Filmowa pierwsza żona towarzysza Romana Maliniaka pochodziła z Raciborza. Żegnamy śp. Romana Kłosowskiego

Był to pełnometrażowy film kinowy z 1976 roku, zrealizowany w trakcie produkcji serialu "40-latek". Grany przez Kłosowskiego geodeta Roman Maliniak, dwulicowy i przemądrzały karierowicz depczący po piętach tytułowego bohatera, w kilku scenach nieoczekiwanie nawiązał do Raciborza. Gdyby policzyć wszystkie kroki, przebyte przez Maliniaka na budowie dworca centralnego, albo gdyby cały beton z budowy przerobić na autostradę, to starczyłoby z Warszawy do Raciborza. Później dowiadujemy się, że w Raciborzu mieszka pierwsza żona Maliniaka z dziećmi, co doprowadza do szału aktualną żonę geodety. Wreszcie, w ostatniej scenie, na oddanym do użytku dworcu Warszawa Centralna, głos z megafonu informuje o odjeździe ekspresu do Wiednia przez Koluszki i Racibórz. Dlaczego akurat nasze miasto zostało wzięte pod uwagę w dialogach Jerzego Gruzy i Krzysztofa Teodora Toeplitza? Być może z punktu widzenia warszawki trudno było o bardziej odległe miejsce na mapie (choć Bogatynia, Szczecin czy Ustrzyki Dolne są dużo dalej), a może ówczesny Gierkowski ciąg na Śląsk wymusił taką sugestię.

30 października 1972 roku, czyli jeszcze przed zagraniem Maliniaka, 43-letni wówczas Roman Kłosowski odwiedził KMPiK przy raciborskim Rynku. Aktor był już wówczas znany z wielu, być może niewielkich, ale zapadających w pamięci ról, m.in. w "Czterech pancernych", "Rzeczpospolitej babskiej" i przede wszystkim groteskowej "Hydrozagadce" Andrzeja Kondratiuka (1970), gdzie z wdziękiem zagrał maharadżę Kawuru, który z turbanem na głowie knuje spisek wysuszenia warszawskich kranów. Choć Roman Kłosowski narzekał, że rola Maliniaka ciągnęła się za nim do końca życia, a ludzie na ulicy wołali go nazwiskiem postaci z serialu Jerzego Gruzy, to jednak sam przyznawał, że dzięki talentowi komediowemu i warunkom zewnętrznym zawdzięcza popularność.

Dla widzów, którzy z różnych względów nie poznali innego, teatralno-dramatycznego dorobku aktora, przykładem niech będzie jego porażający monolog w filmie "Big Bang" Andrzeja Kondratiuka (1986). Nad zabitą dechami mazurską wieś nadlatuje UFO. Mieszkańcy przygotowują się do podjęcia nieoczekiwanych gości. Odświętne stroje, zastawiony stół, skrzynka wódki i nocne Polaków rozmowy, schodzące w stronę druzgocącej refleksji nad mizerną kondycją moralną ludzkości. Alkohol się leje, głowy buzują, ubierane w proste słowa myśli wznoszą się ku niebu, a kosmici w końcu odlatują, zabierając na pokład pastucha (Roman Kłosowski), jedynego wieśniaka zdolnego do czegokolwiek, poza bardzo polską czczą gadaniną, z której nic nie wynika. Niedoceniony, skromny, mądry i bardzo zabawny film z Romanem Kłosowskim, jakże odmiennym od wizerunku Maliniaka.

Adrian Szczypiński, fot. Jerzy Rezny