między innymi posiadane nieruchomości, zgromadzone oszczędności, udziały i akcje, osiągnięte dochody, otrzymane diety oraz zaciągnięte kredyty i inne zobowiązania finansowe.

Złożone dokumenty nie trafiają jedynie do samorządowej szuflady. Są analizowane przez urzędników odpowiedzialnych za ich formalną weryfikację, a następnie przekazywane również do urzędu skarbowego, który sprawdza zgodność wykazanych danych z informacjami pozostającymi w dyspozycji administracji skarbowej.

Po zakończeniu procedury oświadczenia majątkowe są publikowane w Biuletynach Informacji Publicznej. Dotyczy to zarówno radnych, jak i osób wydających decyzje administracyjne w imieniu samorządu. Dokumenty są dostępne dla mieszkańców, a każde oświadczenie można pobrać w formacie PDF.

Publikowane wersje zawierają jednak ograniczenia wynikające z przepisów o ochronie prywatności. Anonimizowane są przede wszystkim dane dotyczące dokładnych adresów nieruchomości czy inne informacje, które mogłyby naruszać bezpieczeństwo osób składających oświadczenia.

Tu znajdziesz dane:

RACIBÓRZ

POWIAT RACIBORSKI

KRZANOWICE

PIETROWICE WIELKIE

NĘDZA

KRZYŻANOWICE

RUDNIK

KORNOWAC

KUŹNIA RACIBORSKA

Zwolennicy obowiązku ujawniania majątków wskazują, że jest to jeden z fundamentów jawności życia publicznego. Ich zdaniem mieszkańcy powinni mieć możliwość sprawdzenia, czy osoby podejmujące decyzje publiczne nie wykorzystują swojej funkcji do osiągania nieuzasadnionych korzyści.

Krytycy tego rozwiązania zwracają natomiast uwagę, że publiczne ujawnianie szczegółów dotyczących majątku może zniechęcać część osób do angażowania się w działalność samorządową. Szczególnie dotyczy to przedsiębiorców oraz osób posiadających znaczny majątek, które nie zawsze chcą, aby informacje o ich dochodach i oszczędnościach były dostępne publicznie. Część z nich uważa, że wystarczającą kontrolę powinien zapewniać urząd skarbowy.

Jawność finansów publicznychnych osób wpływa także na decyzje potencjalnych kandydatów w wyborach samorządowych. Niektórzy rezygnują ze startu, obawiając się konsekwencji związanych z ujawnieniem dochodów, zwłaszcza jeśli pracują w prywatnych firmach. Zdarza się, że pracodawcy nie patrzą przychylnie na publiczne informacje o zarobkach swoich pracowników.

Najmniejsze obawy w tym zakresie mają zazwyczaj osoby zatrudnione w sektorze publicznym. Ich wynagrodzenia często wynikają z przepisów, tabel płac lub uchwał i są znane w lokalnym środowisku.

Obowiązek składania i publikowania oświadczeń majątkowych pozostaje więc kompromisem między dwoma wartościami: prawem mieszkańców do kontroli osób sprawujących władzę a prawem obywateli do prywatności w zakresie ich sytuacji finansowej.