Ciągnęło ich w rodzinne strony

Diamentowe gody państwa Pawliczków uroczyście obchodzono 7 lutego. W krzanowickim kościele św. Wacława odbyła się uroczysta msza święta, a potem rodzinne spotkanie. Dokładnie 60 lat temu, 6 lutego, jubilaci zawarli ślub cywilny, a dzień później kościelny. Krótko przed tym pan Józef miał jeszcze na imię Erich, a nazwisko Pawlitzek. Władze polskie uzależniły zgodę na ślubny kobierzec od spolszczenia danych w metryce. – Nie było z tym problemów, bo Józef to moje drugie imię – śmieje się 90-letni jubilat. Jego żona ma 88 lat. Oboje są w świetnej kondycji. – Trzeba dużo pracować i nie objadać się. To bardzo ważne – zdradza receptę na długie zdrowie pani Jadwiga. Ufają z mężem, że dożyją żelaznych godów.

Oboje znali się od dziecka. Kiedy pani Jadwiga skończyła 15 rok życia, wyjechała do Wrocławia na utrzymanie bezdzietnych krewnych. W stolicy Dolnego Śląska skończyła szkołę średnią, a potem pielęgniarską – specjalizacja pediatria. Następnie trafiła do Berlina i tam doczekała końca wojny. Z powrotem do Krzanowic wstrzymywała się do lipca 1948 r. – Brat był w niemieckim wojsku i dostał się do niewoli. Pisał żeby zaopiekować się rodzicami – wspomina. Od pewnego czasu korespondowała z p. Józefem. Spotkali się w Berlinie w 1948 r. Przyszły mąż wrócił właśnie z niewoli w USA.

Jego wojenne losy mogłyby zapełnić karty opasłego tomu. Młody wysoki blondyn z Krzanowic, syn kołodzieja, w 1938 r. został wcielony do niemieckiego wojska. Pół roku spędził w obozie pracy, po czym znalazł się w koszarach w Opolu. Wszedł w skład ekipy mechaników obsługujących wojskowe wozy. Stamtąd trafił do Francji, w okolice Lille, a potem do Dortmundu, gdzie formowała się Deutsche Afrika Korps generała Erwina Rommla (niemiecki korpus ekspedycyjny).

Jego oddział przetransportowano samolotami do Włoch a następnie do Afryki Północnej. Walczył pod Tobrukiem i El Alamein. Przeszedł szlak od Tunisu do Kairu. Aliancka operacja Torch, rozpoczęta 8 listopada 1942 roku, zmusiła Rommla do głębokiego odwrotu i wycofania się do Trypolitanii. Połączone siły Włoch i Niemców skapitulowały 13 maja 1943 r. Do niewoli dostało się 275 tys. żołnierzy niemieckich. Wśród nich był p. Józef. Więzili go Anglicy a potem Amerykanie, w obozach w Tunisie i Casablance. Ostatecznie trafił do USA.

Po zakończeniu wojny chciał wrócić do Krzanowic. Nie wiedział o co chodzi, gdy pokazano mu mapę Polski w czerwonej obwódce. Namawiano, by pojechał do Niemiec zachodnich i tam się osiedlił, ewentualnie do Niemiec Wschodnich. Dziwił się, dlaczego nie dostaje zgody na wyjazd. Kiedy w końcu oświadczył, że chce wyjechać do Niemiec, natychmiast odzyskał wolność. – Wtedy się zorientowałem, że chcieli mnie odwieść od wyjazdu do Krzanowic, do Polski – przekonuje. Przyjechał do Berlina. Tu spotkał się z Jadwigą. W maju 1948 r. wrócił do Krzanowic. Dwa miesiące później przyjechała jego przyszła żona.

W Polsce ludowej nie spotkały go żadne represje, nie licząc konieczności zmiany imienia i spolszczenia nazwiska. Przejął ojcowski warsztat i świadczył usługi kołodziejskie. Mimo wieku jeszcze trzy lata temu był aktywny zawodowo. Pani Jadwiga przez 23 lata pracowała w krzanowickim szpitalu. Oboje po wojnie mieli problem z językiem polskim. Mówili tyko po niemiecku. Z czasem, rozmawiając z ludźmi, „załapali” gwarę morawską. Zapisali się na kurs polskiego.

Doczekali się dwójki dzieci i trójki wnuków. Syn Rajmund mieszka w domu rodzinnym mamy. Jubilaci, z córką Kornelią i wnuczką Agnieszką, na ojcowiźnie pana Józefa.

10 lutego odwiedził ich burmistrz Manfred Abrahamczyk. Przyniósł kwiaty i specjalne tableau z dedykacją.

(waw)