Wiceminister zdrowia: nie zamykamy szpitali powiatowych, ale trzeba je dostosować

– Ministerstwo Zdrowia nie zamierza zamykać żadnego szpitala powiatowego, natomiast należy dostosować je do rzeczywistych wymogów demograficznych i epidemiologicznych tego kraju – powiedział wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski podczas spotkania, które odbyło się 19 października w Warszawie.

Szczyt Szpitali Powiatowych zorganizowały wspólnie Związek Powiatów Polskich oraz Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych. W Pałacu Kultury i Nauki spotkali się starostowie, prezydenci miast, przedstawiciele samorządów, dyrektorzy i prezesi szpitali oraz reprezentanci instytucji odpowiedzialnych za system ochrony zdrowia. Powiat Raciborski zarządza szpitalem przy ul. Gamowskiej.

Głównym rezultatem spotkania było przyjęcie wspólnego stanowiska zawierającego osiem postulatów skierowanych do władz państwowych. Uczestnicy domagają się zmian w finansowaniu placówek, uregulowania kwestii wynagrodzeń, poprawy wyceny świadczeń oraz ograniczenia obciążeń finansowych spadających na samorządy.

Samorządy nie chcą odpowiadać za kryzys systemu

– Nie przyjmiemy na siebie winy za system, którego reguły ustalają rządzący – podkreślił Andrzej Płonka, prezes Zarządu Związku Powiatów Polskich i starosta bielski.

Jak zaznaczył, samorządy odpowiadają za nadzór nad szpitalami, decyzje właścicielskie i racjonalne gospodarowanie majątkiem. Nie ustalają jednak wysokości składki zdrowotnej, wycen świadczeń, ustawowych podwyżek wynagrodzeń ani limitów kształcenia kadr medycznych. Koszty wynikające z centralnych decyzji obciążają natomiast budżety placówek, a w konsekwencji również powiaty i miasta na prawach powiatu.

Skalę problemu pokazują wyniki analizy ZPP obejmującej 207 szpitali i dane za 2025 rok. Ponad 90 proc. badanych placówek odnotowało stratę na działalności podstawowej.

– Nawet najlepszy starosta i najlepszy dyrektor nie zbilansują szpitala, jeżeli system każe mu leczyć za mniej, niż to leczenie kosztuje – mówił prezes ZPP.

O pogarszającej się sytuacji finansowej szpitali i niewystarczającym dialogu z decydentami mówił również Waldemar Malinowski, prezes Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych. Zaapelował o jasne stanowisko władz oraz konkretne deklaracje dotyczące niezbędnych zmian.

Nieobecność minister zdrowia wywołała rozczarowanie

Na Szczycie zabrakło minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Jej nieobecność spotkała się z negatywnym odbiorem uczestników, którzy oczekiwali osobistego udziału szefowej resortu w dyskusji o kryzysie szpitali powiatowych. Przed spotkaniem Ministerstwu Zdrowia przekazano pytania, na które samorządowcy i zarządzający placówkami chcieli uzyskać bezpośrednie odpowiedzi.

Ministerstwo reprezentował wiceminister Tomasz Maciejewski oraz przedstawiciele poszczególnych departamentów. W spotkaniu uczestniczyli także reprezentanci Narodowego Funduszu Zdrowia, w tym zastępca prezesa NFZ Jakub Szulc, oraz prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Daniel Rutkowski.

Osiem postulatów dla rządu i NFZ

W przyjętym stanowisku uczestnicy Szczytu wskazali na problemy z płynnością finansową szpitali, zajmowanie rachunków bankowych przez komorników, odmowy udzielania kredytów przez banki, zbyt niskie wyceny niektórych procedur oraz odległe terminy płatności za wykonane świadczenia.

Samorządowcy i przedstawiciele szpitali sformułowali osiem głównych postulatów:

Finansowanie ustawowych podwyżek wynagrodzeń – w przypadku utrzymania obowiązujących przepisów rzeczywiste koszty podwyżek powinny być pokrywane z budżetu państwa.

