Tajemnice kamienicy przy ul. Chopina 12. Muzeum odsłania podziemny Racibórz

Zakończono prace modernizacyjne w piwnicach budynku Muzeum w Raciborzu przy ul. Chopina 12. Odnowione podziemia zyskają podwójną funkcję: magazynową oraz wystawienniczą. To właśnie tu ma powstać stała ekspozycja „Podziemny Racibórz”, wprowadzająca zwiedzających w świat archeologii i historii ukrytej pod miejską tkanką.

Kamienica, wzniesiona po 1841 roku, przez dekady skrywała swoje zaplecze techniczne i użytkowe. Remont przeprowadzony przez firmę „Izoserwis. Izolacje Budowlane” na zlecenie Urzędu Miasta Racibórz objął kompleksową ingerencję w strukturę piwnic. Inwestycja została zrealizowana w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków, w systemie „projektuj i buduj”.

Zakres prac był szeroki i obejmował wykonanie izolacji pionowej i poziomej murów fundamentowych, ułożenie nowych, izolowanych posadzek – w tym ceglanej posadzki w części przeznaczonej na ekspozycję – a także wykonanie tynków i montaż drzwi ogniotrwałych, oddzielających strefę wystawienniczą od magazynowej. Zrealizowano nowy system wentylacji, przebudowano instalacje centralnego ogrzewania i elektryczną, usunięto stare, nienormatywne schody i wybudowano nową klatkę schodową. Piwnice zostały pogłębione, a instalacje grzewcze i wentylacyjne poprowadzono pod posadzkami, co pozwoliło zachować czytelność przestrzeni.

Całość robót prowadzono pod ścisłym nadzorem archeologicznym i konserwatorskim. Prace przyniosły nie tylko poprawę parametrów technicznych obiektu, ale także kilka istotnych odkryć oraz ustaleń dotyczących architektury kamienicy i jej przekształceń na przestrzeni lat. To właśnie one staną się jednym z punktów wyjścia dla planowanej ekspozycji.

Wejście do odnowionych piwnic i spotkanie pod hasłem „Tajemnice kamienicy przy ul. Chopina 12” zaplanowano na czwartek, 22 stycznia, o godzinie 18.00. Wydarzenie ma przybliżyć mieszkańcom zakres wykonanych prac oraz kierunek, w jakim muzeum chce rozwijać swoje podziemne przestrzenie.

Równolegle trwają prace koncepcyjne nad scenariuszem wystawy archeologicznej „Podziemny Racibórz”. Jej realizacja uzależniona jest od zakończenia drugiego etapu remontu kamienicy, obejmującego termomodernizację budynku oraz budowę zewnętrznej windy. Kwestia dostępności obiektu ma kluczowe znaczenie w kontekście pozyskiwania środków zewnętrznych. Na pierwszy etap inwestycji miasto pozyskało w lipcu 2023 roku 980 tys. zł w ramach programu Polski Ład.

Jednocześnie w planach muzeum znajduje się kolejny, znacznie większy projekt – multimedialna wystawa poświęcona dziejom Raciborza od pradziejów po XX wiek, która ma zająć piętro budynku przy ul. Chopina 12. Jej koszt szacowany jest na 650 tys. euro. Wystawa ma mieć nowoczesną formę, dostosowaną do potrzeb dzieci i młodzieży, i wypełnić lukę w miejskiej ofercie historycznej.

Podczas sesji budżetowej dyrektor Muzeum w Raciborzu Romuald Turakiewicz zwracał uwagę na trudności związane z finansowaniem całości przedsięwzięcia, w tym wymiany ogrzewania i stolarki okiennej. Podkreślono, że choć projekt uzyskał pozytywną ocenę, nie zabezpieczono dla niego pełnej alokacji środków. W budżecie miasta udało się jednak zaplanować 100 tys. zł na budowę windy, co jest warunkiem niezbędnym przy ubieganiu się o fundusze unijne.

Dyskusja wokół inwestycji wybrzmiała także na forum rady miasta. Radny Dawid Wacławczyk zwrócił uwagę na konieczność skoordynowania prac budowlanych i wystawienniczych, wskazując, że logika inwestycji przemawia za realizacją wszystkich robót infrastrukturalnych przed montażem nowej ekspozycji. Przewodniczący rady Mirosław Lenk zapowiedział, że sytuacja budżetowa miasta będzie na bieżąco analizowana, a istotne projekty – w tym muzealna wystawa – pozostaną w polu uwagi samorządu.

Prace nad nową ekspozycją historyczną mają potrwać do końca 2028 roku, a podpisanie umowy o dofinansowanie planowane jest na styczeń 2026 roku. Jeśli plany zostaną zrealizowane, kamienica przy ul. Chopina 12 stanie się jednym z najważniejszych punktów na mapie kulturalnej Raciborza – miejscem, gdzie historia miasta zaczyna się nie na ścianach, lecz pod stopami zwiedzających.