Przyczyny i metody leczenia niepłodności

Jak leczy się niepłodność?

Zgodnie z definicją WHO, o niepłodności mówimy wtedy, kiedy po 12 miesiącach regularnego współżycia z partnerem, kobieta nie zachodzi w ciążę. Warto odróżnić niepłodność – która jest stanem odwracalnym i podlegającym leczeniu – od bezpłodności, która oznacza trwałą niezdolność do posiadania dziecka.

Leczenie niepłodności zaczyna się od dostosowanej do indywidualnego przypadku każdej pary diagnostyki. Na tym etapie przeprowadza się dokładny wywiad lekarski oraz konieczne badania:

• wywiad oraz badanie ginekologiczne,
• badania obrazowe (np. USG narządów rodnych),
• badania krwi (w kierunku stężenia wybranych hormonów),
• badania endoskopowe (np. histeroskopia - wykrywająca polipy i zrosty w jamie macicy),
• pozostałe badania (np. analiza parametrów nasienia, PCTest - analiza śluzu szyjkowego).

Przyczyny niepłodności u kobiet

Kobiecą niepłodność powodują często nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu dokrewnego – ponieważ to właśnie hormony sterują procesem owulacji. Ich nieprawidłowe stężenie we krwi może być wynikiem chorób niektórych gruczołów: tarczycy, przysadki mózgowej, ale także jajników. Powszechnym zaburzeniem endokrynologicznym, które wpływa na niepłodność jest zespół policystycznych jajników, czyli PCOS. Szacuje się, że z problemem tym boryka się co dziesiąta kobieta w wieku reprodukcyjnym. Niepłodność może powodować także endometrioza polegająca na nieprawidłowym rozroście błony śluzowej macicy.

Rzadsze przyczyny niepłodności po stronie kobiety to również wady anatomiczne i choroby narządów rozrodczych, przede wszystkim macicy (np. macica dwurożna, przegrodzona lub podwójna) i jajników (ich niedrożność spowodowana na przykład mięśniakami lub polipami).

Przyczyny niepłodności po stronie mężczyzny

Za męską niepłodność odpowiadają najczęściej nieprawidłowe parametry nasienia. Może być to niedostateczna liczba plemników, ich nieprawidłowa budowa lub ruchliwość. Zdarza się także, że za problemy z poczęciem odpowiadają powikłania po przebytych chorobach (np. typowej dla wieku dziecięcego świnki) oraz uszkodzenia jąder (np. w wyniku urazu, przebycia nowotworu i jego leczenia).

Niepłodność mogą powodować również zaawansowane żylaki powrózka nasiennego (które podwyższają temperaturę w jądrach) lub infekcje układu moczowo-płciowego (mogące upośledzać drożność dróg wyprowadzających nasienie). Za męską niepłodność mogą odpowiadać również czynniki psychogenne i nieodpowiedni styl życia, a także – stosunkowo rzadko – nieprawidłowa gospodarka hormonalna np. hipogonadyzm.

Leczenie niepłodności u kobiet

Wybrana droga leczenia niepłodności zależy przede wszystkim od poznanych na etapie diagnostyki przyczyn. Infekcje i zaburzenia hormonalne wymagają zazwyczaj leczenia farmakologicznego. Właściwie dobrany zestaw hormonów pozwala stymulować owulację i regulować cały cykl menstruacyjny.

Istotne wady anatomiczne mogą wymagać zabiegu, takiego jak histeroskopia czy laparoskopia ginekologiczna. Stosuje się je również w celu usunięcia polipów lub ognisk endometriozy.

Leczenie niepłodności u mężczyzn

Podobnie jak w przypadku kobiet, nieprawidłowe stężenie hormonów oraz infekcje można leczyć środkami farmakologicznymi. Niektóre schorzenia (np. zaawansowane żylaki powrózka nasiennego) leczy się chirurgicznie. Problemy seksuologiczne wymagają często podjęcia terapii, zmiany stylu życia i ograniczenia szkodliwych nawyków. Lekarz może zalecić ograniczenie stresu, używek, czy przyzwyczajeń dietetycznych.

W przypadku lekko obniżonych parametrów nasienia rozwiązaniem może być inseminacja – polega na wprowadzeniu nasienia do dróg rodnych kobiety przy pomocy cienkiego cewnika. Zabieg trwa kilkanaście minut i jest bezbolesny.

Leczenie niepłodności metodą in vitro (zapłodnienie pozaustrojowe)

Wiele par, które borykają się z problemem niepłodności, decyduje się na skorzystanie z procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Zabieg ten polega na połączeniu komórki jajowej i plemnika w warunkach laboratoryjnych (komórki rozrodcze są wcześniej pobierane od obojga partnerów). Uzyskany w ten sposób zarodek wprowadza się do dróg rodnych kobiety po kilku dniach od połączenia gamet.