12 maja 1945 r. radziecki komendant wojenny otrzymał rozkaz przekazania Raciborza Polsce

Przypomnijmy, że wojska radzieckie zajęły Racibórz 31 marca 1945. Polska grupa operacyjna, licząca około 100 osób, w tym funkcjonariusze milicji i służby bezpieczeństwa, znalazła się w Raciborzu między 12 a 15 kwietnia. Z kolei grupa operacyjna Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów i Ministerstwa Przemysłu przybyła do Raciborza 9 maja. Dzień później przyjechała 80-osobowa grupa osób z zadaniem stworzenia administracji cywilnej. W tym samym dniu na skraju miasta znalazła się grupa umundurowanych Czechów z zamiarem zorganizowania czechosłowackiej administracji. Dopiero 12 maja komendantura sowiecka otrzymała rozkaz przekazania miasta Polakom. Czesi zostali przez Rosjan zmuszeni do opuszczenia miasta. Należy także zauważyć, że pod koniec maja czechosłowackie jednostki ponownie zamierzały zająć Racibórz, w czym przeszkodziła im milicja. Oficjalne objęcie Raciborza przez polskie władze cywilne nastąpiło 9 maja 1945 roku. Według danych Urzędu Miasta, pierwszy burmistrz Edward Stępień miał działać już w marcu i kwietniu 1945 roku. Rzekomo 9 maja 1945 roku burmistrzem został Paweł Lelonek, który piastował swój urząd do 11 listopada 1948 roku. Lelonek, powołując się na tradycję zawiadywania niemieckim Raciborzem przez nadburmistrza, doprowadził do nadania mu polskiego odpowiednika w postaci tytułu prezydenta. 

Paweł Newerla, Dzieje Raciborza i jego dzielnic