Historia męki Chrystusa w sztuce ludowej. Spotkanie w raciborskim Muzeum

Tematy sakralne od wieków dominowały w sztuce ludowej, a sceny pasyjne zajmowały w niej szczególne miejsce. Twórcy ludowi podejmowali motywy męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa, wyrażając je w różnych technikach – malarstwie na szkle, olejnych obrazach na płótnie, rzeźbie oraz popularnych w pierwszej połowie XX wieku oleodrukach, które masowo trafiały do wiejskich domów.

Podczas spotkania zaprezentowano m.in. „Modlitwę w Ogrojcu” – oleodruk przedstawiający moment samotnej modlitwy Jezusa przed pojmaniem, a także „Jezusa Nazareńskiego” (Ecce Homo), olej na płótnie ukazujący Chrystusa ubiczowanego i ukoronowanego cierniem. Wśród eksponatów znalazła się również płaskorzeźba przedstawiająca twarz Chrystusa odbitą na chuście św. Weroniki – motyw znany jako Veraikon.

Szczególne zainteresowanie wzbudziła rzeźba „Trzeci upadek pod krzyżem”, inspirowana XVIII-wieczną barokową figurą z kaplicy Trzeciego Upadku w Kalwarii Zebrzydowskiej. Nie zabrakło także rzeźb Jezusa Frasobliwego – przedstawiających Chrystusa zmęczonego i pogrążonego w zadumie przed wykonaniem wyroku. Pokazano również sceny Ukrzyżowania w malarstwie na szkle i płótnie, a także Pietę – wizerunek Maryi trzymającej martwego Jezusa, uwieczniony w XIX-wiecznej rzeźbie oraz malarstwie na szkle.

Spotkanie zwieńczyła prezentacja rzeźby ludowej z pierwszej połowy XX wieku, przedstawiającej Grób Pański. Eksponaty te ukazują charakterystyczne cechy sztuki ludowej – prostą formę, symboliczny przekaz i emocjonalne ujęcie religijnych motywów. Choć uznawana za naiwną, wciąż budzi uznanie za swoją autentyczność i siłę wyrazu, co potwierdziła liczna obecność uczestników wydarzenia.