Waloryzacja kontraktów z uwzględnieniem pozostałych kosztów wynagrodzeń – finansowanie ma obejmować również wzrost płac pracowników nieobjętych ustawą płacową oraz osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych.

Uwzględnienie wzrostu kosztów pozapłacowych – wartość kontraktów powinna być aktualizowana z uwzględnieniem rosnących kosztów funkcjonowania placówek.

Rzetelna wycena świadczeń medycznych – stawki powinny odpowiadać rzeczywistym kosztom leczenia, a finansowanie uwzględniać również gotowość szpitali do przyjmowania pacjentów.

Comiesięczne płatności za wykonane świadczenia – regularne rozliczenia mają zapewnić placówkom środki na wynagrodzenia, leki, diagnostykę i bieżącą działalność.

Restrukturyzacja zadłużenia i ograniczenie obciążeń samorządów – postulowane są rozwiązania wspierające konsolidację placówek oraz ograniczające odpowiedzialność finansową samorządów w przypadku planowanej likwidacji podmiotu leczniczego.

Jasne wskazanie odpowiedzialności za likwidację oddziałów i szpitali – decyzje dotyczące kształtu sieci szpitalnej powinny być jednoznacznie określane przez odpowiedzialne za nią organy państwowe.

Możliwość kontroli sądowoadministracyjnej zarządzeń prezesa NFZ – uczestnicy domagają się wprowadzenia przepisów umożliwiających kontrolowanie tych zarządzeń przez sądy administracyjne.

Zdaniem przedstawicieli samorządów skutki kryzysu szpitali wykraczają poza samą ochronę zdrowia. Środki przeznaczane przez powiaty na pokrywanie niedoborów finansowych placówek ograniczają możliwości realizacji innych zadań publicznych, między innymi w oświacie, pomocy społecznej, pieczy zastępczej i transporcie publicznym.

Dostosowanie szpitali tak, ale z zapewnieniem opieki

Związek Powiatów Polskich zadeklarował gotowość do rozmów o konsolidacji, współpracy między placówkami oraz zmianie profili ich działalności. Jednym z rozważanych kierunków jest rozwijanie szpitali powiatowych jako lokalnych centrów zdrowia, łączących leczenie szpitalne z diagnostyką, opieką ambulatoryjną, rehabilitacją i opieką długoterminową.

Warunkiem takich zmian mają być rzetelne dane o potrzebach zdrowotnych mieszkańców, udział samorządów w podejmowaniu decyzji oraz zapewnienie pieniędzy na przeprowadzenie reform. Istotne jest również zagwarantowanie pacjentom dostępu do świadczeń w odpowiednim miejscu i czasie.

Uczestnicy Szczytu zwrócili ponadto uwagę na znaczenie szpitali powiatowych dla bezpieczeństwa państwa. Placówki te odgrywają istotną rolę nie tylko w codziennym leczeniu, lecz także podczas epidemii, katastrof, zdarzeń masowych i zagrożeń militarnych. Utrzymanie gotowości do działania w sytuacjach kryzysowych wymaga jednak określenia dodatkowych zadań i zapewnienia odpowiedniego finansowania.

Przyjęte stanowisko jest apelem do rządu, parlamentu, Ministerstwa Zdrowia i NFZ o wskazanie konkretnych rozwiązań, źródeł finansowania oraz terminów ich wdrożenia. Samorządowcy podkreślają, że dostosowanie sieci szpitali do zmieniających się potrzeb zdrowotnych nie może oznaczać przerzucania kosztów reformy na powiaty i miasta.

Najważniejszym pytaniem pozostaje więc nie tylko to, jak zmieni się sieć szpitali powiatowych, ale również kto sfinansuje te zmiany i weźmie odpowiedzialność za ich konsekwencje dla pacjentów.

Czytaj więcej:

Rządzący muszą wziąć odpowiedzialność za finansowanie szpitali powiatowych

Wicemin. zdrowia: nie będziemy zamykać szpitali powiatowych; będą zmiany