Słyszysz, ale niekoniecznie słuchasz

W 2006 roku Zespół Szkół Specjalnych w Raciborzu otrzymał sprzęt wartości 240 tys. zł w celu wykorzystania go do prowadzenia zajęć terapeutycznych metodą Tomatisa. Terapia metodą Tomatisa polega na słuchaniu dźwięków z wykorzystaniem urządzenia zwanego "elektronicznym uchem", które wytwarza dźwięki o określonej, zróżnicowanej częstotliwości. Ćwiczenia pobudzają centralny system nerwowy, szczególnie zaś korę mózgową.

O terapii metodą Tomatisa rozmawialiśmy z Bartoszem Białasem, nauczycielem i terapeutą pracującym w ZSS w Raciborzu, który od sześciu lat prowadzi zajęcia terapeutyczne stosując z powodzeniem tę metodę.

Nasz Racibórz (NR): Na czym polega terapia metodą Tomatisa?

Bartosz Białas (BB): Alfred Tomatis sformułował trzy zasady, które mówią o tym, że: 1. w głosie nie pojawią się te częstotliwości, których nie słyszy ucho, 2. jeśli stworzymy narządowi słuchu możliwość usłyszenia brakujących częstotliwości, to w głosie pojawią się one automatycznie, 3. trening słuchowy pozwala na trwałą modyfikację głosu. Metoda Tomatisa jest metodą treningu słuchowego, przy pomocy którego eliminujemy zaburzenia uwagi i lateralizacji słuchowej. "Elektroniczne ucho" daje możliwość wielorakiego przetwarzania dźwięku, stosownie do potrzeb danej osoby w oparciu o diagnozę.

NR: Komu może pomóc taka terapia?

BB: Metoda ta wykorzystywana jest w pracy z dziećmi m.in. z zaburzeniami mowy i głosu, a także z zespołem ADHD. Słuchanie muzyki pozwala zmniejszyć bądź ograniczyć nadpobudliwość, brak koncentracji, agresywność, kłopoty z ortografią, problemy z komunikowaniem się, jąkanie.

NR: Jakie badania diagnostyczne przeprowadza się w celu zakwalifikowania dziecka do terapii?

BB: Badania diagnostyczne obejmują wywiad, test uwagi słuchowej, test lateralizacji słuchowej oraz inne w zależności od potrzeb.

NR: Jak działa "elektroniczne ucho"?

BB: Trening słuchowy w tej terapii polega na systematycznym odsłuchiwaniu zaplanowanego programu muzycznego. Główny materiał dźwiękowy stanowią utwory Mozarta i chorały gregoriańskie. "Elektroniczne ucho" jest połączone ze wzmacniaczem i odtwarzaczem CD. Podłącza się do niego słuchawki, które są nietypowe, bo posiadają dodatkowy głośnik u góry, dzięki czemu dźwięk można podawać jednocześnie drogą powietrzną i kostną. Działanie "elektronicznego ucha" w skrócie polega na tym, że umożliwia ono ćwiczenie narządu słuchu, służy do mikrogimnastyki mięśni ucha środkowego, dzięki czemu narząd słuchu może otworzyć się na nowe częstotliwości.

NR: Jak wygląda tworzenie grup dzieci, które uczestniczą w terapii?

BB: W terapii mogą równocześnie uczestniczyć dzieci z objawami całkowicie różnych zaburzeń czy deficytów. Można zastosować wobec nich ten sam program, pod warunkiem, że wyniki badań diagnostycznych wykażą podobieństwo w charakterze ich uwagi słuchowej. Grupy zazwyczaj są czteroosobowe.

NR: Jak wygląda przebieg terapii?

BB: Terapia tą metodą jest długotrwała. W najlepszym wypadku trwa rok. Każda sesja treningu trwa 2 tygodnie, wtedy codziennie dziecko korzysta z "elektronicznego ucha" przez pełne 2 godziny. Po każdej sesji jest miesiąc przerwy, pod koniec terapii przerwa trwa od 3 do 6 miesięcy.Przerwy w terapii są potrzebne na stablilizację.

NR: Czy dziecko może coś robić w trakcie słuchania muzyki?

BB: Dzieci mogą rysować, malować, lepić, układać klocki, ale nie mogą pisać, liczyć bądź czytać. Aktywną fazą terapii jest dopiero końcowy etap i wtedy dziecko powtarza głoski, sylaby, czyta bądź odpowiada na pytania, przy czym w końcowej fazie i dziecko i terapeuta porozumiewają się za pomocą mikrofonu.

NR: Czy terapia ta przynosi efekty?

BB: Terapia metodą Tomatisa jest terapią wspomagającą. Efektów nie można spodziewać się po pierwszej sesji czy po trzech miesiącach. Otwiera ona nowe możliwości. U wszystkich dzieci zauważalna jest jednak wyraźna poprawa. Dzięki stosowaniu metody Tomatisa dzieci lepiej orientują się w przestrzeni, mają większy zasób słownictwa, lepiej odbierają informacje, mają też lepszy kontakt ze światem zewnętrznym.

Sześć lat temu dzięki pomocy Unii Europejskiej Ministerstwo Edukacji sfinansowało 200 zestawów specjalistycznego sprzętu do prowadzenia terapii metodą Tomatisa. Jeden z nich otrzymał Zespół Szkół Specjalnych w Raciborzu. - Pozytywne efekty tej terapii są bardzo widoczne. Jesteśmy jedyną placówką w powiecie, która posiada taki sprzęt. Zajęcia tego typu prowadzą u nas trzy osoby: Witold Cyroń, Bartosz Białas i Joanna Falkiewicz - wyjaśniła dyrektor ZSS Ewa Konopnicka.

Na temat terapii metodą Tomatisa z mgr. Bartoszem Białasem rozmawiała Sylwia Prusowska