Ciekawe odkrycie na krzanowickim rynku

Krzanowice już od 1265 roku posiadają prawa miejskie nadane im przez króla Czech Otokara II. Zachowana śródmiejska zabudowa z centralnie położonym rynkiem, Kolumną Najświętszej Marii Panny, Kaplicą Świętego Jana Nepomucena z XVIII wieku i nie opodal, otoczonym częściowo odrestaurowanym ceglanym murem kościołem parafialnym p.w. św. Wacława wybudowanym w latach 1914-1915 według projektu Jozefa Seyfrieda, świadczy o bogatej historii miasta i jego mieszkańców.

Na terenie Rynku (dawniejsza nazwa Plac Wolności) w Krzanowicach istniały dwie publiczne studnie z wodą pitną. Z przekazu najstarszych mieszkańców Krzanowic wynikało, że pierwsza studnia została wybudowana przy miejscowym przystanku PKS, obok kolumny Najświętszej Marii Panny. Ta przekazywana informacja z pokolenia na pokolenie nie potwierdziła się, ponieważ najstarszą odkrytą studnią nadal pozostaje ta mieszcząca się przy ul. Zawadzkiego.

Na początku lat 60-tych XX wieku stała jeszcze w tym miejscu pompa abisynka, którą zdemontowano, a studnię zabezpieczono. Z publicznych studni korzystali okoliczni mieszkańcy oraz osoby przybywające do Krzanowic. Wodą, która jest źródłem życia, pojono zarówno krowy, konie oraz inne zwierzęta domowe. Obecny rynek był targowiskiem, czyli miejscem postoju dla licznych konnych zaprzęgów. Na początku, wodę wydobywało się przy użyciu tradycyjnego kołowrotu lub żurawia, później zamontowano wewnątrz rurę i przerobiono studnię na abisynkę.

Studnia w Krzanowicach na Rynku, została wybudowana w XIX wieku i została otwarta w dniu 17 czerwca 2020 roku w obecności pani archeolog w związku z prowadzonymi pracami przy modernizacji krzanowickiego Rynku. Studnia była przykryta betonowa płytą o grubości 12cm i średnicy 170cm. Jedna część płyty był przykryta warstwą asfaltu a druga murkiem i ziemią. O fakcie, że w tym miejscu znajduje się studnia świadczyła w okresie zimy mokra plama topniejącego śniegu.

Kamienna studnia jest kopana i wyłożona murem z kamienia (łupek bazaltowy), o średnicy 150 cm. Studnia mierzy 13 metrów głębokości, do lustra wody jest 10 metrów. Lustro wody utrzymujące się na poziomie 3 metrów, co może świadczyć o bardzo dobrym źródle zasilającym. Studnia wygląda tak, jakby jeszcze wczoraj czerpano z niej wodę.

Około 40 cm od powierzchni gruntu znajduje się w studni pamiątkowy kamień z wykutą datą 1843 roku, natomiast z boku widnieje wykuty krzyż maltański, znany też, jako krzyż cnót rycerskich, który używany był przez zakon szpitalników. Krzyż maltański jest wykorzystany w herbach wielu miast w Polsce. Ramiona krzyża oznaczają cztery cnoty: wierność, honor, przezorność i wstrzemięźliwość.

Data jest wykuta w kamieniu o wymiarach 37cm x 22cm, który kształtem przypomina trapez i świadczy o wybudowaniu w tym miejscu publicznej studni z wodą pitną dla mieszkańców Krzanowic. Około 364 cm od powierzchni gruntu znajduje się metalowa rurka, która może świadczyć o przymocowaniu do niej rury tłocznej z pompy abisynki oraz druga rurka w innym miejscu na głębokości 473cm o nieznanym przeznaczeniu. Około 8 metrów od powierzchni, w głębi studni od strony Banku Spółdzielczego w Krzanowicach widać coś, co kształtem przypomina półkę wykonaną z kamienia. Ponad górną warstwę z kamienia nie dobudowano nic więcej, co świadczyć może, że poziom gruntu jest niezmieniony od czasu wybudowania studni.

Z czasem ręczne studnie w Krzanowicach zastępowano mechanicznymi, z pompami napędzanymi silnikami na prąd. Woda czerpana przy użyciu ukrytych pod ziemią mechanizmów była dostarczana do domów mieszkalnych, zakładów rzemieślniczych itp. W związku z trwającymi pracami przy modernizacji krzanowickiego Rynku studnia została zabezpieczona nowa betonową płytą.