Czym jest wyrok łączny?

Właściwość Sądu

Do wydania wyroku łącznego właściwy jest sąd, który wydał ostatni wyrok skazujący w pierwszej instancji. Postępowanie w sprawie o wydanie wyroku łącznego może być wszczęte z urzędu lub na wniosek skazanego albo prokuratora. Wyrok łączny wydawany jest po przeprowadzeniu rozprawy, na której stawiennictwo skazanego nie jest obowiązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej.

Jakie okoliczności sąd bierze pod uwagę orzekając karę łączną?

Orzekając karę łączną, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd uwzględnia również szereg innych okoliczności m.in. motywację oraz sposób zachowania się sprawcy, jego staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie. Istotne znaczenie ma również przebieg procesu resocjalizacji i zachowanie się oskarżonego w zakładzie karnym, którego ocena dokonywana jest na podstawie opinii o zachowaniu skazanego sporządzonej przez zakład karny.

System łączenia kar

Doktryna prawa karnego przyjmuje trzy podstawowe systemy łączenia kar, tj.:

• system kumulacji – polega na zsumowaniu wszystkich poszczególnych kar jednostkowych,
• system absorpcji – polega na wchłonięciu łagodniejszych kar przez karę najsurowszą, tj. orzeczona zostaje kara w wysokości najsurowszej kary podlegającej łączeniu,
• system asperacji – za podstawę przyjmuje się karę najsurowszą, a następnie zaostrza się ją z uwzględnieniem pozostałych kar,

Zaznaczyć należy, że zasada pełnej absorpcji została zniesiona nowelizacją kodeksu karnego z dnia 24 czerwca 2020 r., z uwagi na zmianę art. 86 § 1 k.k., zgodnie z którym sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z wymierzonych kar do ich sumy.

W jakim wymiarze orzekana jest kara łączna?

Sąd orzeka karę łączną, biorąc pod uwagę kary wymierzone za każde z przestępstw z osobna. Sąd zasadniczo wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat pozbawienia wolności.

Jeżeli jednak najwyższą z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa jest kara 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat pozbawienia wolności, dolną granicę kary łącznej przyjmuje się w tej wysokości. Karę pozbawienia wolności wymierza się w miesiącach i latach.

W przypadku, gdy suma orzeczonych kar pozbawienia wolności wynosi 25 lat albo więcej, a chociażby jedna z podlegających łączeniu kar wynosi nie mniej niż 10 lat, sąd może orzec karę łączną 25 lat pozbawienia wolności.

Kara łączna 25 lat lub dożywotniego pozbawienia wolności

Jeżeli najsurowszą karą orzeczoną za jedno ze zbiegających się przestępstw jest kara 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności, orzeka się tę karę jako karę łączną. W wypadku zbiegu dwóch lub więcej kar 25 lat pozbawienia wolności, sąd może orzec jako karę łączną karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Łączenie kary pozbawienia wolności z ograniczeniem wolności

W przypadku skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności, sąd wymierza karę łączną pozbawienia wolności, przyjmując, że miesiąc ograniczenia wolności równa się 15 dniom pozbawienia wolności.

Jeżeli za zbiegające się przestępstwa wymierzono kary pozbawienia wolności oraz ograniczenia wolności i kara łączna pozbawienia wolności nie przekroczyłaby 6 miesięcy, a kara łączna ograniczenia wolności 2 lat, sąd może orzec te kary łączne jednocześnie, jeżeli cele kary zostaną w ten sposób spełnione.

Łączenie kar grzywny

Wymierzając karę łączną grzywny, sąd określa na nowo wysokość stawki dziennej. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych. Wysokość stawki dziennej nie może również przekraczać najwyższej, ustalonej poprzednio.

Jeżeli chociażby jedna z podlegających łączeniu grzywien została orzeczona na podstawie przepisu przewidującego wyższą górną granicę ustawowego zagrożenia tą karą niż określona w art. 33 § 1 k.k., sąd wymierza karę łączną grzywny w granicach od najwyższej z kar tego rodzaju wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 4500 stawek dziennych grzywny lub najwyższej z kar grzywny, jeżeli przekracza ona 4500 stawek dziennych.

Jeżeli chociażby jedna z podlegających łączeniu grzywien jest wymierzona kwotowo, karę łączną grzywny wymierza się w ten sam sposób.

Łączenie kar warunkowo zawieszonych

Zgodnie z art. 89 k.k. w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym i bez warunkowego zawieszenia, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej w wymiarze nieprzekraczającym 1 roku. Powyższe może nastąpić pod warunkiem, że sprawca w czasie popełnienia każdego z tych przestępstw nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające do osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.

W razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, sąd może orzec karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. W przypadku orzekania kary bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, przyjmuje się, że miesiąc kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania równa się 15 dniom kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Nowelizacje instytucji kary łącznej z lat 2015, 2016 i 2020

W latach 2015, 2016 i 2020 miały miejsce istotne nowelizacje kodeksu karnego, w tym przepisów dotyczących kary łącznej. Zgodnie z art. 4 § 1 k.k, jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Wobec powyższego, należy dokonać każdorazowej oceny przepisów pod kątem ich względności dla skazanego.

Pomoc prawnika

Należy pamiętać, że nie wszystkie kary podlegają łączeniu. Trzeba również mieć na uwadze okoliczności, którymi będzie kierować się sąd, orzekając karę łączną. Konieczna jest również analiza przepisów, które podlegały zmianom w wyniku nowelizacji. W przedmiotowych postępowaniach, zdecydowanie warto zasięgnąć pomocy prawnika, który wskaże najkorzystniejszą możliwość połączenia kar oraz przedstawi okoliczności, które będą mieć istotne znaczenie dla oceny przez sąd spełnienia przez karę swych celów.

Materiał Partnera
Adwokat Wodzisław Śląski