Chrońmy zabytki na cmentarzach. Radny pyta, prezydent odpowiada

Październikowa interpelacja radnego Piotra Klimy

Pragnę przedstawić interpelację, której wątek związany jest z Dniem Wszystkich Świętych. Chodzi mi o grobowce z dalekiej przeszłości, będące niejako skarbami dziedzictwa Raciborza. Są takowe na naszych cmentarzach, a najwięcej na Jeruzalem. Np. pomnik kobiety upamiętniający poległych na wojnie, Pieta na cmentarzu przy ul. Głubczyckiej również przypominająca poległych żołnierzy. Czy Miasto ma w ogóle świadomość, czym dysponuje na swoim terenie? Czy Wydział Komunalny UM prowadzi jakieś działania dotyczące porządkowania i dbałości o takie zabytki. Tu kryje się potencjał dla zwiedzających wyjątkowe miejsca. Jaki jest stan wiedzy na ten temat prezydenta i jego współpracowników? W kontekście zbliżających się świąt związanych z wizytami na grobach, to temat szczególnie aktualny, a dzisiejsza sesja jest właściwym miejscem, by takie zainteresowanie wybrzmiało. Chciałbym też z tego miejsca zaapelować do Koleżanek i Kolegów Radnych, abyśmy odwiedzili groby naszych zmarłych samorządowców. Uważam, że warto byłoby sporządzić plany lokalizacyjne wszystkich grobów, które można by zamieścić na stronie cmentarzy, parafii czy Urzędu Miasta. W wielu miastach istnieją takie wraz ze zdjęciami nagrobków. Bardzo to ułatwia odszukanie dla osób, które chciałyby przyjechać do Raciborza i odwiedzić interesujące ich nekropolie. Warto by też podjąć działania, aby na grobach, o które już nikt nie dba zapalić znicz. Sądzę, że w tygodniu po Dniu Wszystkich Świętych, gdy groby są pięknie zadbane, można by przygotować zwiedzanie cmentarzy wraz z przewodnikiem, np. codziennie o godz. 16.00 kolejne cmentarze. Ciekawa jest ich historia. Można by opowiedzieć o wielu pochowanych ludziach. Zapewne mało ludzi wie, że na Jeruzalem jest ok. 20 tys. grobów, a pochowanych ponad 50 tysięcy ludzi.

Odpowiedź prezydenta

Odpowiadając na interpelację z dnia 27 października 2021 r. radnego Piotra Klimy, informuję co następuje. Cmentarze zlokalizowane na terenie Raciborza stanowią własność poszczególnych parafii, z wyłączeniem cmentarza wojennego oraz terenu po zlikwidowanym przed laty cmentarzu żydowskim. Wydział Komunalny w zakresie swoich działań realizuje m. in. zadanie związane z prowadzeniem niezbędnej ewidencji miejsc pamięci zlokalizowanych na terenie Raciborza, które wpisane są do ewidencji miejsc pamięci województwa śląskiego oraz powierza corocznie do bieżącego utrzymania (mycia, oczyszczania, odnawiania liternictwa, flagowania na czas uroczystości itp. drobnych usług) obiekty 9 pomników oraz 7 tablic pamiątkowych nie posiadających opiekunów społecznych.

Utrzymanie mogiły ofiar terroru hitlerowskiego na cmentarzu Jeruzalem oraz cmentarza wojennego żołnierzy Armii Czerwonej przy ul. Reymonta realizowane jest ze środków przekazywanych corocznie dotacją celową przez Wojewodę Śląskiego w ramach zawartego z Miastem Racibórz porozumienia oraz corocznie zawieranych umów.

Cmentarze przy ul. Głubczyckiej, ul. Fojcika, ul. Kozielskiej, ul. Morawskiej, ul. Rudzkiej i ul. Starowiejskiej są ujęte w gminnej ewidencji zabytków Miasta Racibórz oraz są chronione zapisami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego właśnie ze względu na zlokalizowane na ich terenie mogiły o wartości historycznej jak i artystycznej. Jako takie są więc objęte pośrednią ochroną konserwatorską. Opiekę jednak, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, pełni właściciel tych obiektów, a więc w większości parafie i związki wyznaniowe przy wsparciu Miasta Racibórz, co zostało wyżej wyjaśnione. Miejski Konserwator Zabytków w Raciborzu jest także w stałym kontakcie z parafiami i dokonuje bieżących przeglądów stanu zachowania wartościowych grobów. Dodatkowo miasto doraźnie, w razie potrzeby wspiera stowarzyszenia organizujące akcje sprzątania cmentarzy (jak piękną akcję uporządkowania Cmentarza Ewangelickiego przy ul. Starowiejskiej zorganizowaną przez Stowarzyszenie Odra1945 w 2017 r., podczas której stowarzyszenie odsłoniło m. in. grób Roberta Ellendta, burmistrza Raciborza w latach 1926-1927).

Jednocześnie pragnę poinformować, że nasze placówki oświatowe co roku w czasie poprzedzającym uroczystość Wszystkich Świętych prowadzą działania i akcje uświadamiające i upamiętniające ważne mogiły i pochowanych w nich ludzi. Klasy oraz grupy przedszkolne wychodzą na cmentarze i zapalają znicze na grobach poległych żołnierzy, zasłużonych ludzi oraz na grobach opuszczonych.

Miasto Racibórz bezpośrednio nie planuje organizacji zwiedzania cmentarzy, jesteśmy jednak otwarci na ewentualna pomoc przy tego typu akcjach organizowanych przez stowarzyszenia, grupy społeczne lub opiekunów społecznych.